دولت برای کنترل و مدیریت مصرف بنزین و کاهش شکاف میان تولید و مصرف، مدل جدید سهمیهبندی پلکانی را اجرایی میکند. این طرح با افزایش نرخ بنزین در پله سوم و حفظ قیمتهای پلههای اول و دوم، مرحله تازهای یافته است.
در مدل جدید سهمیهبندی بنزین، نرخ سوم از ۵۰۰۰ تومان به ۱۰۰۰۰ تومان افزایش یافته است. نرخهای ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان برای پلههای اول و دوم بدون تغییر باقی ماندهاند. با این وجود، میزان سهمیه و نحوه محاسبه برای خودروهای پرمصرف، تاکسیهای اینترنتی و احتمال اجرای نرخ چهارم هنوز بهطور دقیق مشخص نشده است.
سهمیههای جدید بنزین
سهمیه پایه برای خودروهای شخصی همان ۶۰ لیتر در ماه باقی مانده که با نرخ ۱۵۰۰ تومان به کارت سوخت واریز میشود. دریافت این سهمیه هزینهای معادل ۹۰ هزار تومان برای مصرفکننده خواهد داشت.
سهمیه در پله دوم به ۵۰ لیتر کاهش یافته و نرخ آن ۳۰۰۰ تومان است. این در حالی است که در مدل قبلی، سهمیه این پله ۱۰۰ لیتر تعیین شده بود. در صورت استفاده کامل، هزینه این سهمیه ۱۵۰ هزار تومان است.
بخش اصلی تغییرات مربوط به پله سوم است؛ که در آن ۳۰ لیتر بنزین با نرخ ۱۰۰۰۰ تومان عرضه خواهد شد. پیشتر قرار بود این نرخ ۵۰۰۰ تومان باشد، اما اعلام شده است که این رقم به دو برابر افزایش یافته است. هزینه استفاده از این سهمیه ۳۰۰ هزار تومان خواهد بود.
جمع بندی سهمیهها
- پله اول: ۶۰ لیتر، قیمت هر لیتر ۱۵۰۰ تومان، هزینه ۹۰ هزار تومان
- پله دوم: ۵۰ لیتر، قیمت هر لیتر ۳۰۰۰ تومان، هزینه ۱۵۰ هزار تومان
- پله سوم: ۳۰ لیتر، قیمت هر لیتر ۱۰۰۰۰ تومان، هزینه ۳۰۰ هزار تومان
- مجموع سهمیه ماهانه خودروهای شخصی: ۱۴۰ لیتر با هزینهای در حدود ۵۴۰ هزار تومان
ابهامات و نکات مهم
یکی از ابهامات بزرگ طرح جدید، تعیین نرخ برای مصرف سوخت بیش از ۱۴۰ لیتر در ماه است. پیشتر مطرح شده بود که نرخ چهارم برای این مقدار مصرف بالاتر در نظر گرفته شود تا بازدارندگی مصرف غیرمتعارف و کاهش قاچاق سوخت ایجاد گردد.
رقم ۸۷۲۰۰ تومان بهعنوان نرخ احتمالی پله چهارم مطرح بوده، اما تا اعلام رسمی دولت، این نرخ قطعی محسوب نمیشود.
در مورد تاکسیهای اینترنتی و خودروهای با مصرف بالا نیز همچنان نحوه تخصیص سهمیه و قیمتگذاری دقیق مشخص نیست. این گروهها که به دلیل پیمایش بالای خود، معمولاً مصرف سوخت بیشتر از سهمیه ۱۴۰ لیتری دارند، احتمالا سهمیه و نرخ متفاوتی خواهند داشت.
واکنش به نرخهای پیشنهادی دیگر
اخیراً اعداد مختلفی، از جمله ۴۰ هزار، ۵۰ هزار و ۸۷۲۰۰ تومان به عنوان قیمت بنزین مطرح شده است. با این حال، نرخهای رسمی ۱۵۰۰ و ۳۰۰۰ تومان مانند گذشته باقی میمانند و نرخ سوم به ۱۰۰۰۰ تومان افزایش یافته است.
بنابراین، ارقام بالاتر تا زمان اعلام رسمی قابل استناد نیست و نمیتوان آنها را به عنوان قیمتهای قطعی در نظر گرفت.
دلایل اجرای سهمیهبندی پلکانی
دولت برای کاهش فاصله میان تولید و مصرف بنزین، سیاست سهمیهبندی پلکانی را در پیش گرفته است. برآوردها نشان میدهد که تولید روزانه بنزین در کشور به ۱۲۰ میلیون لیتر نمیرسد، در حالی که مصرف روزانه حدود ۱۳۵ میلیون لیتر است.
هدف از این طرح، مدیریت مصرف سوخت، افزایش هزینه مصرف بالاتر بدون تغییر قیمت پایه برای عموم مردم و جلوگیری از افزایش بیرویه مصرف است.