ادعای فاکس‌نیوز درباره مسیر جدید ایران برای دور زدن تحریم‌ها

به گزارش خبرکده به نقل از تسنیم، شبکه تلویزیونی فاکس‌نیوز آمریکا در گزارشی مدعی شد که ایران از گرجستان به عنوان کانالی برای دور زدن تحریم‌های غرب و تأمین مالی زیرساخت‌های نظامی خود استفاده می‌کند.

این گزارش بر پایه مطالعه‌ای از اندیشکده آمریکایی «هادسون» تنظیم شده است که در آن به بررسی علاقه فزاینده تهران به منطقه قفقاز جنوبی و به‌ویژه تعمیق روابط با گرجستان پرداخته شده است.

در این مقاله ادعا شده است که ایران در مواجهه با آنچه «انزوای فزاینده در منطقه» خوانده شده، در تلاش برای توسعه کانال‌های اقتصادی و لجستیکی جدید است. در این چارچوب، گرجستان که سال‌ها به دنبال همگرایی با غرب بوده و به عنوان عضو بالقوه ناتو و اتحادیه اروپا در نظر گرفته می‌شد، اکنون به تدریج در مدار منافع راهبردی تهران قرار می‌گیرد.

گیورگی کاندلاکی، یکی از نویسندگان این گزارش، در مصاحبه‌ای مدعی شد که این تغییر در سیاست خارجی تفلیس، هم برای توسعه داخلی گرجستان و هم برای منافع آمریکا در منطقه یک تهدید محسوب می‌شود.

این رسانه آمریکایی در ادامه فضاسازی‌های خود، توجه ویژه‌ای به شعبه جامعه‌المصطفی در گرجستان نشان داده و با استناد به ادعاهای گروه ضدایرانی «اتحاد علیه ایران هسته‌ای» (UANI)، آن را ابزاری برای گسترش نفوذ ایدئولوژیک ایران معرفی کرده است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا نیز پیشتر در سال ۲۰۲۰ در بیانیه‌ای ادعا کرده بود که سپاه پاسداران انقلاب اسلامی و نیروی قدس از این مرکز علمی در گرجستان به عنوان بخشی از شبکه بین‌المللی خود و همچنین کانالی برای پیشبرد منافع امنیتی ایران استفاده می‌کنند.

این بیانیه همچنین در ادامه ادعاهای خود افزوده بود که این دانشگاه مبادلات دانشجویی را با هدف توسعه منابع اطلاعاتی برای ایران تسهیل می‌کند.

مقاله فاکس‌نیوز همچنین در ادامه سناریوسازی‌های همیشگی رسانه‌های غربی، به چند پرونده ادعایی اشاره می‌کند که گویا ایران از شهروندان گرجستانیِ همسو برای انجام عملیات‌های برون‌مرزی در راستای سیاست‌های خود استفاده کرده است.

اگرچه هرگز هیچ ارتباطی میان این موارد با دولت تفلیس ثابت نشده است، اما در این گزارش ادعا شده که یک شهروند گرجی که با جرایم سازمان‌یافته مرتبط بوده، به نام آگیل اصلانوف در سال ۲۰۲۲ توسط نیروی قدس مأمور ترور یک چهره برجسته یهودی در جمهوری آذربایجان شده است. همچنین به پرونده دیگری در سال ۲۰۲۵ اشاره شده که در آن شهروند دیگری به نام پولاد عمروف در دادگاه فدرال نیویورک به اتهام واهی تلاش برای ترور یک فعال ضدایرانی (مسیح علی‌نژاد) به ۲۵ سال زندان محکوم شد.

نویسنده گزارش یادآور می‌شود که پس از «انقلاب رز» در سال ۲۰۰۳، گرجستان شراکت خود را با واشنگتن تقویت کرد، در ماموریت‌های نظامی در عراق و افغانستان شرکت جست و در سال ۲۰۰۹ منشور شراکت استراتژیک را امضا کرد که نماد گرایش به غرب بود. اما این روند پس از روی کار آمدن حزب «رؤیای گرجستان» در سال ۲۰۱۲ به تدریج تغییر کرد. این تغییرات با بازتوزیع قدرت و شکل‌گیری نخبگان سیاسی جدید در گرجستان مرتبط دانسته شده است.

فاکس‌نیوز همچنین به تحولات سال ۲۰۲۴ اشاره می‌کند؛ زمانی که سالومه زورابیشویلی از ریاست‌جمهوری کنار رفت و میخائیل کاولاشویلی جایگزین وی شد که این امر بر مسیر سیاست خارجی کشور تأثیر گذاشت. در این مقاله آمده است: «ایراکلی کوباخیدزه، نخست‌وزیر گرجستان، در ماه می ۲۰۲۴ برای شرکت در مراسم تشییع پیکر ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهور فقید ایران و بار دیگر در ماه جولای برای حضور در مراسم تحلیف مسعود پزشکیان به تهران سفر کرد و خبرگزاری‌های ایرانی گزارش دادند که رهبران دو کشور از رشد روابط دوجانبه تمجید کرده‌اند.»

دور زدن تحریم‌های نفتی؛ محور نگرانی‌های اقتصادی غرب

در بخش اقتصادی نیز، یک سازمان غیردولتی گرجستانی موسوم به «ایده مدنی» (Civic IDEA) ادعا کرده است که ده‌ها شرکت ثبت‌شده در گرجستان بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ محصولات نفتی و نفت خام از ایران وارد کرده‌اند. بر اساس ادعای این سازمان، برخی از این شرکت‌ها با حامیان مالی حزب حاکم مرتبط هستند که به زعم نویسندگان، سؤالات بیشتری را درباره پیوند منافع سیاسی و اقتصادی ایجاد می‌کند. در پایان این مقاله اشاره شده است که دولت گرجستان به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخی نداده و نماینده هیئت ایران در سازمان ملل نیز از اظهارنظر درباره این روابط خودداری کرده است.

در بخش پایانی گزارش فاکس‌نیوز به بستر انتشار این ادعاها اشاره شده است.

مطالعه اندیشکده هادسون با عنوان «چرخش گرجستان به سوی ایران: گسترش سریع نفوذ تهران در کشوری که روزگاری متحد کلیدی آمریکا بود» در سوم مارس منتشر شد.

لوک کافی و گیورگی کاندلاکی نویسندگان آن مدعی‌اند نفوذ سیاسی، مذهبی، اقتصادی و فرهنگی ایران در گرجستان به‌شدت افزایش یافته و بخشی از یک تغییر ژئوپلیتیک گسترده‌تر در کنار نزدیکی به مسکو است که به تضعیف نهادهای دموکراتیک و سنتی غرب‌گرای این کشور می‌انجامد. چند روز پس از انتشار این مطالعه در ۷ مارس، سرویس امنیت دولتی گرجستان چندین چهره از جمله وزیر دفاع پیشین و نویسنده این گزارش را برای بازجویی احضار کرد.