به نقل از خبرنگار ایرنا، با آغاز سال تحصیلی جدید، در حالی که مدارس در نواحی مختلف زنجان با تلاش گسترده کارگروه‌ها و سازماندهی حدود سه هزار نیروی ابتدایی به فعالیت خود ادامه می‌دهند، اما پشت پرده این بازگشایی، مجموعه‌ای از چالش‌های ساختاری و زیرساختی به چشم می‌خورد که می‌تواند کیفیت آموزش را در سال‌های آتی تحت تأثیر قرار دهد.
یکی از جدی‌ترین چالش‌های فضای آموزشی زنجان، پروژه‌های نیمه‌تمام است در حالیکه توسعه سکونت‌گاه‌ها مانند کوی ارم و زیتون در شهر زنجان نیاز به زیرساخت‌های آموزشی جدید را دوچندان می‌کند، پروژه‌هایی مانند مدارس ارغوان، فرمانیه و کوی نصر با تاخیر در تحویل روبه رو شده اند.
این تاخیرها، مدیران آموزشی را ناگزیر به استفاده از راهکارهای موقتی نظیر جانمایی دانش آموزان در شیفت مخالف مدارس دیگر می‌کند. اگرچه این راهکار در کوتاه‌مدت مشکل را حل می‌کند، اما با تداوم پروژه‌های نیمه‌تمام، خطر ازدحام دانش‌آموزان و کاهش کیفیت یادگیری آنان در سال‌های آتی غیرقابل انکار است.
علاوه بر کمبود فضا، «کیفیت تجهیزات» نیز یکی دیگر از لایه‌های بحرانی این مدارس است. فرسودگی تجهیزات در هنرستان‌ها و به‌روز نبودن رایانه‌ها و زیرساخت‌های آموزشی، فرآیند آموزش را با کندی مواجه کرده است. این مسئله در عصر دیجیتال و ضرورت تقویت «آموزش مجازی»، یک ضعف استراتژیک محسوب می‌شود که می‌تواند فاصله میان دانش‌آموزان مناطق مختلف را افزایش دهد.
در حوزه منابع آموزشی، اگرچه روند توزیع کتب ابتدایی با سرعت بالا (بیش از ۹۰ درصد) پیش می‌رود، اما تغییرات ساختاری در سال جاری، چالش جدیدی ایجاد کرده است. معرفی «زیست‌بوم‌های جدید» در برخی دروس که به صورت آزمایشی در زنجان اجرا می‌شود، باعث شده است که برخی کتاب‌ها با تاخیر به دست دانش‌آموزان برسد.
این مسئله در کنار تاخیر احتمالی در تامین کتب هنرستانی که ممکن است تا اواخر مهرماه ادامه یابد، مشکلاتی را برای برخی دانش‌آموزان ایجاد کرده است. با این حال، مدیران آموزشی با استفاده از منابع جایگزین و تاکید بر امکان مراجعه دانش‌آموزان برای رفع کمبودها در این بخش، سعی در مدیریت این موضوع دارند.
کسری کتابهای درسی تا پایان هفته آینده رفع می‌شود
مدیر آموزش و پرورش ناحیه دو زنجان از تلاش‌های گسترده کارگروه‌ها برای آمادگی سال تحصیلی جدید خبر داد و با اشاره به چالش‌های ساخت‌وساز و تاخیر در تحویل برخی پروژه‌های آموزشی، خواستار تسریع در تکمیل مدارس نیمه‌تمام برای جلوگیری از بحران در سال‌های آتی شد.
فیروز مهدی با اشاره به اجرای برنامه‌های سازماندهی در نواحی سه گانه آموزشی زنجان گفت: امسال در حوزه برنامه‌ریزی و ثبت‌نام، ۴۰۵ مدرسه در ناحیه دو، ۲۱۴ مدرسه در ناحیه یک و ۱۰۶ مدرسه در زنجانرود مورد سازماندهی قرار گرفتند که این یک پروژه بسیار عظیم در شرایط موجود بود.
مهدی اظهار داشت: تا به امروز فرآیند سازماندهی به نحو احسن انجام شده و تمامی مدارس از اول مهرماه مشغول به خدمت هستند همچنین در روستاهای دورافتاده، معلمان جدید نیز در محل کار خود مستقر شده‌اند.
وی با شناسایی چالش‌های اصلی حوزه آموزش و پرورش به مواردی نظیر کمبود نیروی انسانی، ضعف در زیرساخت‌های آموزش مجازی، فرسودگی تجهیزات مراکز هنرستانی و به‌روز نبودن سیستم‌های کامپیوتری مدارس اشاره کرد.
مهدی همچنین در خصوص وضعیت سرویس مدارس با استناد به ضوابط قانونی، اظهار داشت: بر اساس ماده ۲۴ آیین‌نامه اجرایی، مسئولیت اصلی سرویس مدارس بر عهده شهرداری‌هاست که فرآیند سازماندهی آن معمولاً در هفته اول مهرماه انجام می‌شود.
وی افزود: با توجه به واگذاری امور به شرکت‌های پیمانکار و تماس تدریجی آن‌ها با خانواده‌ها ما نیز در نواحی آموزشی یک، دو و زنجانرود برای رفع مشکلات احتمالی و تسریع در دسترسی دانش‌آموزان به سرویس‌های ایاب و ذهاب، پیگیر مسائل بوده و به عنوان حامی در کنار خانواده‌ها هستیم.
مهدی درباره وضعیت توزیع کتب درسی دانش آموزان و آخرین وضعیت توزیع کتابهای درسی نیز بیان کرد: در زمان حاضر بین ۹۰ تا ۹۵ درصد کتب دوره ابتدایی توزیع شده است. برخی کتابهای درسی که امسال در قالب دو زیست‌بوم جدید به صورت آزمایشی ارائه شده، به‌دلیل تغییرات کلی با اندکی تأخیر به دست ما رسید که بلافاصله عملیات توزیع آن‌ها آغاز شد.
وی افزود: کسری‌های جزئی موجود در برخی عناوین نیز طی دو روز آینده برطرف و حداکثر تا یک هفته آتی تمامی کمبودها و کسری‌ها در سطح استان مرتفع می‌شود.
مهدی با اشاره به برخی محدودیت‌ها در کتب فنی‌وحرفه‌ای خاطرنشان کرد: در کتب هنرستانی با برخی کسری‌ها مواجه هستیم که فرآیند تامین آن ممکن است تا اواخر مهرماه به طول بینجامد؛ همچنین برای دانش‌آموزانی که پس از خردادماه ثبت‌نام خود را در سامانه قطعی کرده‌اند، فرآیند رسیدن کتب تا اواخر آبان‌ماه زمان‌بر خواهد بود.
وی تاکید کرد: با این وجود، هیچ‌گونه اختلالی در جریان آموزش ایجاد نشده است؛ در حال حاضر از منابع موجود استفاده می‌شود و اگر دانش‌آموزی با کمبود دسترسی به کتاب مواجه باشد می‌تواند به مدرسه مراجعه کند تا در اسرع وقت مشکل وی رفع شود.
فضای آموزشی ۱۱۲ هنرجوی زنجانی تحویل نشده است
مدیر آموزش و پرورش ناحیه یک زنجان نیز با تاکید بر اهمیت زیرساخت‌ها نسبت به تاخیر در تحویل برخی پروژه‌ها هشدار داد و گفت: بزرگ‌ترین مسئله فعلی، مربوط به مدارس نیمه‌تمام است به‌طور مشخص در مدرسه ارغوان در ناحیه یک با وجود ثبت‌نام ۱۱۲ هنرجو در چهار کلاس درس، هنوز فضا تحویل داده نشده است.
علی بیات افزود: اگرچه در حال حاضر دانش‌آموزان را در مدارس دیگر جانمایی کرده‌ایم، اما امیدواریم وعده تحویل تا ۱۰ مهرماه محقق و از جابجایی‌های مداوم جلوگیری شود.
وی اظهار داشت: یکی از نگرانی‌های اصلی ما، پروژه‌های در حال احداث در منطقه کوی زیتون است. سه مدرسه در این منطقه در حال ساخت بوده که باید تا مهرماه سال ۱۴۰۶ تحویل شود؛ در غیر این صورت با چالش‌های بسیار جدی در پذیرش دانش‌آموزان مواجه خواهیم شد.
بیات تاکید کرد: رفع این چالش‌های زیرساختی و تجهیز دقیق مدارس از اولویت‌های اصلی ما برای ارتقای کیفیت آموزشی در سال‌های پیش رو است.
احداث ۵۷ مدرسه در شهر زنجان از برنامه های مهم و کلیدی در دستور کار آموزش و پرورش است
مدیرکل آموزش و پرورش استان زنجان نیز با اشاره به توسعه شهرک‌های مسکونی و رشد جمعیت در برخی مناطق شهر زنجان از برنامه‌ریزی برای احداث ۵۷ مدرسه جدید در استان خبر داد.
ذبیح الله تاراسی اظهار داشت: با توجه به توسعه شهرک‌های مسکونی و افزایش جمعیت در برخی مناطق شهر زنجان، موضوع تامین فضای آموزشی مورد نیاز این مناطق در جلسات مختلف شورای آموزش و پرورش استان به طور جدی مطرح شده و پیگیری‌هایی در این زمینه صورت گرفته است.
وی با استناد به ماده ۱۸ قانون شوراهای آموزش و پرورش تصریح کرد: بر اساس این قانون، در پروژه‌های مسکونی باید متناسب با ظرفیت جمعیتی پیش‌بینی شده، فضای آموزشی و پرورشی مورد نیاز نیز در برنامه‌ریزی‌ها لحاظ شود.
تاراسی افزود: در جلسات برگزار شده، احداث ۵۷ مدرسه در شهر زنجان به عنوان یکی از برنامه‌های کلیدی تامین فضای آموزشی مطرح شده است همچنین برای تامین منابع مالی این مدارس، تفاهم‌نامه‌ای به امضا رسیده است که بر اساس آن، تامین منابع از طریق دستگاه‌های مرتبط و ظرفیت‌های پیش‌بینی شده در تفاهم‌نامه دنبال می‌شود.
وی با بیان اینکه عملیات اجرایی ساخت این مدارس هنوز آغاز نشده است، تصریح کرد: پیگیری‌های اداری لازم برای شروع این پروژه‌ها در جریان است همچنین برای سال تحصیلی پیش‌رو با استفاده از ظرفیت‌های موجود، بهینه‌سازی فضاها و تغییر کاربری‌های مشخص تلاش شده تا با کاهش تراکم دانش‌آموزی، شرایط بهتری برای فعالیت‌های آموزشی فراهم شود.
تاراسی همچنین به چالش کمبود نیروی انسانی در آموزش و پرورش استان اشاره کرد و گفت: در زنجان با احتساب ساعات حق‌التدریس عوامل اجرایی و بازنشستگان با کمبود بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ معلم مواجه هستیم، طبق برآوردها، استان به ۱۴ هزار و ۱۷۰ معلم نیاز دارد که در حال حاضر با وجود ۱۲ هزار و ۲۹۱ نیروی موجود، این حجم از نیاز به طور کامل هنوز پوشش داده نشده است.
وی افزود: در بخش عوامل آموزشی نیز با کمبود حدود یک هزار و ۸۷۹ نفر مواجه هستیم که این رقم با احتساب سایر بخش‌ها به بیش از ۲ هزار و ۲۰۰ نفر می‌رسد.
تاراسی با اشاره به اقدامات انجام شده در راستای مدیریت ظرفیت‌های آموزشی و مشارکت خیرین مدرسه‌ساز، خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه مدرسه در مرکز تصمیم‌گیری‌های شورای آموزش و پرورش استان قرار دارد، با رهبری استاندار زنجان، ۱۱۵ مصوبه استانی در دو سال اخیر اجرایی شده و این مصوبات منجر به افزایش سرانه آموزشی، تکمیل پروژه‌های نهضت ملی مدرسه‌سازی و توسعه مدارس حیات طیبه در سطح استان شده است.
وضعیت فعلی آموزش و پرورش زنجان را می‌توان ترکیبی از «سازماندهی موفق نیروی انسانی» و «تنگنای زیرساختی» دانست.
در حالیکه نیروی انسانی و مدیریت بازگشایی مدارس با موفقیت انجام شده، اما بدون توجه ویژه به تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام، ارتقای تجهیزات هنرستانی و پایداری در توزیع منابع آموزشی، چالش‌های سال‌های آتی می‌تواند به بحران‌های جدی‌تر در حوزه کیفیت آموزش تبدیل شود.