آژیر خطر بانک مرکزی برای دارندگان کارت‌های رنگی بانکی / مقررات جدیدی که موجودی شما را تهدید می‌کند

بخشنامه جدید بانک مرکزی که با اصلاحات جدید در دیماه ۱۴۰۴ به تصویب کمیسیون مقررات و نظارت رسیده، چارچوب فعالیت نئوبانک‌ها، شعبه‌های مجازی و سایر پلتفرم‌های بانکداری دیجیتال را برای اولین بار به صورت شفاف تعریف می‌کند.

بر اساس این ضوابط، «واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی» به عنوان واحدی از مؤسسه اعتباری تعریف شده که امکان انجام عملیات بانکی را به صورت غیرحضوری از طریق بسترهای دیجیتال فراهم می‌کند.

در ماده ۴ این اصلاحیه قید شده که بانک‌ها برای راه‌اندازی یا ادامه فعالیت واحدهای دیجیتال خود باید دو تأییدیه مهم دریافت کنند.

نخست تأیید سلامت مالی است که از سوی اداره نظارت احتیاطی کلان و اداره نظارت بر مؤسسات اعتباری بررسی و تأیید شود تا اطمینان حاصل شود بانک از نظر شاخص‌های ثبات و سلامت بانکی در وضعیت مناسبی قرار دارد.

دوم اینکه زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، نحوه مدیریت ریسک فناوری و میزان رعایت مقررات مرتبط با سامانه‌های ملی پرداخت باید از سوی معاونت فناوری‌های نوین بانک مرکزی ارزیابی و تأیید شود.

طبق ماده ۱۰ این ضوابط، ارائه خدمات و انجام عملیات بانکی به صورت غیرحضوری از طریق اینترنت یا سایر بسترهای دیجیتال تحت عناوینی مانند نئوبانک، شعبه مجازی و موارد مشابه، صرفاً در قالب واحد دیجیتال و با دریافت شناسه اختصاصی مجاز است.

نکته حائز اهمیت اینکه بر اساس ماده ۱۳، مؤسسات اعتباری مجاز به ایجاد یا تملک شرکت مستقل برای فعالیت واحد دیجیتال خود نیستند. به عبارت دیگر، نئوبانک‌ها باید در دل بانک‌های موجود فعالیت کنند و نمی‌توانند به عنوان یک نهاد مالی مستقل ثبت شوند.

همچنین بر اساس ماده ۱۲، بانک‌ها موظفند در تبلیغات واحد دیجیتال خود، از نام مؤسسه اعتباری در انتهای عنوان به طور برجسته استفاده کنند. برای مثال «نئوبانک + نام بانک». معرفی واحد دیجیتال به‌گونه‌ای که آن را یک مؤسسه مستقل در ذهن مخاطب تداعی کند، ممنوع است.

طبق تبصره ماده ۹، ایجاد یا استفاده از سامانه جامع بانکداری متمرکز مجزا برای ارائه خدمات از طریق واحد دیجیتال، مطلقاً ممنوع است و همه خدمات باید در همان سامانه اصلی بانک ارائه شود.

بر اساس ماده ۱۶، مؤسسه اعتباری مسئول امنیت، سلامت و پشتیبانی خدمات و سامانه‌هایی است که واحد دیجیتال به مشتریان ارائه می‌دهد.

برای بانک‌هایی که در حال حاضر نئوبانک یا شعبه مجازی دارند، ماده ۲۴ یک فرصت ۶ ماهه تعیین کرده است. این بانک‌ها موظفند حداکثر ظرف ۶ ماه نسبت به دریافت مجوز اقدام کنند. در غیر این صورت، خدمات آنها غیرمجاز تلقی می‌شود.

در بخش ضمانت اجرا نیز بر اساس مواد ۱۷ تا ۲۱، در صورت تخلف بانک‌ها از این ضوابط، مراحل زیر طی می‌شود: اخطار و الزام به اقدامات اصلاحی، ممنوعیت جذب مشتری جدید، تعلیق فعالیت واحد دیجیتال و در نهایت لغو مجوز. تمام این مراحل با نظارت کمیسیون مقررات و نظارت مؤسسات اعتباری و تأیید هیأت عامل بانک مرکزی انجام می‌شود.

اهمیت این بخشنامه از آن جهت است که تا پیش از این، نئوبانک‌ها و پلتفرم‌های بانکداری دیجیتال در بلاتکلیفی قانونی به سر می‌بردند و نحوه فعالیت، نظارت و مجوزدهی آنها مشخص نبود. این ضوابط برای اولین بار چارچوب قانونی فعالیت آنها را تعریف می‌کند، تکلیف مشتریان را از حیث امنیت و پشتیبانی روشن می‌سازد، ضمانت اجرایی برای تخلفات در نظر گرفته و نظارت بانک مرکزی بر این واحدها را نظام‌مند می‌کند.