سازمان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۴ بیش از یک میلیون و ۶۲۰ هزار خدمت در قالب تعهدات کوتاه‌مدت خود، ارایه کرده است. این تعهدات طیف وسیعی از حمایت‌ها را در برابر بیماری، بارداری، حوادث کار، بیکاری، پرداخت کمک‌هزینه ازدواج و دیگر حمایت‌های موردنظر را پوشش می‌دهد.
تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی به دو دسته اصلی تقسیم می‌شوند، حمایت‌هایی که صرفاً یک بار (مانند کمک‌هزینه ازدواج و مراسم ترحیم) و یا برای مدت محدود (مانند غرامت بیماری و بارداری) به بیمه‌شدگان پرداخت می‌شوند. این تعهدات شامل غرامت دستمزد ایام بیماری، کمک بارداری، پروتز و اروتز، کمک‌هزینه ازدواج، کمک‌هزینه مراسم ترحیم، هزینه سفر و اقامت بیمار، مقرری بیمه بیکاری و غرامت نقص عضو است.
طبق داده‌های موجود، در سال ۱۴۰۴ ارائه یک میلیون و ۶۲۰ هزار و ۵۳ خدمت در بخش تعهدات کوتاه‌مدت به ذینفعان و مخاطبان اجرایی شد که مجموع هزینه پرداختی در این بخش برای گروه‌های مشمول برای سازمان تأمین اجتماعی بیش از ۸ هزار میلیارد تومان بوده است.
سازمان تأمین اجتماعی که ۵۳ درصد جمعیت کشور را در قالب ۴۶ میلیون نفر را تحت پوشش دارد، به طور میانگین ماهانه ۲۱۰ هزار میلیارد تومان در بخش تعهدات کوتاه‌مدت و بلندمدت همچون پرداخت مستمری به عنوان تعهد به عهده دارد که طبق برنامه‌های انجام شده در موعد مقرر خود اجرایی می‌شوند. البته بخش عمده‌ای از این تعهدات مربوط به پرداخت مستمری ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار مستمری‌بگیر و بازنشسته و عمده تعهدات کوتاه‌مدت نیز به گروه بیمه‌شدگان و سپس افراد مشمول در حوزه مستمری‌بگیران و بازنشستگان تحت پوشش این نهاد بزرگ بیمه‌گر تعلق می‌گیرد.
یکی از تعهدات کوتاه‌مدتی که سازمان تأمین اجتماعی به افراد مشمول و تحت پوشش خود ارائه می‌دهد، مربوط به کمک هزینه سفر و اقامت بیمار و همراه آنان است که این مورد دارای شرایطی برای پرداخت هزینه به مشمولان است. هزینه سفر زمانی پرداخت می‌شود که معالجه بیمار مستلزم انتقال از روستا به شهر یا از شهرستانی به شهرستان دیگر باشد و امکان معالجه در محل وجود نداشته باشد. اعزام باید به تأیید شورای پزشکی سازمان برسد.
همچنین مبلغ هزینه سفر بر اساس وسیله نقلیه و بهای بلیط با نرخ مصوب (هواپیما، قطار، اتوبوس، کشتی) یا نرخ مصوب سواری از سوی این سازمان محاسبه می‌شود. اگر اعزام نشسته برای بیماران تحت پوشش ممکن نباشد، لزوم استفاده از سواری دربست توسط شورای پزشکی تعیین می‌شود.
هزینه اقامت فقط به بیمه‌شدگان اجباری که استحقاق دریافت غرامت دستمزد دارند، پرداخت می‌شود. در درمان سرپایی، معادل ۱۰۰ درصد غرامت دستمزد روزانه بابت هر روز اقامت به بیمار پرداخت می‌شود. هزینه همراه بیمار نیز در صورت نیاز به همراه و تأیید شورای پزشکی، معادل ۵۰ درصد متوسط حقوق یا دستمزد روزانه بیمه‌شده بابت هر روز اقامت همراه پرداخت می‌شود.
آخرین داده‌های آماری سازمان تأمین اجتماعی نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۴ این نهاد بیمه‌ای ۱۷۱۴ مورد هزینه سفر به افراد مشمول و دارای شرایط پرداخت کرده است.
دیگر تعهد مربوط به تعهدات کوتاه‌مدت برای مشمولان سازمان تأمین اجتماعی مربوط به غرامت نقص عضو است. شرایط دریافت این نوع تعهد نیز به این شیوه است که غرامت مقطوع نقص عضو زمانی پرداخت می‌شود که میزان خسارات جسمی و روحی وارد شده به بیمه‌شده بر اساس نظر کمیسیون پزشکی بین ۱۰ تا ۳۳ درصد باشد.
پرداخت این غرامت مانع از اشتغال به کار بیمه‌شده نمی‌شود؛ یعنی فرد می‌تواند شاغل باشد و همزمان این مبلغ را از سازمان تأمین اجتماعی دریافت کند. تفاوت غرامت نقص عضو با ازکارافتادگی این است که اگر شدت آسیب بین ۳۳ تا ۶۶ درصد باشد، مستمری ازکارافتادگی جزئی و در صورت ۶۶ درصد و بیشتر، مستمری ازکارافتادگی کلی پرداخت می‌شود که در حالت کلی اجازه اشتغال وجود ندارد.
آمارهای سال گذشته سازمان تأمین اجتماعی نشان می‌دهد که ۵۷۷ مورد پرداخت غرامت نقص عضو به افراد مشمول و دارای شرایط انجام شده است.
دستمزد ایام بارداری
غرامت دستمزد ایام بارداری هم نوع دیگری از پرداختی‌های مربوط به تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی به شمار می‌رود. در این مورد بیمه‌شده زن باید ظرف یک سال قبل از زایمان حداقل ۶۰ روز سابقه کار و پرداخت حق‌بیمه داشته باشد. در مدت استراحت نباید مشغول کار بوده یا مزد دریافت کرده باشد.
همچنین مدت مرخصی زایمان برای مادرانی که فرزندشان را از شیر خود تغذیه می‌کنند، ۹ ماه است (۳ ماه آن باید بعد از زایمان باشد). برای دوقلو ۹ ماه و برای سه قلو یا بیشتر یک سال خواهد بود. میزان پرداخت نیز معادل دو سوم آخرین مزد یا حقوق بیمه‌شده با در نظر گرفتن روزهای استراحت، بدون کسر ۳ روز اول پرداخت می‌شود.
سازمان تأمین اجتماعی برای رفاه حال مادران باردار شرایطی را فراهم کرده است که امکان دریافت ماهانه این غرامت وجود دارد. در همین راستا با اقدامات انجام شده پس از تأیید درخواست، امکان پرداخت حقوق مرخصی زایمان به صورت ماهانه فراهم است. در سال گذشته نیز ۳۷۱ هزار و ۴۱۶ مورد کمک هزینه بارداری به افراد مشمول پرداخت شد.
غرامت دستمزد ایام بیماری
حوادث کار هیچگاه خبر نمی‌کنند؛ اگر بیمه شده در حین کار حادثه‌ای برای او رخ دهد یا دچار بیماری شود، سازمان تأمین اجتماعی غرامت دستمزد ایام بیماری را برای این گروه‌های مشمول در نظر گرفته است. در همین ارتباط بیمه‌شدگانی که به دلیل بیماری یا حادثه قادر به کار نیستند و کارفرما ملزم به پرداخت حقوق در دوره بیماری نیست از این تعهد کوتاه‌مدت استفاده خواهند کرد.
زمان شروع پرداخت نیز معمولاً از روز چهارم استراحت پزشکی پرداخت می‌شود. اما در مواردی همچون بستری در بیمارستان، بیماری حرفه‌ای، یا استراحت به دنبال بیماری قبلی از همان روز اول پرداخت می‌شود. میزان غرامت نیز دارای شرایطی است که برای افراد متأهل و مجرد متفاوت است.
در همین رابطه، افراد متأهل یا دارای افراد تحت تکفل؛ سه چهارم میانگین دستمزد ۹۰ روز آخر، افراد مجرد؛ دو سوم میانگین دستمزد ۹۰ روز آخر و در صورت بستری با هزینه سازمان تأمین اجتماعی نیز یک دوم میانگین دستمزد ۹۰ روز آخر به عنوان میزان غرامت به افراد مشمول داده خواهد شد.
مدارک لازم برای دریافت این غرامت نیز شامل دفترچه درمانی، گواهی استراحت پزشکی با مهر و امضای پزشک، گواهی کارفرما مبنی بر عدم دریافت دستمزد، و تأییدیه مراجع پزشکی در صورت استراحت بیش از ۷ روز است. همچنین در سال ۱۴۰۴ در مجموع ۴۳۱ هزار و ۸۰۹ مورد دستمزد غرامت ایام بیماری به مشمولان پرداخت شده است.
کمک‌هزینه ازدواج
دیگر موارد مربوط به تعهدات کوتاه‌مدت برای بیمه‌شدگان سازمان تأمین اجتماعی مربوط به پرداخت کمک هزینه ازدواج است. شرایط دریافت این تعهد نیز این است که ازدواج اول بیمه‌شده باشد، در تاریخ ازدواج رابطه استخدامی با کارفرما قطع نشده باشد و ظرف ۵ سال قبل از ازدواج حداقل ۷۲۰ روز سابقه کار و پرداخت حق‌بیمه داشته باشد.
همچنین مبلغ پرداختی به افراد بیمه شده مشمول نیز معادل یک ماه متوسط حقوق یا مزد بیمه‌شده ظرف دو سال قبل از تاریخ عقد. اگر این مبلغ کمتر از حداقل دستمزد ماهانه تاریخ عقد باشد، به حداقل دستمزد افزایش می‌یابد. البته اگر زن و شوهر هر دو دارای شرایط باشند، کمک‌هزینه به هر دو نفر پرداخت می‌شود.
آخرین داده‌های آماری سازمان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۴ نشان می‌دهد، در این مدت به ۹۵ هزار و ۶۶۳ مورد کمک هزینه ازدواج پرداخت شده است. این تعهد کوتاه‌مدت نیز همچون سال‌های گذشته برای سال جاری نیز برنامه‌ریزی شده و براساس افراد مشمول به آنان ارائه می‌شود.
هزینه کفن و دفن یا کمک هزینه مراسم ترحیم
سازمان تأمین اجتماعی همچنین هزینه کفن و دفن نیز برای افراد مشمول از میان مستمری‌بگیران بازنشسته و ازکارافتاده کلی، بیمه‌شدگان اجباری، اختیاری، توافقی، رانندگان، کارگران ساختمانی، مقرری‌بگیران بیمه بیکاری و قالیبافان در نظر گرفته است که براساس شرایط اعلام شده به این گروه‌ها اختصاص می‌دهد.
ناگفته نماند که شرط اصلی دریافت کمک هزینه مراسم ترحیم برای افراد مشمول و دارای شرایط نیز برقرار بودن ارتباط بیمه‌ای متوفی با سازمان تأمین اجتماعی و دارا بودن استحقاق درمان در زمان فوت است. از سویی دیگر مبلغ پرداختی برای این تعهد نیز معادل حداقل دستمزد ماهانه مصوب شورای‌عالی کار در سال فوت در نظر گرفته شده است.
نحوه پرداخت نیز به این شیوه است که در صورت فوت همسر بیمه‌شده یا مستمری‌بگیر اصلی، به خود بیمه‌شده یا مستمری‌بگیر پرداخت می‌شود. در صورت فوت بیمه‌شده اصلی، به خانواده تحت پوشش سازمان تعلق می‌گیرد. آمارهای سازمان تأمین اجتماعی در بخش تعهدات کوتاه‌مدت در سال گذشته حاکی از آن است که در این مدت نیز ۶۶ هزار و ۱۴۵ نفر از مزایای کمک هزینه کفن و دفن استفاده کردند.
کمک هزینه اروتز و پروتز
اروتز و پروتز یکی دیگر از تعهدات کوتاه‌مدت سازمان تأمین اجتماعی برای افراد واجد شرایط محسوب می‌شود که این خدمت نیز در فهرست خدمات این حوزه قرار دارد. متقاضیان می‌توانند درخواست خود را از طریق سامانه خدمات غیرحضوری به نشانی erequest.tamin.ir ثبت کنند.
البته گروه‌های اصلی مشمول تعهدات کوتاه‌مدت در بخش کمک هزینه اروتز و پروتز را بیمه‌شدگان اجباری، بیمه‌شدگان اختیاری و توافقی، رانندگان درون و برون‌شهری، کارگران ساختمانی، قالیبافان، مقرری‌بگیران بیمه بیکاری، مستمری‌بگیران بازنشسته، ازکارافتاده کلی و بازماندگان واجد شرایط و افراد تحت تکفل (در برخی تعهدات مانند هزینه سفر و درمان) تشکیل می‌دهند.
در همین رابطه، بیمه‌شدگان صاحبان حرف و مشاغل آزاد و مستمری‌بگیرانی که مشمول کسر سرانه درمان هستند، از برخی تعهدات مانند هزینه سفر مستثنی هستند. نحوه ارائه درخواست به افراد مشمول به صورت غیرحضوری است.
داده‌های آماری سازمان تأمین اجتماعی در سال گذشته نشان می‌دهد که ۶۵۲ هزار و ۷۲۹ مورد کمک هزینه اروتز و پروتز به افراد مشمول و دارای شرایط از میان گروه‌های اشاره شده پرداخت شده است.
بسیاری از این تعهدات از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان تأمین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir و اپلیکیشن رسمی «تأمین من» قابل درخواست است. سامانه متمرکز تعهدات کوتاه‌مدت نیز به نشانی erequest.tamin.ir برای ثبت درخواست‌های کمک‌هزینه ازدواج، اروتز و پروتز، کفن و دفن، غرامت بیماری و بارداری، و هزینه سفر فعال است.