در روزهای اخیر، شاهد کاهش قیمت برخی از سهام پُرطرفدار فناوری بودیم که نگرانیهایی را در مورد پایان رونق هوش مصنوعی ایجاد کرد. اما جیم کرامر، مجری برنامه Mad Money شبکه CNBC، در جدیدترین تحلیل خود این برداشت را به چالش میکشد. به گفته کرامر، سرمایهگذاران از فناوری یا هوش مصنوعی فرار نمیکنند، بلکه صرفاً سهام گرانقیمت را میفروشند و به سراغ سهام ارزانتر میروند. این چرخش سرمایه (Rotation) که اغلب با افزایش بازده اوراق قرضه همراه است، نشاندهنده تغییر رویکرد به سمت ارزشگذاری منطقیتر است، نه ترس از خود فناوری.
چرا سرمایهگذاران سهام گران را میفروشند؟
کرامر معتقد است که «هیچ انزجاری نسبت به سهام مراکز داده، هوش مصنوعی یا حتی سهام مومنتوم وجود ندارد؛ فقط وقتی بازده اوراق قرضه بالا میرود، مدیران سرمایه سهام گران خود را میفروشند و به سهام ارزانتر تغییر مسیر میدهند.» این رفتار ریشه در افزایش هزینه فرصت دارد: وقتی نرخ بهره بالا میرود، سرمایهگذاران کمتر حاضرند برای سهامی که برای توجیه قیمت خود نیاز به عملکرد بینقص دارند، حقالزحمه اضافی (Premium) بپردازند. یک معیار رایج برای سنجش این موضوع، نسبت قیمت به سود مورد انتظار (Forward P/E) است. هرچه این نسبت بالاتر باشد، سرمایهگذاران برای هر دلار سود پیشبینی شده، پول بیشتری میپردازند.
مقایسه دو سهم: دل (Dell) در مقابل مونگودیبی (MongoDB)
کرامر برای نشان دادن این چرخش، دو مثال متضاد میزند. سهام MongoDB که با نسبت P/E حدود ۵۲ برابر سود مورد انتظار معامله میشود، با وجود گزارش درآمد بهتر از حد انتظار و چشمانداز مثبت، روز چهارشنبه حدود ۱۳ درصد سقوط کرد. در مقابل، سهام دل (Dell) که با P/E حدود ۱۶ برابر معامله میشود، پس از گزارش نتایج قوی روز سهشنبه، ۱۶ درصد رشد کرد. به گفته کرامر، این واکنشهای متضاد نشان میدهد که سرمایهگذاران همچنان مایل به خرید سهام فناوری و هوش مصنوعی هستند، بهشرطی که ارزشگذاری و بنیادها جذاب باشد. او تأکید میکند: «بسیاری از سهام مراکز داده P/E بالایی دارند، اما آنهایی که ندارند، مثل دل، وضعیت خوبی دارند.»
انویدیا (Nvidia)؛ غول هوش مصنوعی با قیمت منطقی
انویدیا نیز مثال دیگری از این پدیده است. این شرکت در مرکز رونق هوش مصنوعی قرار دارد، اما با نسبت P/E حدود ۱۷ برابر سود مورد انتظار معامله میشود که بهطرز چشمگیری از بسیاری از شرکتهای فناوری با رشد کندتر ارزانتر است. کرامر با تعجب میپرسد: «این چه وضعیتی است که انویدیا با وجود رشد فوقالعاده، چنین P/E پایینی دارد؟» او دلیل این ارزانی را تردید سرمایهگذاران در تداوم رشد خارقالعاده سود این شرکت و پایداری هزینههای مراکز داده میداند. اما کرامر این نگرانیها را بیاساس میخواند و به نتایج دل اشاره میکند که نشان میدهد مشتریان در حال شروع به کسب بازدهی معنادار از سرمایهگذاریهای هوش مصنوعی خود هستند.
آیا رونق هوش مصنوعی به پایان رسیده است؟
کرامر به صراحت اعلام میکند که فروش اخیر به معنای شکست روند هوش مصنوعی نیست. او میگوید: «میشنویم که سرمایهگذاران از تجارت هوش مصنوعی فرار میکنند، یا دیگر نمیخواهند فناوری بخرند، یا مرکز داده تبدیل به کابوس شده، یا بدتر از همه اینکه روند مومنتوم شکسته است. همه اینها اشتباه است. … مردم علائم را درست میبینند—این گروهها واقعاً دارند پایین میآیند—اما علت واقعی را از دست میدهند.» به عبارت دیگر، کاهش قیمت سهام گرانقیمت نشانه تغییر ذائقه سرمایهگذاران به سمت ارزش و احتیاط است، نه گریز از فناوری.
- خلاصه نکات کلیدی از دیدگاه کرامر:
- سرمایهگذاران از AI و تکنولوژی فرار نمیکنند، بلکه سهام با P/E بالا را میفروشند.
- افزایش بازده اوراق قرضه باعث میشود مدیران به سهام ارزانتر با حاشیه خطای بیشتر روی آورند.
- دل و انویدیا نمونههایی از سهام فناوری با ارزشگذاری منطقی هستند که عملکرد خوبی داشتهاند.
- سهام گران مثل MongoDB حتی با گزارش قوی نیز تنبیه میشوند.
- رونق AI هنوز زنده است؛ سرمایهگذاران صرفاً گزینشگرتر شدهاند.
در مجموع، تحلیل کرامر نشان میدهد که بازار در حال گذار از یک فاز هیجانی به فازی محتاطانهتر است. برای سرمایهگذاران خرد، پیام واضح است: صرفاً خرید سهام تکنولوژی کافی نیست، بلکه باید به قیمت و ارزشگذاری نیز توجه کرد. سهامی که با P/E پایین و بنیادهای قوی معامله شوند، احتمال بیشتری برای مقاومت در برابر نوسانات نرخ بهره دارند. انویدیا و دل نمونههایی از این دسته هستند، در حالی که سهامی مثل MongoDB نیاز به رشد بینقص دارند و در برابر افزایش بازده اوراق قرضه آسیبپذیرترند. این روند احتمالاً تا زمانی که نرخ بهره بالا باقی بماند، ادامه خواهد یافت.