با آغاز نیمه دوم سال و ۳۰ روزه شدن ماه‌ها، این پرسش مطرح شده که آیا حقوق بازنشستگان نیز مانند دستمزد برخی شاغلان معادل یک روز کاهش پیدا می‌کند؟ بررسی مقررات و آخرین اعلام رسمی سازمان تأمین اجتماعی نشان می‌دهد تفاوت حقوق ماه‌های ۳۰ و ۳۱ روزه مربوط به نحوه محاسبه دستمزد روزانه شاغلان است و نباید آن را به‌صورت خودکار به مستمری ماهانه بازنشستگان تعمیم داد.
حقوق بازنشستگان در نیمه دوم سال یک روز کمتر می‌شود؟
با پایان شهریور و آغاز ماه‌های ۳۰ روزه نیمه دوم سال، بار دیگر موضوع تفاوت مبلغ حقوق در ماه‌های ۳۰ و ۳۱ روزه مطرح شده است. از آنجا که شش ماه نخست تقویم شمسی ۳۱ روز دارند، این تصور شکل گرفته که با ورود به مهرماه، بازنشستگان نیز باید معادل یک روز حقوق کمتر دریافت کنند.
اما بررسی مقررات نشان می‌دهد میان حقوق کارگران شاغل و مستمری بازنشستگان در این زمینه تفاوت مهمی وجود دارد.
سازمان تأمین اجتماعی در توضیح مقررات دستمزد سال ۱۴۰۵ اعلام کرده است حداقل دستمزد روزانه کارگران ۵ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۸۵۰ ریال است. بر همین اساس، حداقل مزد پایه یک کارگر در ماه ۳۰ روزه ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال و در ماه ۳۱ روزه ۱۷۱ میلیون و ۷۹۷ هزار و ۳۵۰ ریال محاسبه می‌شود. بنابراین در مورد کارگر شاغلی که مزد او بر مبنای روز محاسبه می‌شود، اختلاف یک روز میان ماه ۳۰ و ۳۱ روزه واقعی است.
این اختلاف در سال ۱۴۰۵ معادل ۵ میلیون و ۵۴۱ هزار و ۸۵۰ ریال، یعنی حدود ۵۵۴ هزار تومان در مزد پایه است.
اما ماجرا برای بازنشستگان متفاوت است
مستمری بازنشستگی تأمین اجتماعی مانند دستمزد جاری یک کارگر، هر ماه با ضرب «مزد روزانه در تعداد روزهای همان ماه» دوباره محاسبه نمی‌شود.
ماده ۷۷ قانون تأمین اجتماعی فرمول تعیین مستمری را بر مبنای متوسط مزد یا حقوق بیمه‌شده و سنوات پرداخت حق بیمه مشخص کرده است. در این ماده، میزان مستمری از حاصل یک‌سی‌ام متوسط مزد یا حقوق ضربدر سنوات پرداخت حق بیمه به دست می‌آید و پس از برقراری مستمری، مبلغ آن در قالب حکم بازنشستگی تعیین می‌شود.
سازمان تأمین اجتماعی نیز هنگام صدور احکام سال ۱۴۰۵ از مستمری به عنوان «حقوق ماهانه» یاد کرده و اعلام کرده است مستمری حداقل‌بگیران پس از افزایش سالانه به ماهانه ۱۶۶ میلیون و ۲۵۵ هزار و ۵۰۰ ریال رسیده است. برای سایر سطوح نیز افزایش ۴۵ درصدی به‌اضافه مبلغ ثابت ۱۵ میلیون و ۵۸۶ هزار و ۴۷۰ ریال در حکم مستمری اعمال شده است.
بنابراین صرف ۳۰ روزه شدن مهر، آبان و دیگر ماه‌های نیمه دوم سال به معنای کسر خودکار یک روز از مستمری بازنشستگان تأمین اجتماعی نیست.
منشأ شایعه «یک روز حقوق کمتر» چیست؟
منشأ اصلی این برداشت، شباهت رقم حداقل دستمزد کارگران با حداقل مستمری و خلط دو شیوه محاسبه است.
برای کارگر شاغل، مزد پایه روزانه تعیین می‌شود و به همین علت سازمان تأمین اجتماعی نیز تأکید کرده است که حقوق و حق‌بیمه در ماه‌های ۳۱ روزه باید بر مبنای ۳۱ روز و در ماه‌های ۳۰ روزه بر مبنای ۳۰ روز محاسبه شود. به همین دلیل حقوق پایه برخی شاغلان در مهر نسبت به شهریور، معادل یک روز مزد کمتر خواهد بود.
اما بازنشسته دیگر در حال ارسال لیست کارکرد ۳۰ یا ۳۱ روزه نیست. مبلغ اصل مستمری او بر اساس حکم حقوقی و مقررات بازنشستگی تعیین شده است.
به بیان ساده، «یک روز کمتر» قاعده مربوط به مزد روزانه شاغلان است، نه یک قانون عمومی برای کاهش حقوق همه بازنشستگان در نیمه دوم سال.
پس چرا ممکن است مبلغ واریزی یک بازنشسته کمتر شود؟
کاهش مبلغی که در یک ماه به حساب بازنشسته واریز می‌شود می‌تواند دلایل دیگری داشته باشد؛ از جمله تغییر کسورات، اقساط وام، بیمه تکمیلی، بدهی‌ها یا اصلاح برخی ردیف‌های فیش حقوقی. به همین دلیل باید میان «کاهش مبلغ خالص واریزی» و «کاهش اصل مستمری» تفاوت گذاشت.
نمونه‌ای از اهمیت این تفکیک در شهریور ۱۴۰۵ رخ داد؛ سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرد برای تعدادی از مستمری‌بگیران پیامک بانکی با مبلغ نادرست ارسال شده بود که علت آن مشکل شبکه بانکی بود و مبلغ کامل حقوق به‌صورت خودکار اصلاح و واریز شد.
پرداخت حقوق شهریور بیش از ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر تأمین اجتماعی نیز طبق اعلام رسمی سازمان در ابتدای مهر به پایان رسید.
آیا حقوق مهر بازنشستگان کمتر خواهد بود؟
بر اساس مقررات و اطلاعات رسمی موجود، ۳۰ روزه بودن ماه به‌تنهایی دلیلی برای کاهش یک‌روزه مستمری بازنشستگان تأمین اجتماعی نیست. رقم مستمری بر اساس حکم حقوقی فرد تعیین می‌شود و تفاوت ۳۰ و ۳۱ روز که در محاسبات مزد و حق‌بیمه کارگران شاغل وجود دارد، نباید به حقوق بازنشستگی تعمیم داده شود.
بنابراین اگر بازنشسته‌ای در مهرماه با مبلغی متفاوت از شهریور روبه‌رو شود، برای مشخص شدن علت باید ردیف‌های فیش حقوقی و کسورات آن ماه را با ماه قبل مقایسه کند؛ نه اینکه کاهش مبلغ را صرفاً نتیجه ۳۰ روزه بودن مهر بداند.
در مورد زمان دقیق واریز حقوق مهرماه نیز ملاک، اطلاعیه رسمی صندوق مربوطه است و کوتاه‌تر شدن ماه ممکن است فقط باعث تغییر تقویمی روزهای پایانی پرداخت شود، نه الزاماً کاهش مبلغ مستمری.