یارانه نقدی شهریور ۱۴۰۵ در حالی برای دهک‌های اول تا سوم واریز شده که بازنگری وضعیت اقتصادی خانوارها همچنان ادامه دارد. درآمد، تراکنش‌های بانکی، املاک، خودرو و سایر اطلاعات اقتصادی از جمله شاخص‌هایی هستند که می‌توانند در شناسایی خانوارهای پردرآمد و حذف یارانه آنها مؤثر باشند.
یارانه نقدی شهریور ۱۴۰۵ در شرایطی پرداخت شد که فرآیند بازنگری اطلاعات اقتصادی خانوارها و شناسایی افراد پردرآمد ادامه دارد. بر اساس آخرین اطلاعات منتشرشده، یارانه دهک‌های اول تا سوم در شهریورماه واریز شده و وضعیت دهک‌های بالاتر نیز بر اساس داده‌های اقتصادی خانوارها مورد بررسی قرار می‌گیرد.
حذف یارانه نقدی شامل خانوارهایی می‌شود که در فرآیند ارزیابی اقتصادی، برخوردار تشخیص داده شوند. در این بررسی صرفاً یک شاخص مانند حقوق یا درآمد ماهانه ملاک نیست و مجموعه‌ای از اطلاعات اقتصادی و رفاهی خانوار مورد توجه قرار می‌گیرد.
در آخرین گزارش‌های منتشرشده درباره شهریور ۱۴۰۵، درآمد و حقوق، گردش حساب و تراکنش‌های بانکی، املاک، خودرو و سایر داده‌های اقتصادی از جمله اطلاعات مورد استفاده برای ارزیابی وضعیت خانوار عنوان شده است. بنابراین قرار گرفتن یک خانوار در دهک‌های هشتم یا نهم به‌تنهایی به معنای قطع قطعی یارانه نیست و وضعیت اقتصادی خانوار باید در فرآیند بررسی مشخص شود.
دهک دهم در گروه خانوارهای با بالاترین سطح اقتصادی قرار دارد و در روند حذف یارانه خانوارهای پردرآمد، این گروه در اولویت بررسی قرار گرفته است. در برنامه‌های حذف یارانه پردرآمدها، دهک‌های هشتم، نهم و دهم نیز هدف سیاست حذف یا محدودسازی حمایت نقدی قرار گرفته‌اند؛ با این حال معیارهای اجرایی و اطلاعات مورد استفاده باید مطابق مقررات و آخرین ارزیابی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بررسی شود.
درآمد بالا چگونه می‌تواند باعث حذف یارانه شود؟
یکی از معیارهای مهم، مجموع درآمد اعضای خانوار است. در آیین‌نامه اجرایی ابلاغ‌شده برای حذف یارانه پردرآمدها، سقف‌هایی برای متوسط مجموع درآمد ماهانه خانوار بر اساس تعداد اعضا تعیین شده بود.
برای نمونه، در ضوابط اعلام‌شده، سقف متوسط درآمد ماهانه برای خانوار یک‌نفره ۳۰ میلیون تومان، خانوار دونفره ۳۶ میلیون تومان، سه‌نفره ۴۲ میلیون تومان، چهارنفره ۴۸ میلیون تومان و پنج‌نفره ۵۴ میلیون تومان تعیین شده بود. برای خانوارهای بیش از پنج نفر نیز افزایش سقف بر اساس ضوابط همان آیین‌نامه در نظر گرفته شده است.
با این حال، این ارقام را نباید به‌عنوان یک «عدد قطعی و مستقل» برای حذف یارانه در شهریور ۱۴۰۵ تلقی کرد؛ زیرا ارزیابی وضعیت خانوار بر اساس مجموعه داده‌های اقتصادی انجام می‌شود و مقررات اجرایی نیز ممکن است در دوره‌های مختلف به‌روزرسانی شود.
چه دارایی‌هایی در حذف یارانه مؤثر است؟
در بازنگری وضعیت اقتصادی خانوارها، دارایی‌های قابل توجه نیز می‌توانند در کنار درآمد مورد توجه قرار گیرند. خودرو، ملک و سایر دارایی‌های ثبت‌شده از جمله اطلاعاتی هستند که برای ارزیابی سطح برخورداری خانوار استفاده می‌شوند.
به همین دلیل، ممکن است خانواری درآمد ماهانه نسبتاً بالایی نداشته باشد، اما به دلیل مجموع دارایی‌ها و سایر اطلاعات اقتصادی در گروه خانوارهای برخوردار قرار گیرد.
از سوی دیگر، داشتن یک خودرو یا ملک به‌تنهایی لزوماً به معنی حذف یارانه نیست و باید مجموع وضعیت اقتصادی خانوار در فرآیند دهک‌بندی بررسی شود.
آیا تراکنش بانکی هم در قطع یارانه تأثیر دارد؟
بله؛ گردش حساب‌ها و تراکنش‌های بانکی یکی از داده‌هایی است که در ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها مورد توجه قرار می‌گیرد. بنابراین صرفاً میزان حقوق ثبت‌شده برای تعیین وضعیت اقتصادی یک خانوار ملاک قرار نمی‌گیرد.
البته بالا بودن گردش حساب نیز به‌تنهایی به معنای برخورداری قطعی نیست؛ زیرا ماهیت تراکنش‌ها و مجموعه اطلاعات اقتصادی خانوار باید در کنار یکدیگر بررسی شود.
در روند بازنگری دهک‌بندی، برخی گروه‌های حمایتی شرایط متفاوتی دارند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بیماران خاص، افراد دارای معلولیت، مددجویان بهزیستی و خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد از حمایت‌های ویژه برخوردارند و اطلاعات آنها در فرآیندهای حمایتی به شکل جداگانه مورد توجه قرار می‌گیرد.
چطور بفهمیم یارانه ما قطع شده است؟
اگر مبلغ یارانه مورد انتظار به حساب سرپرست خانوار واریز نشود، نخستین اقدام بررسی وضعیت دهک‌بندی و اطلاعات اقتصادی خانوار در سامانه‌های رسمی مربوط به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است.
همچنین باید توجه داشت که کاهش مبلغ واریزی لزوماً به معنای حذف یارانه نیست؛ ممکن است بخشی از مبلغ به دلیل کسورات مربوط به تسهیلات یا تعهدات مالی کسر شده باشد.
در مجموع، ملاک حذف یارانه در شهریور ۱۴۰۵ را نباید فقط یک رقم درآمد یا یک دارایی مشخص دانست. وضعیت درآمدی، دارایی‌ها، تراکنش‌های بانکی و سایر اطلاعات اقتصادی خانوار در کنار یکدیگر بررسی می‌شوند و نتیجه نهایی دهک‌بندی، مبنای تصمیم درباره استمرار یا حذف حمایت خواهد بود.