به نقل از ایلنا،اقتصاد ایران سالهاست که تحت سیطره شوکهای ساختاری قرار دارد؛ وضعیتی که در آن «جهشهای مداوم نرخ ارز» به عنوان موتور محرک تورم واقعی و حتی انتظاری عمل میکند و تصمیمات فرادستی برای گرانی حاملهای انرژی، آتش افروختهی گرانیها را شعلهورتر میسازد.
در روزهای اخیر، گزارشهای غیر رسمی از افزایش قیمت نان در سطح شهر تهران خبر میدهند. از سوی دیگر، وقتی نرخ دلار در بازار آزاد (طبق آخرین دادههای شنبه ۲۱ شهریور) در محدودۀ ۲۳۵ هزار و ۴۰۰ تا ۲۳۵ هزار و ۸۰۰ تومان نوسان میکند، به این معناست که سلسله شوکهای قیمتی، سفرۀ حداقلبگیران را ویران کرده است. ثبت تورم نقطهبهنقطه ۸۹ درصدی در مردادماه و جهش آن به بالای ۱۲۷ درصد در گروه خوراکیها و آشامیدنیها، دادههایی رسمی که مرکز آمار ایران گزارش داده، نشان میدهند که کالاهای اساسی، به طرز بیسابقهای از دسترس طبقات محروم جامعه خارج شده است.
در واقع، با ثبت نرخ دلار بالای ۲۳۵ هزار تومان و ایجاد شوک با بنزین ۱۰ هزار تومانی، حاشیه امنی برای زیست فرودستان باقی نمانده است. کالاهای اساسی پیدرپی گران میشوند. در واقعیتِ بازار اقتصاد ایران، هر شوک قیمتی در حوزههای استراتژیک مانند ارز و سوخت، مستقیماً به نرخ تمامشده کالاهای اساسی (از غلات و پروتئین گرفته تا دارو و مسکن) منتقل میشود. این اوضاع، نگرانیها را نسبت به چشمانداز معیشت مزدبگیران در ماههای آینده دوچندان کرده است.
در این شرایط، ما به سراغ سه فعال کارگری از استانهای مختلف کشور رفتیم تا نگاه آنها را درباره چشمانداز تورمی پیش رو و بحران معیشت طبقۀ کارگر دریابیم؛ همه این کارگران بر یک نکته متفقالقولاند: اوضاع معیشتی طبقهی کارگر خراب است و چشمانداز پیش رو اصلاً روشن نیست.
سقوط قدرت خرید و لزوم ترمیم فوری دستمزد
مجید رحمتی، عضو هیات مدیره کانون شوراهای اسلامی کار استان تهران، با اشاره به جهش قیمت برخی اقلام اساسی فراتر از میانگین تورم، تصریح کرد: واقعیت آن است که اوضاع چندان به نفع جامعه کارگری نیست. در یک سال گذشته، نرخ برخی کالاهای اساسی نظیر روغن بیش از ۳۰۰ درصد و برنج بیش از ۲۰۰ درصد جهش داشته است؛ اینها کالاهایی هستند که پایه اصلی سبد معیشت خانوارهای کارگری را تشکیل میدهند.
وی با تأکید بر ضرورت حمایت فوری از خانوارهای کمدرآمد، خواستار عملی شدن وعدههای دولت در زمینه اصلاح رقم کالابرگ و همچنین ترمیم مزد و مزایای پرداختی در نیمه دوم سال شد و گفت: ادامه این روند میتواند فشار هزینهها بر معیشت کارگران را تشدید کند.
این فعال کارگری با اشاره به وعده شورای عالی کار برای بررسی و اصلاح دستمزد در شش ماهۀ دوم سال، اظهار کرد:
قرار بود نرخ دستمزد در شش ماهه دوم سال اصلاح شود ولی تاکنون هیچ اقدام عملی مشخصی در این راستا صورت نگرفته است. در عین حال، اگر دولت به وعده خود در زمینه اصلاح رقم کالابرگ عمل نکند، قطعاً افزایش هزینهها فشار بیشتری به سفره کارگران وارد خواهد کرد.
رحمتی با بیان اینکه فاصله میان دستمزد و نرخ سبد معیشت در طول سال به تدریج بیشتر میشود، توضیح داد: ابتدای هر سال، سطح پوشش دستمزد به نسبت قابل قبول است اما تا پایان سال فاصلهی مزد و سبد معیشت افزایش مییابد. امسال در همین شش ماه اول، سطح پوشش دستمزد به شکل محسوس و بیسابقهای کاهش پیدا کرده است.
وی ادامه داد: واقعاً نیاز است که نرخ حداقل مزد کارگران یا حداقل مزایای پرداختی به کارگران، از جمله حق مسکن، بن کارگری و حق تأهل ترمیم شود. اگر این ترمیم انجام شود، میتوان جلوی افت بیشتر قدرت خرید کارگران را گرفت.
فشار مضاعف بر بازنشستگان و سرایت تورم سوخت
علی ترکاشوند، دبیر اجرایی خانه کارگر و رئیس کانون بازنشستگان تأمین اجتماعی شهرری، با اشاره به تشدید فشار تورمی بر زندگی کارگران و بازنشستگان، وضعیت بازار کالاهای اساسی، بهویژه نان، را نگرانکننده توصیف کرد و بر ضرورت تشدید نظارت بر عملکرد نانواییها تأکید کرد.
ترکاشوند با اشاره به افزایش قیمت نان و سایر اقلام ضروری، افزود:
وضع نان بسیار خراب است و افزایش غیررسمی قیمت نان سرسامآور شده است. کارگر روزگاری دلش به یک نان و پنیر خوش بود، امروز دیگر توان خرید آن را هم ندارد.
این فعال کارگری ادامه داد: تورم به شدت و عین موتور جت، حرکت میکند و به پیش میرود، ولی متأسفانه مسئولان ما هیچ کاری نمیکنند؛ قدر این ملت را که اینقدر خوب، وفادار و پای کار هستند، نمیدانند.
ترکاشوند با تأکید بر اینکه افزایش هزینههای زندگی، کارگران را حتی در تأمین ابتداییترین نیازهای خانوار با مشکل مواجه کرده است، گفت: کارگری که از صبح تا غروب کار میکند، نباید دغدغه این را داشته باشد که آیا شب میتواند نان و میوه برای خانه ببرد یا قرار است شرمنده زن و بچهاش شود.
وی همچنین دربارۀ پیامدهای افزایش قیمت بنزین هشدار داد و تأکید کرد که آثار این افزایش به هزینه سوخت محدود نخواهد ماند. به گفتۀ ترکاشوند، افزایش قیمت بنزین میتواند به سایر کالاها و خدمات نیز سرایت کند؛ در حالی که دستمزد کارگران و مستمری بازنشستگان فریز شده و متناسب با این افزایش هزینهها تغییر نکرده است.
سفرههای خالی کارگران و افزایش روزانه قیمتها
علی ضمیری، فعال کارگری ساکن کرمان و بازنشسته معادن ذغالسنگ، از تجربۀ روزمره کارگران و بازنشستگان از افزایش مداوم قیمتها میگوید. به اعتقاد او، حتی پیش از افزایش قیمت بنزین، فشار تورمی بر خانوارهای کارگری بسیار شدید بود و از ابتدای سال، مردم تقریباً هر روز با قیمتهای جدیدی در بازار مواجه شدهاند.
وی برای توضیح ابعاد این افزایش قیمتها، یک نمونه ساده از خرید روزمره را مثال میزند: گاهی قیمت یک کالای ساده مانند پنیر ظرف یک روز از ۲۰۰ هزار تومان به ۲۴۰ هزار تومان میرسد، در حالی که درآمد روزانه بسیاری از کارگران حتی به یک میلیون تومان هم نمیرسد. نتیجۀ چنین وضعیتی، این است که کارگر هنگام مراجعه به فروشگاه، ناچار میشود بخشی از مایحتاج روزانه خود را حذف کند یا با دست خالی بازگردد.
ضمیری میافزاید: در شرایط فعلی، دیگر نظم و اسلوب مشخصی در قیمتها وجود ندارد و در مقابل، درآمد کارگران متناسب با این افزایش هزینهها تغییر نکرده است.
این فعال کارگری همچنین نسبت به سرایت افزایش غیررسمی قیمت نان به شهرستانها و مناطق مختلف استانهای مختلف کشور از جمله کرمان هشدار میدهد و میگوید: هنوز افزایش قیمت نان در برخی مناطق این استان به شکل جدی احساس نشده، اما با توجه به گرانی حملونقل، بعید نیست این موج به زودی به راه بیفتد و به تمام شهرها سرایت کند.
ضمیری در نهایت میگوید: بسیاری از کارگران برای تأمین هزینههای ضروری زندگی ناچارند به دنبال کار دوم یا درآمدهای جانبی باشند چراکه درآمد فعلی، پاسخگوی نیازهای روزمره خانواده نیست.به گفته او، در چنین اوضاعی، افزایش قیمت بنزین هم نور اعلی نور شده و اوضاع را وخیمتر کرده است….