اقتصاد کره جنوبی که به عنوان چهارمین اقتصاد بزرگ آسیا شناخته میشود، در ماه اوت (مرداد) سال جاری میلادی شاهد رکوردی خیرهکننده در صادرات نیمههادی بود. بر اساس گزارش وزارت تجارت، صنعت و منابع کره جنوبی، صادرات این محصولات با رشد ۲۰۹ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل به ۴۶٫۶۵ میلیارد دلار رسید که ۴۷٫۵ درصد از کل ۹۸٫۲۵ میلیارد دلار صادرات کالای این کشور را به خود اختصاص داد. این جهش عظیم که عمدتاً ناشی از تقاضای زیرساختهای هوش مصنوعی (AI) از سوی ارائهدهندگان بزرگ ابری مانند گوگل و آمازون بوده، اگرچه نشانهای از قدرت فناوری کره جنوبی است، اما نگرانیهایی را درباره پایداری این روند و آسیبپذیری اقتصاد در برابر شوکهای ناگهانی ایجاد کرده است.
رکوردی تازه در سایه هوش مصنوعی
میزان صادرات نیمههادی کره جنوبی در ماه اوت به سطح بیسابقهای رسید و سهم آن از کل صادرات کالا به نزدیک نیمی از کل افزایش یافت. بر اساس دادههای منتشر شده، رشد صادرات این بخش تقریباً ۸۰ درصد از کل رشد صادرات این کشور را در ماه اوت تشکیل میداد. جف نگ، رئیس بخش استراتژی کلان آسیا در بانک سومیتومو میتسویی، به CNBC گفت که «صادرات نیمههادی حدود ۸۰ درصد از رشد صادرات در ماه اوت را تشکیل میداد» و عوامل دیگری مانند رایانه و افزایش قیمت محصولات نفتی نیز در این رشد مؤثر بودند.
نکته قابل توجه این است که تقاضای عظیم برای تراشههای حافظه و پردازندههای پیشرفته، که عمدتاً توسط غولهای فناوری مانند گوگل و آمازون برای مراکز داده و زیرساختهای هوش مصنوعی صورت میگیرد، محرک اصلی این رونق بوده است. شرکتهایی مانند SK Hynix و سامسونگ الکترونیکس که در خط مقدم تولید این تراشهها قرار دارند، از این موج بینظیر بهرهمند شدهاند.
نگرانی از یک شتاب نفسگیر
با وجود این ارقام خیرهکننده، اقتصاددانان نسبت به ادامه این روند با سرعت فعلی هشدار میدهند. دیو چیا، اقتصاددان موسسه مودیز آنالیتیکس، در این باره میگوید: «یک کاهش تدریجی قابل مدیریت است. اما توقف ناگهانی موضوع متفاوتی است، زیرا اقتصاد در حال حاضر با دو سرعت متفاوت حرکت میکند و بخشهایی که باید خلأ را پر کنند، زیر فشار هستند.» این اظهارات نشاندهنده آن است که وابستگی بیش از حد به یک صنعت منفرد، اقتصاد را در برابر نوسانات آن صنعت آسیبپذیر میکند.
از سوی دیگر، سیاستهای پولی نیز ممکن است در صورت تغییر ناگهانی چرخه، توانایی جبران را محدود کند. بانک مرکزی کره جنوبی (BOK) در ماه اوت نرخ بهره پایه را به ۳ درصد رساند که دومین افزایش متوالی بود، زیرا تورم هستهای همچنان بالاست. چیا هشدار میدهد که اگر تقاضای تراشهها در شرایطی که سیاستهای پولی هنوز در حال انقباض است کاهش یابد، «رونق بادآورده زمانی محو میشود که تقاضای داخلی به اندازه کافی قوی برای جایگزینی نباشد.»
چالشهای دیگر صنایع کره
در حالی که نیمههادیها پیشتاز صادرات هستند، سایر بخشهای سنتی با مشکل مواجهاند. صادرات خودرو در ماه اوت نسبت به سال قبل ۲۹٫۸ درصد کاهش یافت. وزارت تجارت این کاهش را عمدتاً به تعطیلات تابستانی و اعتصابات جزئی نسبت داد، اما دیو چیا عوامل ساختاریتری مانند تعرفههای آمریکا و تغییر تولید به سمت کارخانههای داخلی آمریکا را به عنوان تهدیدهای پایدارتر مطرح کرد.
با این حال، دادهها نشان میدهد که صادرات غیرنیمههادی نیز در ماه اوت ۲۰ درصد رشد داشته است که نشانهای از تنوع نسبی است. بانک مرکزی کره در تصمیم سیاست پولی اوت خود اعلام کرد که بهبود مصرف به تدریج در حال شتاب گرفتن است. هومین لی، استراتژیست ارشد کلان در بانک خصوصی سوئیسی لومبارد اودیه، معتقد است که اگر شتاب نیمههادی کاهش یابد اما سایر بخشهای چرخهای عملکرد خوبی داشته باشند، کره جنوبی همچنان میتواند رشد واقعی سالانه حدود ۲ تا ۳ درصد را حفظ کند.
چشمانداز پیش رو
تحلیلگران در کوتاهمدت همچنان خوشبین هستند. جف نگ انتظار دارد رشد صادرات کلی در ۱۲ ماه آینده مثبت باقی بماند، هرچند ممکن است به دلیل اثرات پایه و تثبیت قیمتها تعدیل شود. هومین لی نیز رونق صادرات نیمههادی و فناوری کره را «استثنایی» توصیف کرد، اما تأکید کرد که آن را به عنوان «وابستگی بیش از حد» توصیف نمیکند، زیرا کشور بخشهای چرخهای دیگری دارد که وقتی اقتصاد جهانی عملکرد خوبی دارد، معمولاً خوب عمل میکنند.
جمعبندی آنکه رکوردشکنی صادرات نیمههادی کره جنوبی یک پیروزی فناورانه و اقتصادی است، اما درس مهمی برای تنوعبخشی اقتصادی به همراه دارد. اقتصاد دو سرعته که در آن یک بخش موتور اصلی رشد است و سایر بخشها ضعیفتر عمل میکنند، میتواند در صورت بروز شوک، به بحران تبدیل شود. تصمیمگیران در سئول باید ضمن بهرهگیری از این رونق، برای تقویت سایر صنایع و کاهش آسیبپذیری در برابر نوسانات بازار نیمههادی برنامهریزی کنند.