خواص سماق؛ فواید، روش مصرف و مضرات آن

سماق علاوه بر طعم ترش و دلپذیر، ترکیبات گیاهی ارزشمندی دارد. پژوهش های انسانی، اثر آن را بر قند خون، چربی خون، فشار خون و بعضی شاخص های سلامت کبد بررسی کرده اند. ساده ترین راه استفاده از سماق در برنامه غذایی، مصرف آن به عنوان چاشنی کنار غذا است.

خواص سماق در یک نگاه

مهم ترین فواید بررسی شده سماق شامل داشتن ترکیبات آنتی اکسیدانی و کمک احتمالی به بهبود قند خون، بعضی شاخص های چربی خون و فشار خون است. اثر آن بر کبد چرب و کاهش درد عضلانی پس از ورزش نیز در مطالعات انسانی بررسی شده است. سماق را می توان روی غذا، داخل سالاد یا همراه ماست مصرف کرد.

ترکیبات آنتی اکسیدانی سماق

سماق حاوی ترکیباتی مانند تانن ها، اسیدهای فنولی و فلاونوئیدها است. این مواد از ترکیبات آنتی اکسیدانی گیاهان هستند و می توانند در خنثی کردن مولکول های آسیب رسان نقش داشته باشند.

در یک پژوهش درباره ترکیبات و فعالیت آنتی اکسیدانی سماق، پژوهشگران چند نوع عصاره میوه سماق را بررسی کردند. وجود ترکیبات گیاهی و فعالیت آنتی اکسیدانی در این نمونه ها، یکی از دلایل توجه علمی به سماق است.

برای استفاده غذایی، لازم نیست سماق را به شکل مکمل مصرف کنید. می توانید آن را مانند سایر ادویه ها در مقدار کم به غذا اضافه کنید.

خواص سماق برای قند خون

یکی از زمینه های مهم پژوهش درباره سماق، تاثیر آن بر کنترل قند خون است. در یک مطالعه روی ۴۱ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲، مصرف پودر سماق با بهبود قند خون و شاخص میانگین قند سه ماهه همراه بود. ظرفیت آنتی اکسیدانی خون نیز در گروه مصرف کننده افزایش یافت.

در این پژوهش، افراد به مدت سه ماه روزانه ۳ گرم پودر سماق دریافت کردند. این عدد، مقدار استفاده شده در مطالعه است و نباید آن را مقدار مناسب مصرف برای همه افراد دانست.

جزئیات این بررسی را می توانید در پژوهش انسانی سماق و دیابت نوع ۲ بخوانید.

خواص سماق برای چربی خون

اثر سماق بر چربی خون در چند مطالعه انسانی بررسی شده است. یکی از نتایج مثبت، افزایش کلسترول خوب خون بوده است. کلسترول خوب در انتقال کلسترول اضافی به کبد نقش دارد.

در یک مطالعه روی ۸۰ فرد مبتلا به چربی خون بالا، گروه مصرف کننده سماق پس از دو ماه افزایش کلسترول خوب داشتند. با این حال، کاهش کلسترول بد و تری گلیسیرید نسبت به گروه مقابل تفاوت معناداری نداشت.

منبع این بخش، مطالعه دانشگاه علوم پزشکی شیراز درباره سماق و چربی خون است.

خواص سماق برای فشار خون

سماق در یک پژوهش انسانی به عنوان کمک به درمان فشار خون بررسی شده است. در این مطالعه، ۸۰ فرد مبتلا به فشار خون بالا شرکت داشتند. همه افراد داروی کاپتوپریل دریافت می کردند و یک گروه، کپسول سماق نیز مصرف کردند.

پس از هشت هفته، کاهش فشار خون در گروه مصرف کننده سماق بیشتر بود. این نتیجه به مصرف سماق در کنار دارو مربوط است.

جزئیات در پژوهش تاثیر سماق بر فشار خون منتشر شده است.

خواص سماق برای کبد چرب

در یک مطالعه انسانی، مصرف پودر سماق همراه با رژیم کم کالری با بهبود بعضی شاخص های کبد همراه بود. این نتیجه نشان می دهد سماق می تواند موضوعی قابل بررسی در کنار اصلاح تغذیه باشد.

برای شناخت نتایج پژوهش ها و نکات مصرف در افراد مبتلا به بیماری کبدی، مطلب خواص سماق برای کبد را بخوانید.

منبع علمی این موضوع، پژوهش مصرف سماق در افراد مبتلا به کبد چرب است.

خواص سماق برای لاغری

اثر سماق بر وزن و اندازه دور کمر در بعضی مطالعات بررسی شده است. در یک پژوهش روی زنان دارای اضافه وزن یا چاقی و مبتلا به افسردگی، مصرف مکمل سماق همراه با رژیم کم کالری با بهبود چند شاخص مربوط به وزن همراه بود.

برای آشنایی با نتایج مطالعات و بررسی روش های رایج مصرف با هدف کاهش وزن، مطلب خواص سماق برای لاغری را بخوانید.

منبع علمی این بخش، پژوهش سماق همراه با رژیم کم کالری است.

سماق و درد عضلانی پس از ورزش

یکی از فواید کمتر شناخته شده سماق، تاثیر احتمالی آن بر درد عضلانی پس از ورزش است. در یک مطالعه روی ۴۰ داوطلب سالم، نوشیدنی حاوی سماق با نوشیدنی بدون سماق مقایسه شد.

افراد در یک برنامه ورزشی شرکت کردند. افزایش درد هنگام ورزش و پس از آن، در گروه مصرف کننده نوشیدنی سماق کمتر بود.

این یافته مربوط به نوشیدنی تهیه شده برای پژوهش است. مقدار کمی سماق روی غذا را نمی توان معادل آن در نظر گرفت. منبع، پژوهش نوشیدنی سماق و درد عضلانی است.

خواص سماق برای مردان

فواید عمومی سماق، مانند ترکیبات آنتی اکسیدانی و اثرات بررسی شده بر قند و چربی خون، برای مردان نیز مطرح هستند. اما درباره تاثیر آن بر اسپرم، عملکرد جنسی یا بیماری های پروستات باید شواهد هر ادعا جداگانه بررسی شود.

اگر سوال شما به این موضوعات مربوط است، مطلب خواص سماق برای مردان را بخوانید. توضیحات علمی انتهای این مقاله را نیز درباره محدودیت ادعاهای درمانی در نظر بگیرید.

طبع و کاربرد سماق در طب سنتی

سماق در طب سنتی به عنوان ماده ای قابض شناخته می شود. قابض به ماده ای گفته می شود که باعث جمع شدن بافت ها می شود و می تواند احساس گسی در دهان ایجاد کند. استفاده سنتی از سماق برای بعضی مشکلات گوارشی، از جمله اسهال، در بعضی منابع علمی گزارش شده است.

برای آشنایی با دیدگاه طب سنتی درباره مزاج و مصلح این ادویه، مطلب طبع سماق را بخوانید.

کاربردهای تاریخی سماق در پژوهش علمی خواص و استفاده های سنتی آن توضیح داده شده است. کاربرد سنتی با نتیجه کارآزمایی انسانی یکسان نیست.

سماق قرمز و قهوه ای

هنگام خرید سماق، تنها رنگ آن را معیار کیفیت یا میزان فایده قرار ندهید. پژوهش های بررسی شده، برتری درمانی سماق قرمز یا قهوه ای را برای مصرف عمومی مشخص نکرده اند.

اگر درباره نوع قهوه ای و ویژگی های آن سوال دارید، مطلب خواص سماق قهوه ای را بخوانید.

سماق را چگونه مصرف کنیم؟

برای مصرف معمول، سماق را به عنوان چاشنی به غذا اضافه کنید. طعم ترش آن با کباب، مرغ، سالاد و بعضی مخلفات هماهنگ است.

اگر می خواهید کباب را در خانه آماده کنید، مقدار مواد و مراحل پخت را در آموزش طرز تهیه کباب کوبیده ببینید.

خواص سماق با ماست

مخلوط کردن سماق با ماست، یک روش ساده برای مصرف این ادویه است. ماست، پروتئین و کلسیم دارد و سماق طعم ترش آن را بیشتر می کند.

این ترکیب را می توانید کنار غذا سرو کنید. برای تبدیل آن به یک روش درمانی یا چربی سوزی، شواهد کافی پیدا نشده است. انتخاب مقدار و نوع ماست نیز به کل برنامه غذایی شما بستگی دارد.

سماق با آب و دمنوش سماق

مصرف سماق با آب یا به شکل دمنوش، از روش های رایج استفاده از آن است. با این حال، بیشتر مطالعات انسانی ذکر شده در این مقاله روی پودر، کپسول یا نوشیدنی مشخص پژوهشی انجام شده اند.

مقدار ترکیبات وارد شده به آب، به نوع سماق و روش آماده کردن بستگی دارد. به همین دلیل نمی توان نتیجه مصرف پودر را به یک لیوان دمنوش خانگی نسبت داد. دستور استاندارد و مقدار مشخصی برای مصرف درمانی دمنوش سماق در منابع بررسی شده پیدا نشد.

بهترین زمان مصرف سماق

برای مصرف غذایی، می توانید سماق را همراه وعده اصلی بخورید. در منابع علمی بررسی شده، در حال حاضر برتری مشخصی برای خوردن سماق ناشتا، پیش از غذا یا شب وجود ندارد.

اگر هدف شما استفاده از سماق در برنامه غذایی است، نیازی به انتخاب ساعت خاص ندارید. اگر برای بیماری یا کاهش وزن آن را مصرف می کنید، زمان خوردن به تنهایی تعیین کننده نتیجه نیست.

مقدار مصرف روزانه سماق

مقدار مصرف غذایی سماق با مقدار مصرف در پژوهش ها یکی نیست. مطالعات مختلف، شکل ها و مقدارهای متفاوتی از سماق را برای افراد دارای شرایط مشخص بررسی کرده اند.

در حال حاضر نمی توان یک مقدار روزانه را برای همه افراد توصیه کرد. برای مصرف به عنوان چاشنی، از مقدار کم و متناسب با طعم غذا استفاده کنید. مصرف منظم مقدار زیاد یا مکمل، نیاز به بررسی شرایط فرد دارد.

انتخاب و نگهداری سماق

سماق را از فروشنده معتبر تهیه کنید و در محصولات بسته بندی شده، فهرست ترکیبات را بخوانید. بعضی محصولات نمک افزوده دارند. این نکته برای افرادی که باید نمک مصرفی خود را محدود کنند، مهم است.

اگر می خواهید هنگام خرید به نشانه های ظاهری، ناخالصی ها و محدودیت روش های خانگی توجه کنید، راهنمای تفاوت سماق اصل و تقلبی را بخوانید. رنگ یا یک آزمایش ساده خانگی به تنهایی خلوص محصول را ثابت نمی کند.

سماق را در ظرف دربسته، دور از رطوبت و نور مستقیم نگه دارید. برای برداشتن آن از قاشق خشک استفاده کنید. تاریخ و شرایط نگهداری درج شده روی بسته را نیز در نظر بگیرید.

مضرات سماق و موارد احتیاط

مصرف سماق به عنوان چاشنی را از مصرف مکمل، عصاره و مقدار زیاد جدا بدانید. طبیعی بودن یک ماده، ایمن بودن همه مقدارها و شکل های مصرف آن را ثابت نمی کند.

مصرف دارو و بیماری زمینه ای

اگر داروی قند یا فشار خون مصرف می کنید، پیش از مصرف منظم مکمل یا مقدار زیاد سماق با پزشک یا داروساز مشورت کنید. این احتیاط به دلیل اثرات مشاهده شده بر قند و فشار خون است؛ نه به معنی ممنوع بودن مقدار کم سماق در غذای همه بیماران.

بارداری، شیردهی و مصرف برای کودکان

اطلاعات کافی برای تعیین مقدار درمانی سماق در بارداری، شیردهی و کودکان در دسترس نیست. در این شرایط، برای مصرف مکمل یا دمنوش غلیظ با هدف درمان، نظر پزشک را بپرسید.

سماق را به عنوان درمان تهوع بارداری، خونریزی یا بیماری کودکان مصرف نکنید.

حساسیت و ناراحتی گوارشی

اگر پس از خوردن سماق دچار خارش، کهیر یا ناراحتی گوارشی شدید، مصرف را متوقف کنید. تورم زبان یا گلو و دشواری تنفس نیاز به رسیدگی فوری دارند.

اگر خوراکی های ترش سوزش معده شما را بیشتر می کنند، واکنش بدن خود را به سماق نیز در نظر بگیرید. برای درمان رفلاکس، زخم معده، یبوست یا اسهال با سماق، شواهد انسانی کافی در منابع بررسی شده وجود ندارد.

توضیحات علمی درباره خواص سماق

بخش مهمی از پژوهش های سماق روی عصاره، سلول یا حیوان انجام شده است. مطالعات انسانی نیز اغلب تعداد شرکت کننده محدود و مدت کوتاهی داشته اند. بنابراین نتایج آنها را نمی توان به همه افراد و همه شکل های مصرف تعمیم داد.

برای این ادعاها، شواهد انسانی کافی در منابع بررسی شده پیدا نشد:

• آب کردن موضعی چربی شکم و پهلو.
• درمان قطعی کبد چرب یا پاکسازی کبد.
• درمان کم خونی با سماق.
• افزایش قطعی اسپرم یا درمان مشکلات جنسی.
• درمان سرطان، عفونت یا خونریزی با مصرف خانگی سماق.
• جلوگیری از مسمومیت گوشت با پاشیدن سماق.
• سمی بودن همه میوه های تازه سماق، بدون توجه به گونه گیاه.