بحث تغییر فرمول محاسبه مستمری بازنشستگی دوباره در صدر توجهات حوزه کار و تأمین اجتماعی قرار گرفته و نگرانیهایی را درباره احتمال اثر آن بر حقوق بازنشستگان آینده ایجاد کرده است. در روزهای اخیر برخی گزارشها و گمانهزنیها از بررسی پیشنهادهایی در مجلس حکایت دارد که بر اساس آن ممکن است مبنای محاسبه حقوق بازنشستگی از میانگین دو سال آخر بیمهپردازی به دورهای طولانیتر مانند چند سال از سابقه کاری یا حتی کل دوران اشتغال تغییر کند. در حال حاضر شیوه رایج محاسبه مستمری بر پایه میانگین دستمزد دو سال پایانی خدمت است، اما در طرحهای پیشنهادی جدید این بازه زمانی میتواند گستردهتر شده و سالهای بیشتری از دوره بیمهپردازی را در بر بگیرد.
منتقدان این تغییر معتقدند در شرایط تورمی، دستمزد سالهای گذشته بهطور معمول کمتر از سالهای پایانی خدمت است و وارد شدن آنها در میانگین محاسبه میتواند باعث کاهش رقم نهایی مستمری شود. برخی فعالان کارگری نیز هشدار دادهاند در صورت اجرای این اصلاحات بدون در نظر گرفتن سازوکارهای جبرانی تورم، احتمال کاهش قابل توجه حقوق برخی بازنشستگان آینده وجود دارد، بهویژه افرادی که در سالهای پایانی خدمت افزایش حقوق بیشتری داشتهاند.
با این حال تاکنون هیچ تصمیم نهایی و رسمی در این زمینه اعلام نشده و مسئولان سازمان تأمین اجتماعی نیز تأکید کردهاند که موضوع صرفاً در مرحله بررسی و پیشنهاد قرار دارد. بنابراین کاهش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵ قطعی نیست، اما در صورت تغییر فرمول بدون جبران اثر تورم، احتمال تأثیر بر بخشی از بیمهشدگان آینده وجود خواهد داشت.
در مقابل، موافقان این اصلاح میگویند هدف از تغییر فرمول، افزایش پایداری صندوقهای بازنشستگی و کاهش فشار مالی ناشی از میانگینگیری کوتاهمدت است و همچنین این اقدام میتواند از برخی دستکاریها در افزایش غیرواقعی حقوق در سالهای پایانی خدمت جلوگیری کند.
در واکنش به این دیدگاه، منتقدان تأکید دارند هرگونه اصلاح در نظام محاسبه مستمری باید با مشارکت واقعی شرکای اجتماعی، اجرای تدریجی و همراه با سازوکارهای جبرانی تورم انجام شود، در غیر این صورت ممکن است به کاهش قدرت خرید بازنشستگان آینده منجر شود. در مجموع، هرچند بحث تغییر فرمول مستمری به یکی از موضوعات مهم و حساس تبدیل شده، اما هنوز تصمیم نهایی در این خصوص اتخاذ نشده و ارقام و برآوردهای مطرحشده بیشتر جنبه هشدار و تحلیل دارند تا نتیجه قطعی.