پرسش درباره میزان افزایش حقوق بازنشستگان در شهریور ۱۴۰۵ بیشتر از هر زمان دیگری به یک موضوع مهم برای خانوارهای بازنشسته تبدیل شده است؛ زیرا دریافتی امسال فقط حاصل یک درصد افزایش سالانه نیست و برای گروههای مشمول، مرحله سوم متناسبسازی نیز در حکم سال ۱۴۰۵ قرار گرفته است. در تأمین اجتماعی، حداقلبگیران با افزایش ۶۰ درصدی به مستمری ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیدهاند و مستمری سایر سطوح با افزایش ۴۵ درصدی بهعلاوه ۱ میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان محاسبه شده است.
برای اینکه رقم دریافتی شهریور بهدرستی فهمیده شود، باید میان افزایش سالانه حقوق و متناسبسازی تفاوت گذاشت. رقم نهایی که در فیش حقوقی یک بازنشسته دیده میشود لزوماً فقط حاصل ضرب حقوق سال قبل در درصد افزایش نیست.
در سال ۱۴۰۵، سازمان تأمین اجتماعی افزایش مستمری را برای دو گروه اصلی به شکل متفاوت اعمال کرده است. بر اساس جزئیات اعلامشده، مستمری حداقلبگیران ۶۰ درصد افزایش یافته و رقم مستمری آنها در سال جاری به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده است.
برای سایر سطوح نیز افزایش به شکل ۴۵ درصد بهعلاوه یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان مبلغ ثابت اعمال شده است. این رقم، قبل از درنظرگرفتن اثر متناسبسازی مربوط به هر فرد قابل بررسی است و نباید آن را با یک درصد ثابت برای همه بازنشستگان یکی دانست.
در نتیجه، پاسخ یکسانی برای سؤال «حقوق بازنشسته چقدر زیاد شده است؟» وجود ندارد. دو بازنشسته با سابقه، صندوق، نوع مستمری و حقوق پایه متفاوت ممکن است در شهریور ۱۴۰۵ افزایش ریالی کاملاً متفاوتی نسبت به سال گذشته داشته باشند.
جدول افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵
گروه |
افزایش مستمری در ۱۴۰۵ |
رقم مشخصشده برای سال ۱۴۰۵ |
متناسبسازی |
|---|---|---|---|
حداقلبگیران |
۶۰ درصد |
۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان |
مشمول متناسبسازی نیستند |
سایر سطوح |
۴۵ درصد |
بر اساس حقوق سال قبل + مبلغ ثابت |
مرحله سوم اجرا شده است |
سایر سطوح با دریافتی بالاتر |
۴۵ درصد |
متناسب با حقوق پایه فرد |
مرحله سوم متناسبسازی |
مستمریبگیران مشمول متناسبسازی |
افزایش سالانه + مبلغ متناسبسازی |
وابسته به سابقه و مستمری زمان برقراری |
۳۰ درصد مرحله سوم |
بازنشسته جدید مشمول صندوقهای دولتی |
طبق حکم مربوط به صندوق |
حداقل حکم تابع سنوات خدمت است |
مطابق مقررات صندوق |
یکی از پرتکرارترین پرسشها این است که حداقلبگیر تأمین اجتماعی در شهریور ماه چه رقمی دریافت میکند.
بر اساس احکام سال ۱۴۰۵، مبلغ مستمری حداقلبگیران به ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان رسیده است. این رقم از افزایش ۶۰ درصدی مستمری به دست آمده و در واقع یکی از روشنترین ارقام مربوط به حقوق بازنشستگان در سال جاری است.
نکته مهم این است که نباید رقم حداقل مستمری را به تمام بازنشستگان تعمیم داد. بازنشستهای که در گروه سایر سطوح قرار میگیرد، مشمول فرمول دیگری است و مقدار دریافتی او میتواند به شکل قابل توجهی متفاوت باشد.
همچنین مزایایی مانند حق عائلهمندی، حق اولاد و دیگر اقلام حکم میتوانند در مبلغ نهایی فیش اثر بگذارند. بنابراین عدد مستمری پایه با مبلغ نهایی واریزی به حساب الزاماً یکسان نیست.
این تفاوت در شهریور اهمیت بیشتری پیدا میکند؛ زیرا بسیاری از بازنشستگان هنگام مقایسه فیش امسال با سال گذشته، مجموع اقلام پرداختی را با خود مستمری مقایسه میکنند و ممکن است به همین دلیل تصور کنند درصد افزایش آنها دقیقاً برابر با درصد اعلامشده برای کل جامعه بازنشستگان بوده است.
افزایش حقوق سایر بازنشستگان چگونه محاسبه میشود؟
برای بازنشستگان تأمین اجتماعی که حداقلبگیر نیستند، فرمول اعلامشده شامل دو جزء اصلی است:
۴۵ درصد افزایش نسبت به مستمری سال قبل + یک میلیون و ۵۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان مبلغ ثابت.
بنابراین افزایش ریالی یک بازنشسته با مستمری بالاتر، طبیعتاً بیشتر خواهد بود.
برای نمونه، اگر فقط برای روشنشدن فرمول، مستمری پایه سال قبل فردی ۱۰ میلیون تومان بوده باشد، افزایش ۴۵ درصدی آن ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان خواهد بود و با افزودن مبلغ ثابت، افزایش پایه سالانه او به ۶ میلیون و ۵۸ هزار و ۶۴۷ تومان میرسد.
اگر مستمری پایه سال قبل ۱۵ میلیون تومان باشد، بخش ۴۵ درصدی افزایش به ۶ میلیون و ۷۵۰ هزار تومان میرسد و با مبلغ ثابت، افزایش پایه به ۸ میلیون و ۳۰۸ هزار و ۶۴۷ تومان خواهد رسید.
اما این محاسبات یک نکته مهم دارند: آنها نشاندهنده فرمول افزایش سالانه هستند و نباید به عنوان رقم قطعی فیش تمام افراد در نظر گرفته شوند؛ زیرا متناسبسازی برای مشمولان میتواند رقم دیگری را نیز به حکم اضافه کند.
متناسبسازی یکی از مهمترین بخشهای حکم حقوقی سال ۱۴۰۵ است و دلیل اصلی آن است که بسیاری از بازنشستگان رقم دریافتی امسال را با یک درصد ساده افزایش حقوق مقایسه نمیکنند.
بر اساس برنامه هفتم پیشرفت، متناسبسازی برای مستمریبگیران غیرحداقلبگیر در سه مرحله اجرا شده است:
سال ۱۴۰۳: ۴۰ درصد
سال ۱۴۰۴: ۳۰ درصد
سال ۱۴۰۵: ۳۰ درصد باقیمانده
با اجرای مرحله سوم، فرآیند سهمرحلهای متناسبسازی به بخش نهایی خود رسیده است. در توضیح رسمی تأمین اجتماعی آمده است که هدف این سازوکار آن است که نسبت مستمری بازنشسته به حداقل دستمزد سال جاری، در چارچوب فرمول قانونی، به کمتر از ۹۰ درصد نسبت مستمری زمان برقراری به حداقل دستمزد همان سال نرسد.
در نتیجه، عبارت «۳۰ درصد متناسبسازی» به این معنی نیست که تمام بازنشستگان در شهریور ۱۴۰۵ دقیقاً ۳۰ درصد به حقوقشان اضافه دریافت میکنند.
این ۳۰ درصد در واقع سهم مرحله سوم از مبلغ متناسبسازی محاسبهشده برای هر فرد است.
چه کسانی مشمول متناسبسازی نیستند؟
یکی از نکات کلیدی در فیش حقوقی ۱۴۰۵، تفاوت میان حداقلبگیر و سایر سطوح است.
طبق توضیحات مربوط به اجرای متناسبسازی در تأمین اجتماعی، حداقلبگیران مشمول این طرح نیستند و افزایش آنها از مسیر افزایش مستمری و سایر اقلام قانونی انجام میشود. در مقابل، متناسبسازی برای مستمریبگیران غیرحداقلبگیر با فرمول مربوط به سابقه، میزان مستمری زمان برقراری و نسبت آن با حداقل دستمزد محاسبه شده است.
به همین دلیل، امکان دارد دو نفر که در نگاه نخست دریافتی نزدیکی به یکدیگر داشتهاند، پس از اعمال متناسبسازی مبلغ متفاوتی در فیش خود مشاهده کنند.