تحلیل تغییرات سهامداری ایران خودرو؛ شبکه بهمن در صدر رشد

بررسی ترکیب سهامداری ایران خودرو نشان می‌دهد در حالی که سهامداران بزرگ تغییر محسوسی نکرده‌اند، وزن شبکه مرتبط با بهمن ۱.۵۶۳ واحد درصد افزایش یافته است.

تغییرات سهامداری ایران خودرو چه بود؟

بررسی ترکیب سهامداران ایران خودرو در فاصله ۲۹ اسفند ۱۴۰۴ تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد در فهرست سهامداران بالای یک درصد، چهار نام حذف و دو سهامدار جدید اضافه شده‌اند؛ با این حال، بخش اصلی مالکیت شرکت همچنان تغییر محدودی داشته است. در این دوره، سهم شرکت سرمایه‌گذاری آتیه صبا از ۴.۹۹ به ۵.۰۰۵ درصد، سهم گروه بهمن از ۴.۰۳ به ۴.۰۶۸ درصد، سهم گروه مالی پارسیان از ۱.۱۶ به ۱.۲۲۵ درصد و سهم حمیدرضا صمدی از ۱.۱۴ به ۱.۱۶۸ درصد رسیده است. در مقابل، سهم شرکت سرمایه‌گذاری ملی ایران از ۴.۹۲ به ۴.۸۶۳ درصد کاهش یافته است؛ یعنی ۰.۰۵۷ واحد درصد کمتر از پایان اسفند ۱۴۰۴.

چهار سهامدار از فهرست بالای یک درصد خارج شدند

در پایان اسفند ۱۴۰۴، صندوق سرمایه‌گذاری مشترک توسعه بازار سرمایه با ۲.۱۵ درصد، بیمه کوثر با ۱.۰۳ درصد، بانک کشاورزی با ۱.۰۱ درصد و شرکت کیاماهستان با یک درصد، در فهرست سهامداران بالای یک درصد ایران خودرو قرار داشتند. این چهار سهامدار در مجموع ۵.۱۹ درصد از سهام شرکت را در اختیار داشتند، اما در فهرست ۱۵ مهر ۱۴۰۵ دیگر دیده نمی‌شوند. البته حذف یک نام از فهرست سهامداران بالای یک درصد به معنی فروش کامل سهام نیست و می‌تواند ناشی از کاهش مالکیت آن سهامدار به کمتر از یک درصد باشد. بنابراین، در این گزارش از تعبیر «حذف از فهرست سهامداران بالای یک درصد» استفاده می‌شود.

سیبا موتور و طبیعت ماکان وارد فهرست شدند

در سمت دیگر، شرکت سیبا موتور با ۱.۵۲۱ درصد و گروه صنعتی طبیعت ماکان با ۱.۰۱۴ درصد، دو سهامدار جدید فهرست بالای یک درصد هستند. این دو شرکت در مجموع ۲.۵۳۵ درصد از سهام ایران خودرو را در اختیار دارند. ورود سیبا موتور از این جهت اهمیت بیشتری دارد که در بررسی شبکه‌های مرتبط، این شرکت در کنار گروه بهمن و مانا نوین قرار می‌گیرد و بخش مهمی از افزایش وزن این شبکه را رقم می‌زند.

سهامداران بزرگ ایران خودرو تقریباً ثابت ماندند

در بخش بالایی جدول سهامداری، تغییر قابل توجهی دیده نمی‌شود. شرکت تدبیر سرمایه آراد همچنان با ۱۵ درصد بزرگ‌ترین سهامدار این فهرست است و شرکت بازرگانی سپهر کیش ایرانیان با ۱۰.۳۱۹ درصد و شرکت گسترش سرمایه‌گذاری ایران خودرو با ۹.۹۹۳ درصد نیز تقریباً همان سهم پایان اسفند را حفظ کرده‌اند. سهم سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران نیز از ۵.۷۲ به ۵.۷۱۵ درصد رسیده و سایر سهامداران این بخش نیز عمدتاً با تغییراتی در حد چند هزارم درصد مواجه شده‌اند. در نتیجه، اگر فقط نام و درصد مالکیت تک‌تک سهامداران بزرگ را بررسی کنیم، تغییر بنیادی در ساختار مالکیت ایران خودرو دیده نمی‌شود. اما بررسی ارتباط میان برخی سهامداران، تصویر متفاوتی ارائه می‌کند.

شبکه‌های سهامداری تصویر متفاوتی نشان می‌دهند

برای بررسی دقیق‌تر ترکیب سهامداری ایران خودرو، سه شبکه مرتبط با کروز، بهمن و رایزکو و صمدی مورد بررسی قرار گرفته‌اند.

شبکه مرتبط با کروز؛ ثبات در ۲۵.۳۱۹ درصد

مجموع سهام تدبیر سرمایه آراد و سپهر کیش ایرانیان از ۲۵.۳۲۰ درصد در پایان اسفند به ۲۵.۳۱۹ درصد در ۱۵ مهر رسیده است. این یعنی وزن این شبکه تنها ۰.۰۰۱ واحد درصد کاهش داشته و عملاً ثابت مانده است. با توجه به اینکه این دو سهامدار روی هم بیش از یک‌چهارم سهام ایران خودرو را در اختیار دارند، ثبات آنها یکی از مهم‌ترین دلایل ثابت ماندن بخش قابل توجهی از ساختار مالکیت شرکت است.

شبکه مرتبط با بهمن؛ بیشترین رشد در ترکیب سهامداری

بیشترین تغییر میان سه شبکه مورد بررسی به شبکه مرتبط با بهمن مربوط می‌شود. مجموع سهم گروه بهمن و مانا نوین در اسفند ۱۴۰۴ برابر با ۵.۴۶۰ درصد بود. سیبا موتور در آن مقطع در فهرست سهامداران بالای یک درصد قرار نداشت، اما در ۱۵ مهر سهم آن به ۱.۵۲۱ درصد رسید. با احتساب گروه بهمن، سیبا موتور و مانا نوین، وزن این شبکه در ۱۵ مهر به ۷.۰۲۳ درصد رسیده است. به این ترتیب، سهم شبکه مرتبط با بهمن در این فاصله ۱.۵۶۳ واحد درصد افزایش یافته و بیشترین رشد میان سه شبکه بررسی‌شده را ثبت کرده است. بنابراین، ورود سیبا موتور مهم‌ترین عامل افزایش وزن این شبکه در ترکیب سهامداری ایران خودرو بوده است.

شبکه رایزکو و صمدی؛ تغییر محدود

مجموع سهم شرکت سرمایه‌گذاری و توسعه راهبردی راز، شرکت پلیمرهای مهندسی پیشرفته آرسام پلاست راز و حمیدرضا صمدی از ۴.۵۵۰ درصد در اسفند ۱۴۰۴ به ۴.۵۸۱ درصد در ۱۵ مهر رسیده است. این شبکه در این دوره تنها ۰.۰۳۱ واحد درصد رشد کرده و در مقایسه با افزایش وزن شبکه بهمن، تغییر بسیار محدودی داشته است.

مجموع سه شبکه به ۳۶.۹۲۳ درصد رسید

در مجموع، وزن سه شبکه مورد بررسی از ۳۵.۳۳۰ درصد در اسفند ۱۴۰۴ به ۳۶.۹۲۳ درصد در ۱۵ مهر ۱۴۰۵ رسیده است؛ یعنی مجموع سهم آنها ۱.۵۹۳ واحد درصد افزایش یافته است. تقریباً تمام این رشد به شبکه مرتبط با بهمن مربوط می‌شود. شبکه کروز عملاً ثابت مانده و شبکه رایزکو و صمدی نیز تنها ۰.۰۳۱ واحد درصد افزایش داشته است. به این ترتیب، مهم‌ترین تغییر در ترکیب سهامداری ایران خودرو طی این دوره نه در جابه‌جایی چند صدم درصدی میان سهامداران بزرگ، بلکه در افزایش وزن شبکه مرتبط با بهمن دیده می‌شود.

با وجود این، باید توجه داشت که قرار گرفتن چند شرکت یا سهامدار در یک «شبکه مرتبط» به معنی مالکیت مستقیم و یکسان همه آنها نیست. اثبات رابطه مالکیتی یا مدیریتی میان این مجموعه‌ها نیازمند بررسی اسناد و سوابق رسمی مربوط به هر شرکت است. در مجموع، در ۱۵ مهر ۱۴۰۵، سه شبکه مورد بررسی ۳۶.۹۲۳ درصد از سهام ایران خودرو را در اختیار داشته‌اند؛ در حالی که شبکه مرتبط با کروز با ۲۵.۳۱۹ درصد همچنان بزرگ‌ترین شبکه میان این سه مجموعه است و شبکه مرتبط با بهمن با ۷.۰۲۳ درصد، بیشترین رشد را در این بازه ثبت کرده است.