صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت با ابلاغ دستورالعمل فنی و توضیحی متناسبسازی مستمریها، جزئیات نحوه محاسبه و اجرای این طرح را برای دفاتر نمایندگی سراسر کشور تشریح کرد. بر اساس این دستورالعمل، هدف اصلی متناسبسازی، کاهش فاصله دریافتی بازنشستگان با ۹۰ درصد میانگین حقوق شاغلان همتراز در صنعت نفت عنوان شده است.
صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت اعلام کرد پیرو اجرای طرح متناسبسازی مستمریها و اصلاحات ناشی از ماده ۱۰ آییننامه نظامهای اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت، به منظور وحدت رویه، شفافسازی و ارتقای کیفیت پاسخگویی به بازنشستگان و وظیفهبگیران، بخشنامه حاضر بهعنوان سند فنی–توضیحی ابلاغ شده است. کلیه دفاتر نمایندگی موظفاند مفاد این بخشنامه را در پاسخگویی، راهنمایی مراجعین و مکاتبات اداری ملاک عمل قرار دهند.
۱. مبانی قانونی و مقرراتی
۱-۱. متناسبسازی مستمریها
متناسبسازی مستمریها بر اساس مفاد قانونی از جمله بند (ر) ماده ۲۸ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت کشور و مصوبات هیئتامنای محترم صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت انجام شده است. هدف اصلی از این اقدام، کاهش فاصله دریافتی بازنشستگان با ۹۰ درصد میانگین حقوق شاغلان همتراز در صنعت نفت میباشد.
۱-۲. اصلاحات موضوع ماده ۱۰
اصلاحات موسوم به «ماده ۱۰» بر اساس بند ۲ ماده ۱۸ آییننامه نظامهای اداری و استخدامی کارکنان صنعت نفت صورت پذیرفته است. بر این مبنا:
کارت حقوق دوران اشتغال برخی کارکنان مشمول (بهویژه بعد از تاریخ ۱۳۹۳/۱/۱)،
و در ادامه، مبنای محاسبه مستمری بازنشستگی آنان،
مورد بازبینی و اصلاح قرار گرفته است تا حقوق و مزایای دوران خدمت، بهصورت دقیق و منطبق بر ضوابط، در مستمری بازنشستگی منعکس شود.
۲. دامنه شمول
۲-۱. متناسبسازی
مشمولان متناسبسازی عبارتاند از:
کلیه مستمریبگیران و مقرریبگیران صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت که تا پایان سال ۱۴۰۲ (تاریخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۹برقرار مستمری شدهاند.
در خصوص بازنشستگان سال ۱۴۰۳، اجرای متناسبسازی منوط به تصویب و ابلاغ مراجع ذیصلاح بوده و حسب مصوبات آتی اطلاعرسانی خواهد شد.
۲-۲. ماده ۱۰
مشمولان ماده ۱۰ افرادی هستند که:
در تاریخ ۱۳۹۳/۱/۱ شاغل بودهاند،
کارت حقوق دوران اشتغال ایشان بر اساس ضوابط جدید نیازمند اصلاح، بازنگری یا تطبیق بوده است.
برای این گروه، پس از اصلاح کارت حقوق، مستمری بازنشستگی از تاریخ برقراری، مجدداً محاسبه و بهروز شده است.
۳. فرآیند و منطق اجرایی متناسبسازی
۳-۱. مراحل اصلی اجرا
فرآیند متناسبسازی در چند مرحله به شرح زیر انجام شده است:
۱. اخذ مجوزهای لازم از هیئترئیسه و هیئتامنا.
۲. استخراج اطلاعات کلیه بازنشستگان و وظیفهبگیران مشمول تا تاریخ ۱۴۰۲/۱۲/۲۹ شامل:
مستمری در ابتدای سال ۱۴۰۳،
سنوات خدمت معتبر،
سنوات خدمت در مناطق جنوب،
مدرک تحصیلی، پایه سازمانی و پایه شخصی.
دریافت میانگین حقوق و مزایای مشمول کسور شاغلان با ۳۰ سال سابقه برای هر رده سازمانی از سیستم جامع نیروی انسانی.
تعدیل میانگین مذکور متناسب با سنوات معتبر هر فرد بازنشسته.
اعمال ضریب مربوط به سنوات خدمت در مناطق جنوب (ضریب ۲۵ درصد).
محاسبه ۹۰ درصد میانگین نهایی شاغل همتراز.
تعیین مابهالتفاوت بین مستمری ۱۴۰۳/۱/۱ و ۹۰ درصد میانگین نهایی.
محاسبه مبلغ متناسبسازی بر اساس کف و ضریبهای مصوب و اعمال آن در احکام مستمری.
۳-۲. مبانی محاسباتی (به زبان فنی و قابل توضیح به بازنشستگان)
الف) تعدیل بر اساس سنوات خدمت
میانگین حقوق شاغل همتراز با ۳۰ سال سابقه برای هر فرد، متناسب با سنوات معتبر او تعدیل میشود. فرمول کلی بهصورت زیر است:
میانگین تعدیلشده = (۳۰ ÷ سنوات معتبر فرد) × میانگین حقوق رده سازمانی
به این ترتیب، اگر فرد ۲۵ سال سابقه دارد، میانگین متناسب با ۲۵ سال برای او محاسبه میگردد.
ب) ضریب مناطق جنوب
برای قدردانی از خدمت در مناطق جنوب، ضریب ۲۵ درصد اعمال شده است. بهطور خلاصه:
میانگین نهایی = میانگین تعدیلشده + اثر ضریب جنوب (تا سقف ۲۵٪ به نسبت سابقه جنوب)
به میزان سابقه خدمت در مناطق جنوب، این ضریب اثر بیشتری در افزایش میانگین نهایی دارد.
ج) مقایسه با ۹۰ درصد شاغل همتراز
پس از تعیین میانگین نهایی، ۹۰ درصد آن محاسبه و با مستمری فرد در تاریخ ۱۴۰۳/۱/۱ مقایسه میشود:
۹۰٪ میانگین نهایی = ۰٫۹ × میانگین نهایی
مابهالتفاوت = ۹۰٪ میانگین نهایی − مستمری ۱۴۰۳/۱/۱
اگر مستمری فرد کمتر از ۹۰ درصد میانگین نهایی باشد، مابهالتفاوت مثبت و مبنای متناسبسازی قرار میگیرد. در غیر این صورت، متناسبسازی از این محل برای فرد ایجاد نمیشود.
د) نحوه تعیین مبلغ متناسبسازی
طبق ضوابط مصوب:
یک کف ثابت برای متناسبسازی به مبلغ ۲۶,۰۰۰,۰۰۰ ریال در نظر گرفته شده است.
برای بخش بالاتر از این کف، از ضریب ۰٫۰۲۶ برای محاسبه سهم قابل پرداخت از مابهالتفاوت استفاده میشود:
مبلغ متناسبسازی = ۲۶,۰۰۰,۰۰۰ + (۰٫۰۲۶ × مابقی مابهالتفاوت)
این مکانیزم موجب میشود:
همه مشمولان، یک حداقل افزایش را دریافت کنند،
و برای کسانی که فاصله بیشتری با ۹۰ درصد شاغل همتراز داشتهاند، مبلغ افزایش بهصورت پلکانیِ کنترلشده بیشتر شود.
۴. فرآیند اجرای ماده ۱۰
۴-۱. مراحل اجرایی
۱. بررسی سوابق و اصلاح کارت حقوق دوران اشتغال مشمولان پس از ۱۳۹۳/۱/۱ بر اساس ضوابط ماده ۱۰.
۲. تحویل کارتهای حقوق اصلاحشده به امور بازنشستگی.
۳. محاسبه مجدد مستمری در تاریخ بازنشستگی با استفاده از اطلاعات اصلاحشده (میانگین دو سال آخر خدمت).
۴. اعمال افزایشات عمومی و سالانه از تاریخ برقراری مستمری تا سال جاری، روی مستمری اصلاحشده.
۵. اجرای مجدد متناسبسازی بر مبنای اطلاعات جدید و درج نتیجه نهایی در احکام مستمری، بهگونهای که حکم صادره همزمان منعکسکننده آثار ماده ۱۰ و متناسبسازی باشد.
۴-۲. آثار ممکن اجرای ماده ۱۰
در صورت اصلاح بهنفع فرد (مثلاً اضافه شدن آیتمهای حقوقی مغفول) → مستمری افزایش مییابد.
در صورت عدم تغییر میانگین حقوق دو سال آخر خدمت → مستمری تغییر عددی نخواهد داشت (صرفاً جنبه اصلاحی و تثبیتی دارد).
در موارد استثنایی که اصلاح دادهها منجر به کاهش میانگین حقوق خدمت شده است، مستمری جدید ممکن است کمتر شود که در این صورت موضوع باید طبق بندهای این بخشنامه بهطور ویژه بررسی و پیگیری گردد.
۵. زمانبندی و افزایشات سال ۱۴۰۵
۵-۱. زمانبندی متناسبسازی
در آییننامه، متناسبسازی در سه مرحله پیشبینی شده است:
۴۰٪ در سال ۱۴۰۳
۳۰٪ در سال ۱۴۰۴
۳۰٪ باقیمانده در سال ۱۴۰۵
با توجه به شرایط اجرایی، بخشی از آثار متناسبسازی طی سال ۱۴۰۴ و بخش دیگری در ابتدای سال ۱۴۰۵، همزمان با اعمال ماده ۱۰، در احکام مستمری منعکس گردیده است.
۵-۲. افزایشات عمومی سال ۱۴۰۵
در سال ۱۴۰۵:
افزایش عمومی مستمریها معادل ۲۰٪ نسبت به مستمری سال ۱۴۰۴ اعمال شده است.
همچنین، فوقالعاده خاص به مبلغ ۲۷,۴۵۰,۰۰۰ ریال به مستمریها اضافه گردیده است.
دفاتر نمایندگی موظفاند جداول مربوط به افزایشات عمومی و فوقالعاده خاص را در محل مناسب نصب و در پاسخگویی به مراجعین بهصورت مستند از آنها استفاده نمایند.
۶. پاسخ به پرسشهای پرتکرار (راهنمای پاسخگویی به بازنشستگان)
۶-۱. چرا افزایش متناسبسازی من برای دیگری متفاوت است؟
میزان افزایش، تابع فاصله مستمری قبلی شما با ۹۰ درصد میانگین حقوق شاغل همتراز است.
هر چه این فاصله بیشتر بوده، مبلغ متناسبسازی بیشتر است.
به زبان ساده: «هرچه عقبتر بودهاید، بیشتری به سمت مبنا نزدیک شدهاید.»
۶-۲. آیا سابقه جنوب در افزایش مستمری من لحاظ شده است؟
بله؛ سابقه جنوب با ضریب ویژه (تا ۲۵٪) در میانگین نهایی شما اعمال شده و هرچه سهم سابقه جنوب بیشتر باشد، اثر این ضریب در افزایش مستمری بیشتر است.
۶-۳. چرا برخی مشمولان ماده ۱۰ افزایش نداشتهاند؟
اگر پس از اصلاح کارت حقوق، میانگین حقوق دو سال آخر خدمت تغییری نکرده باشد، مستمری نیز تغییری نمیکند. در این حالت، ماده ۱۰ فقط جهت تصحیح و تثبیت سوابق حقوقی اعمال شده است.
۶-۴. چرا در مواردی مستمری کاهش یافته است؟ و چه باید کرد؟
در برخی پروندهها، اصلاح دادههای پایه (مثلاً حذف یا تصحیح آیتم حقوقی که به اشتباه ثبت شده بوده) باعث کاهش میانگین حقوق دوران خدمت شده است. در این صورت:
مدیر/کارشناس نمایندگی موظف است موضوع را در قالب گزارش مستند، به همراه سوابق پرونده، به «واحد محاسبه و کنترل مستمری» و در صورت لزوم به کارفرمای مربوطه ارسال کند.
تا تعیین تکلیف نهایی، لازم است به بازنشسته توضیح شفاف، محترمانه و مبتنی بر مستندات ارائه گردد.
۶-۵. در صورت اعتراض یا ابهام، مسیر رسیدگی چیست؟
۱. مراجعه فرد به دفتر نمایندگی و توضیح شفاهی.
۲. بررسی اولیه توسط کارشناس (بر اساس سیستم و پرونده فیزیکی).
۳. در صورت نیاز، تکمیل فرم «درخواست بررسی مجدد محاسبات مستمری» و ثبت کتبی اعتراض.
۴. ارجاع پرونده به «واحد محاسبه و کنترل مستمری» و در صورت لزوم، مکاتبه با کارفرما برای رفع ابهام در سوابق اشتغال.
۵. اعلام نتیجه به فرد، به صورت رسمی و مستند.
۷. تکالیف دفاتر نمایندگی
۷-۱. وحدت لحن و پرهیز از اظهارنظر شخصی
کلیه پاسخها باید:
مبتنی بر اطلاعات سیستمی و مستندات رسمی باشد،
از بیان نظرات شخصی، پیشداوری و مقایسههای غیرمستند خودداری شود،
در صورت عدم اطمینان، موضوع به ستاد ارجاع و از پاسخ شفاهی غیر دقیق اجتناب گردد.
۷-۲در کلیه مکاتبات و مکالمات، حفظ شأن و احترام پیشکسوتان صنعت نفت، اصل اساسی است.
۷-۳. مستندسازی مکاتبات و مراجعات
کلیه مراجعات مهم که منجر به اقدام اداری (اصلاح سوابق، ارسال پرونده به ستاد و غیره) میشود، باید در قالب گزارش کتبی و با ذکر شماره پرونده، کد پرسنلی، نوع سابقه (جنوب/سایر مناطق)، تاریخ بازنشستگی و شرح درخواست ثبت گردد.
نسخهای از پاسخ نهایی ستاد در پرونده فرد نگهداری شود.
۸. جمعبندی و تأکید نهایی
۱. متناسبسازی و ماده ۱۰، دو فرآیند مکمل هستند که با هدف اصلاح مبنای مستمری و تقویت عدالت بین بازنشستگان و شاغلان همتراز اجرا شدهاند.
۲. صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت، در چارچوب قوانین و با رعایت ملاحظات منابع، خود را متعهد به صیانت از حقوق بازنشستگان و وظیفهبگیران میدانند.
۳. مسئولیت دفاتر نمایندگی، اجرای دقیق مفاد این بخشنامه، پاسخگویی شفاف، و هدایت صحیح بازنشستگان در مسیرهای رسمی رسیدگی است.
از کلیه مدیران و کارشناسان دفاتر نمایندگی انتظار میرود ضمن مطالعه دقیق این بخشنامه، از آن بهعنوان مرجع فنی و توضیحی در گفتگو با بازنشستگان و در تنظیم مکاتبات اداری مرتبط استفاده نمایند.