به نقل از برنا، آمار عملکرد پروژه‌های حمایتی مسکن نشان می‌دهد بخش بزرگی از این پروژه‌ها پیش از دولت چهاردهم وارد چرخه ساخت شده‌اند، اما با حرکت پروژه‌ها به مراحل بالاتر، سهم عملکرد دولت چهاردهم به‌طور محسوسی افزایش یافته است. در حالی که سهم این دولت از واحد‌های دارای پروانه حدود ۳۵ درصد و از واحد‌های آغازشده ۲۶.۱ درصد است، این سهم در اسکلت و سقف به ۵۴.۹ درصد، در سفت‌کاری به ۷۱.۴ درصد و در نازک‌کاری به ۷۷.۶ درصد رسیده است. در سوی دیگر، برآورد دفتر اقتصاد مسکن در مهرماه ۱۴۰۵ نشان می‌دهد برای تکمیل تعهدات باقی‌مانده، در مجموع ۳٬۱۳۹ همت منابع لازم است؛ رقمی که مربوط به کل منابع مورد نیاز برای تکمیل پروژه‌هاست، نه عملکرد مالی یک ماه مهر.
۷۳۵ هزار پروانه، بخش عمده موجودی از گذشته به ارث رسیده است
در مجموع ۷۳۵ هزار و ۱۷۳ واحد دارای پروانه ساختمانی شده‌اند که از این تعداد ۴۷۷ هزار و ۵۹۷ واحد مربوط به سال‌های ۱۳۹۸ تا پیش از دولت چهاردهم و ۲۵۷ هزار و ۵۷۶ واحد مربوط به دولت چهاردهم است؛ بنابراین سهم دولت چهاردهم از کل واحد‌های دارای پروانه حدود ۳۵ درصد بوده است.
این آمار نشان می‌دهد موجودی پروژه‌های حمایتی مسکن از نقطه صفر در دولت چهاردهم شکل نگرفته و بخش قابل توجهی از ظرفیت موجود، پیش از این دولت وارد فرآیند صدور مجوز شده است.
سهم ۳۳.۸ درصدی در قرارداد‌های مشارکت
در مرحله قرارداد‌های مشارکت مدنی، مجموع عملکرد به ۵۱۶ هزار و ۸۶۵ واحد می‌رسد. از این تعداد، ۳۴۲ هزار و ۲۴۳ واحد مربوط به دوره پیش از دولت چهاردهم و ۱۷۴ هزار و ۶۲۲ واحد مربوط به این دولت است. سهم دولت چهاردهم در این مرحله ۳۳.۸ درصد محاسبه می‌شود؛ رقمی نزدیک به سهم این دولت در صدور پروانه.
شروع ساخت، سهم دولت چهاردهم فقط ۲۶.۱ درصد
در مرحله آغاز عملیات ساختمانی، از مجموع ۷۳۳ هزار و ۱۷۷ واحد، تعداد ۵۳۱ هزار و ۹۹۰ واحد در دوره پیش از دولت چهاردهم و ۱۹۱ هزار و ۱۸۷ واحد در دولت چهاردهم وارد عملیات شده‌اند؛ بنابراین سهم این دولت از شروع عملیات ساختمانی ۲۶.۱ درصد بوده است.
این عدد یکی از مهم‌ترین نقاط مبنا برای خواندن کارنامه دولت چهاردهم است؛ زیرا نشان می‌دهد بخش عمده پروژه‌هایی که امروز در مراحل مختلف ساخت قرار دارند، پیش از آغاز این دولت وارد عملیات اجرایی شده بودند.
نقطه چرخش، دولت چهاردهم در اسکلت و سقف از ۵۰ درصد عبور کرد
معادله از مراحل میانی ساخت تغییر می‌کند. در مرحله اتمام اسکلت و سقف، مجموع عملکرد به ۴۲۴ هزار و ۵ واحد رسیده است. سهم دوره پیشین ۱۹۱ هزار و ۳۱۲ واحد و سهم دولت چهاردهم ۲۳۲ هزار و ۶۹۳ واحد است.
به این ترتیب سهم دولت چهاردهم در این مرحله به ۵۴.۹ درصد می‌رسد؛ یعنی برای نخستین‌بار بیش از نیمی از عملکرد ثبت‌شده این مرحله مربوط به این دولت است.
سفت‌کاری؛ سهم دولت چهاردهم به ۷۱.۴ درصد رسید
در مرحله اتمام سفت‌کاری، از مجموع ۲۵۸ هزار و ۶۸۲ واحد، تعداد ۷۳ هزار و ۸۹۴ واحد مربوط به دوره پیشین و ۱۸۴ هزار و ۷۸۸ واحد مربوط به دولت چهاردهم است. سهم این دولت در این مرحله به ۷۱.۴ درصد افزایش یافته است.
این تغییر نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از تمرکز عملکرد دولت چهاردهم نه در ایجاد اولیه پروژه‌ها، بلکه در عبور پروژه‌های موجود از مراحل میانی و رساندن آنها به مراحل بالاتر ساخت بوده است.
نازک‌کاری، ۷۷.۶ درصد عملکرد در دولت چهاردهم
در مرحله اتمام نازک‌کاری، مجموع عملکرد ۱۶۸ هزار و ۸۳۱ واحد است که از این تعداد ۳۷ هزار و ۸۶۸ واحد مربوط به دوره پیشین و ۱۳۰ هزار و ۹۶۳ واحد مربوط به دولت چهاردهم است.
سهم دولت چهاردهم در این مرحله به ۷۷.۶ درصد می‌رسد؛ یعنی بیش از سه‌چهارم عملکرد ثبت‌شده در نازک‌کاری در این دوره انجام شده است.
۱۰۷ هزار واحد در مرحله پایانی، فاصله ساخت تا تکمیل همچنان بزرگ است
در آخرین مرحله یعنی اتمام کار‌های پایانی، مجموع عملکرد به ۱۰۷ هزار و ۴۵۳ واحد می‌رسد. از این تعداد ۳۱ هزار و ۸۵ واحد مربوط به دوره پیشین و ۷۶ هزار و ۳۶۸ واحد مربوط به دولت چهاردهم است. سهم دولت چهاردهم در این مرحله ۷۱.۱ درصد است.
اما مقایسه این عدد با ۷۳۳ هزار و ۱۷۷ واحد آغازشده، یک شکاف مهم را نشان می‌دهد. تنها حدود ۱۴.۷ درصد واحد‌هایی که عملیات ساختمانی آنها آغاز شده، به مرحله کار‌های پایانی رسیده‌اند و ۶۲۵ هزار و ۷۲۴ واحد هنوز در مراحل پیش از آن قرار دارند.
این عدد به معنای توقف همه این پروژه‌ها نیست؛ بلکه نشان می‌دهد میان «شروع عملیات» و «رسیدن به مرحله پایانی» فاصله قابل توجهی وجود دارد و پروژه‌ها در مراحل مختلف فونداسیون، اسکلت، سفت‌کاری و نازک‌کاری پراکنده‌اند.
صورت‌حساب تکمیل، ۳٬۱۳۹ همت برای ۹۳۰ هزار واحد
در کنار وضعیت فیزیکی پروژه‌ها، برآورد مالی دفتر اقتصاد مسکن در مهرماه ۱۴۰۵، تصویر دیگری از ابعاد این برنامه ارائه می‌کند. برای تکمیل تعهدات باقی‌مانده در بخش مسکن حمایتی و مسکن مهر، در مجموع ۳٬۱۳۹ همت منابع مالی مورد نیاز است.
این رقم، کل منابع مورد نیاز برای تکمیل پروژه‌های باقی‌مانده است و نباید به‌عنوان هزینه‌کرد یا تخصیص منابع در مهرماه تلقی شود.
از این مجموع، ۱٬۶۳۵ همت معادل ۵۲.۱ درصد سهم دولت، ۶۶۹ همت معادل ۲۱.۳ درصد سهم شبکه بانکی و ۸۳۵ همت معادل ۲۶.۶ درصد سهم آورده متقاضیان است. در مجموع، دولت و بانک‌ها باید ۲٬۳۰۴ همت، معادل حدود ۷۳.۴ درصد کل منابع مورد نیاز را تأمین کنند.
۲٬۹۸۷ همت برای مسکن حمایتی، ۱۷۲ همت برای مسکن مهر
از کل منابع مورد نیاز، ۲٬۹۸۷ همت مربوط به ۸۵۰ هزار واحد مسکن حمایتی و ۱۷۲ همت مربوط به ۸۰ هزار واحد باقی‌مانده مسکن مهر است.
در مسکن حمایتی، ۸۳۵ همت از منابع از محل آورده متقاضیان پیش‌بینی شده است. همچنین ۵۳۲ همت برای آماده‌سازی زمین، ۴۷۱ همت برای خدمات روبنایی و ۳۱۶ همت برای یارانه سود تسهیلات در نظر گرفته شده است.
در مسکن مهر، آورده متقاضیان صفر است و تمام ۱۷۲ همت منابع مورد نیاز باید از سوی دولت و بانک‌ها تأمین شود؛ از این رقم ۱۱۶ همت سهم دولت و ۵۶ همت سهم شبکه بانکی است.
۱٬۶۳۵ همت سهم دولت، زیرساخت و خدمات در صدر هزینه‌ها
ترکیب منابع دولتی نیز نشان می‌دهد تکمیل پروژه‌ها فقط به ساخت ساختمان محدود نمی‌شود. از ۱٬۶۳۵ همت منابع دولتی، ۵۷۵ همت به توسعه زیرساخت، آب، برق، گاز و آماده‌سازی زمین اختصاص دارد. ۵۰۴ همت برای خدمات روبنایی، ۳۱۶ همت برای حمایت بانکی و یارانه سود تسهیلات و ۲۴۰ همت برای کمک‌های مستقیم به دهک‌های حمایتی و نهاد‌های ذی‌ربط پیش‌بینی شده است؛ بنابراین بیشترین بخش منابع دولتی، یعنی ۵۷۵ همت، در حوزه زیرساخت و آماده‌سازی هزینه خواهد شد؛ حوزه‌ای که مستقیماً با قابلیت سکونت و تحویل واحد‌ها ارتباط دارد.
کارنامه‌ای که باید از «پروانه» تا «تحویل» خوانده شود
این مجموعه ارقام نشان می‌دهد ارزیابی عملکرد دولت چهاردهم در حوزه مسکن با یک عدد منفرد امکان‌پذیر نیست. ۷۳۵ هزار و ۱۷۳ واحد دارای پروانه، شاخص ظرفیت ایجادشده در زنجیره پروژه است؛ ۷۳۳ هزار و ۱۷۷ واحد وارد عملیات ساختمانی شده‌اند و ۱۰۷ هزار و ۴۵۳ واحد به مرحله کار‌های پایانی رسیده‌اند.
در همین زنجیره، سهم دولت چهاردهم از ۲۶.۱ درصد در آغاز عملیات به ۵۴.۹ درصد در اسکلت و سقف، ۷۱.۴ درصد در سفت‌کاری و ۷۷.۶ درصد در نازک‌کاری افزایش یافته است. این تغییر سهم، نشان می‌دهد وزن عملکرد این دولت در مراحل بالاتر ساخت به‌مراتب بیشتر از مراحل ابتدایی بوده است.
اما مرحله نهایی ارزیابی همچنان تحویل واحد‌های قابل سکونت است. پروژه‌ای که پروانه دارد الزاماً ساخته نشده، پروژه‌ای که عملیاتش آغاز شده الزاماً به پایان نرسیده و واحدی که نازک‌کاری آن تمام شده نیز الزاماً آماده تحویل و سکونت نیست.
از سوی دیگر، ۳٬۱۳۹ همت منابع مورد نیاز نشان می‌دهد عبور پروژه‌ها از مراحل ساختمانی به مرحله تحویل، علاوه بر پیشرفت اجرایی، به یک برنامه مالی بزرگ نیاز دارد. در این معادله، ۱٬۶۳۵ همت دولت، ۶۶۹ همت بانک‌ها و ۸۳۵ همت آورده متقاضیان باید در کنار یکدیگر قرار گیرند.
در نهایت، تصویر آماری موجود یک واقعیت دوگانه را نشان می‌دهد: بخش قابل توجهی از پروژه‌های حمایتی مسکن میراث دوره‌های گذشته است، اما سهم دولت چهاردهم در مراحل بالاتر ساخت به شکل محسوسی افزایش یافته است؛ بنابراین کارنامه این دولت را نه می‌توان صرفاً با تعداد پروژه‌های آغازشده سنجید و نه با تعداد پروانه‌های صادرشده؛ شاخص تعیین‌کننده، میزان تبدیل این پروژه‌های انباشته به واحد‌های تکمیل‌شده، دارای زیرساخت و قابل تحویل است؛ فرآیندی که برآورد‌های موجود، هزینه کل آن را برای تعهدات باقی‌مانده ۳٬۱۳۹ همت نشان می‌دهد.