به گزارش ، تعیین نرخ خرید تضمینی گندم برای سال زراعی جدید با حدود سه ماه تأخیر مواجه شده و هنوز توافق نهایی بر سر قیمت این محصول راهبردی حاصل نشده است. عطاالله هاشمی، رئیس بنیاد ملی گندمکاران و عضو شورای قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، با انتقاد از روند تعیین نرخ اعلام کرده که قیمت خرید تضمینی گندم نباید کمتر از ۸۵ هزار تومان باشد؛ رقمی که به گفته او حتی تمام هزینه‌های واقعی تولید در ماه‌های آینده را نیز پوشش نمی‌دهد.
قیمت خرید تضمینی گندم در سال ۱۴۰۵ چقدر خواهد بود؟
مهم‌ترین موضوع در مذاکرات فعلی شورای قیمت‌گذاری محصولات کشاورزی، فاصله میان هزینه‌های تولید گندم و رقمی است که دولت حاضر به پرداخت آن خواهد بود. نمایندگان گندمکاران معتقدند افزایش هزینه نهاده‌های کشاورزی، دستمزد نیروی کار و سایر مخارج تولید باید در تعیین نرخ خرید تضمینی لحاظ شود.
عطاالله هاشمی اعلام کرده است که بنیاد ملی گندمکاران قیمت ۸۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم را پیشنهاد داده است. به گفته او، این رقم با در نظر گرفتن سود متعارف ۲۰ درصدی کشاورزان محاسبه شده، اما از آنجا که محصول تولیدی در ماه‌های آینده برداشت و تحویل خواهد شد، ممکن است هزینه‌های واقعی تا آن زمان افزایش پیدا کند.
در مقابل، به گفته رئیس بنیاد ملی گندمکاران، سازمان برنامه و بودجه رقمی نزدیک به ۶۰ هزار تومان را برای خرید تضمینی گندم مدنظر دارد. هنوز مشخص نیست شورای قیمت‌گذاری در نهایت کدام نرخ یا چه رقم دیگری را تصویب خواهد کرد.
جدول مقایسه قیمت پیشنهادی گندم از سوی دولت و کشاورزان
| شاخص | مبلغ |
|---|---|
| قیمت پیشنهادی بنیاد ملی گندمکاران | ۸۵,۰۰۰ تومان |
| رقم مطرح‌شده از سوی سازمان برنامه و بودجه | حدود ۶۰,۰۰۰ تومان |
| اختلاف دو پیشنهاد | ۲۵,۰۰۰ تومان |
| اختلاف نسبت به پیشنهاد ۶۰ هزار تومانی | حدود ۴۱.۷ درصد |
| سود متعارف لحاظ‌شده در پیشنهاد کشاورزان | ۲۰ درصد |
این ارقام پیشنهادهای مطرح‌شده در مذاکرات هستند و به معنای تصویب قیمت نهایی خرید تضمینی گندم نیستند.
چرا کشاورزان خواستار قیمت ۸۵ هزار تومانی گندم هستند؟
به اعتقاد نمایندگان گندمکاران، نرخ خرید تضمینی باید به‌اندازه‌ای باشد که علاوه بر جبران هزینه‌های تولید، انگیزه اقتصادی لازم برای ادامه کشت گندم را فراهم کند. این موضوع به‌ویژه در شرایط تورمی اهمیت دارد؛ زیرا کشاورز بخش قابل‌توجهی از هزینه‌های تولید را پیش از برداشت محصول پرداخت می‌کند، اما درآمد حاصل از فروش گندم را چند ماه بعد دریافت خواهد کرد.
رئیس بنیاد ملی گندمکاران تأکید کرده که قیمت پیشنهادی ۸۵ هزار تومانی با احتساب سود متعارف ۲۰ درصدی محاسبه شده است. با این حال، او معتقد است تورم ماه‌های آینده می‌تواند هزینه تولید را افزایش دهد و به همین دلیل، حتی این رقم نیز ممکن است در زمان برداشت کافی نباشد.
از نگاه کشاورزان، اگر نرخ خرید تضمینی متناسب با افزایش هزینه‌های تولید تعدیل نشود، سودآوری کشت گندم کاهش پیدا می‌کند. چنین شرایطی می‌تواند در بلندمدت بر تصمیم کشاورزان درباره سطح زیر کشت این محصول اثر بگذارد.
اختلاف ۲۵ هزار تومانی چه هزینه‌ای برای دولت دارد؟
اختلاف میان پیشنهاد ۶۰ هزار تومانی و ۸۵ هزار تومانی برای هر کیلوگرم گندم، در مقیاس خریدهای گسترده دولتی به رقمی قابل‌توجه تبدیل می‌شود.
برای روشن شدن ابعاد موضوع، اگر دولت در یک سناریوی فرضی ۱۰ میلیون تن گندم خریداری کند، تفاوت ۲۵ هزار تومانی در قیمت هر کیلوگرم، هزینه خرید تضمینی را ۲۵۰ هزار میلیارد تومان، معادل ۲۵۰ همت، افزایش خواهد داد.
| میزان خرید فرضی گندم | هزینه با نرخ ۶۰ هزار تومان | هزینه با نرخ ۸۵ هزار تومان |
|---|---|---|
| ۵ میلیون تن | ۳۰۰ همت | ۴۲۵ همت |
| ۸ میلیون تن | ۴۸۰ همت | ۶۸۰ همت |
| ۱۰ میلیون تن | ۶۰۰ همت | ۸۵۰ همت |
| ۱۲ میلیون تن | ۷۲۰ همت | ۱,۰۲۰ همت |
این محاسبات نشان می‌دهد چرا تعیین نرخ خرید تضمینی گندم برای دولت اهمیت بودجه‌ای بالایی دارد. البته مقادیر جدول صرفاً سناریوهای محاسباتی هستند و به معنای پیش‌بینی حجم واقعی خرید دولت در سال زراعی جدید نیستند.
آیا قیمت گندم در اسفندماه دوباره افزایش پیدا می‌کند؟
یکی دیگر از درخواست‌های مطرح‌شده از سوی بنیاد ملی گندمکاران، امکان بازنگری در نرخ خرید تضمینی گندم در پایان اسفندماه است. هاشمی اعلام کرده که پیشنهاد ۸۵ هزار تومانی به شرطی مطرح شده که در صورت جهش تورمی یا تغییرات جدی اقتصادی، نرخ تعیین‌شده دوباره بررسی شود.
این پیشنهاد از آن جهت اهمیت دارد که میان زمان تعیین قیمت و زمان برداشت محصول چندین ماه فاصله وجود دارد. در این دوره، افزایش هزینه‌های تولید می‌تواند محاسبات اولیه سودآوری کشاورزان را تغییر دهد.
با این حال، بازنگری قیمت در اسفندماه هنوز به‌عنوان یک تصمیم قطعی اعلام نشده و پذیرش آن به توافق اعضای شورای قیمت‌گذاری بستگی دارد.
افزایش قیمت گندم چه تأثیری بر قیمت نان دارد؟
یکی از پرسش‌های مهم درباره افزایش نرخ خرید تضمینی گندم، تأثیر احتمالی آن بر قیمت آرد و نان است. گندم ماده اولیه اصلی تولید آرد و نان محسوب می‌شود و تغییر هزینه خرید آن می‌تواند بر منابع مورد نیاز دولت برای تأمین و عرضه آرد اثر بگذارد.
با این حال، افزایش نرخ خرید تضمینی لزوماً به معنای افزایش مستقیم و هم‌اندازه قیمت نان برای مصرف‌کننده نیست. بخشی از زنجیره تأمین گندم و آرد تحت تأثیر سیاست‌های حمایتی و یارانه‌ای دولت قرار دارد و قیمت نهایی نان به تصمیم‌های جداگانه درباره قیمت‌گذاری و حمایت‌های بودجه‌ای وابسته است.
در واقع، افزایش قیمت خرید تضمینی می‌تواند دولت را میان دو انتخاب مالی قرار دهد؛ تخصیص منابع بیشتر برای حمایت از زنجیره گندم و نان یا تغییر در شیوه تأمین و توزیع یارانه. تصمیم نهایی در این زمینه هنوز مشخص نشده است.
تأخیر سه‌ماهه در تعیین قیمت گندم چه پیامدی دارد؟
تعیین نشدن به‌موقع نرخ خرید تضمینی گندم، برنامه‌ریزی اقتصادی کشاورزان را دشوار می‌کند. گندمکار برای تصمیم‌گیری درباره میزان کشت، تهیه بذر و کود، استفاده از ماشین‌آلات و تأمین سرمایه در گردش به برآوردی از درآمد آینده خود نیاز دارد.
وقتی قیمت خرید محصول در زمان برنامه‌ریزی مشخص نباشد، کشاورز ناچار است بخشی از تصمیم‌های تولیدی خود را در شرایط عدم اطمینان اتخاذ کند. این وضعیت به‌ویژه برای تولیدکنندگانی که منابع مالی محدودتری دارند، می‌تواند فشار بیشتری ایجاد کند.
از سوی دیگر، تأخیر در تعیین نرخ ممکن است بر برنامه‌ریزی دولت برای خرید، ذخیره‌سازی و تأمین منابع مالی مورد نیاز در فصل برداشت نیز اثر بگذارد.
سرنوشت قیمت گندم؛ دولت کوتاه می‌آید یا کشاورزان؟
در شرایط فعلی، دو رقم ۶۰ هزار و ۸۵ هزار تومان به محور اصلی اختلاف‌نظرها تبدیل شده‌اند. کشاورزان معتقدند نرخ پیشنهادی آن‌ها حداقل قیمت لازم برای حفظ توجیه اقتصادی تولید است، در حالی که رقم مطرح‌شده از سوی سازمان برنامه و بودجه، از نگاه نمایندگان گندمکاران با هزینه‌های واقعی تولید فاصله دارد.
نرخ نهایی خرید تضمینی باید در فرایند رسمی قیمت‌گذاری تعیین شود و تا پیش از تصویب و ابلاغ آن، هیچ‌یک از ارقام مطرح‌شده را نمی‌توان قیمت قطعی گندم برای سال زراعی جدید دانست.
در مجموع، قیمت گندم ۸۵ هزار تومانی فعلاً یک پیشنهاد از سوی نمایندگان کشاورزان است، نه نرخ مصوب دولت. نتیجه مذاکرات شورای قیمت‌گذاری مشخص خواهد کرد که خرید تضمینی گندم در سال زراعی جدید با چه نرخی انجام می‌شود و آیا شرط بازنگری قیمت در اسفندماه پذیرفته خواهد شد یا خیر