یکی از پرسش‌های پرتکرار بازنشستگان کشوری در سال ۱۴۰۵، علت تفاوت میان مبلغ درج‌شده در حکم حقوقی و مبلغی است که در نهایت به حساب آنها واریز می‌شود.
در این زمینه باید میان مبلغ حکم حقوقی، ناخالص حقوق، کسورات و مبلغ خالص قابل پرداخت تفاوت قائل شد. مبلغ حکم نشان‌دهنده اجزای حقوق و مزایای مشمول فرد است، اما مبلغی که به حساب بازنشسته واریز می‌شود پس از اعمال کسورات قانونی و تعهدات ثبت‌شده در فیش حقوقی محاسبه خواهد شد.
بنابراین مشاهده رقم پایین‌تر در بخش «خالص پرداختی» یا مبلغ واریزی، به‌تنهایی به معنای کاهش حقوق پایه یا حذف افزایش‌های اعمال‌شده در حکم نیست.
مهم‌ترین کسورات فیش حقوقی بازنشستگان
کسورات فیش حقوقی بازنشستگان می‌تواند بر اساس وضعیت هر فرد متفاوت باشد. از جمله مواردی که ممکن است در فیش درج شود، می‌توان به اقساط تسهیلات و وام‌ها، حق بیمه تکمیلی و برخی تعهدات مالی اشاره کرد.
به همین دلیل ممکن است دو بازنشسته با مبلغ حکم مشابه، به دلیل تفاوت در میزان اقساط یا سایر کسورات، مبلغ متفاوتی را دریافت کنند.
در گزارش‌های مرتبط با فیش حقوقی بازنشستگان نیز بر این موضوع تأکید شده که کاهش مبلغ واریزی الزاماً به معنای کاهش حقوق پایه نیست و باید جزئیات بخش کسورات فیش بررسی شود.
اقساط وام چگونه از حقوق کسر می‌شود؟
یکی از رایج‌ترین دلایل کاهش مبلغ دریافتی، اقساط تسهیلاتی است که بازنشسته دریافت کرده است. در صورتی که بازپرداخت وام از طریق کسر از حقوق انجام شود، مبلغ قسط به‌صورت ماهانه در بخش کسورات فیش درج شده و از دریافتی فرد کسر می‌شود.
در نتیجه، بازنشسته ممکن است در حکم حقوقی خود رقم بالاتری مشاهده کند، اما پس از اعمال قسط وام، مبلغ کمتری به حساب او واریز شود.
میزان این کسری برای همه افراد یکسان نیست و به نوع تسهیلات، مبلغ وام، تعداد اقساط و مانده بدهی بستگی دارد.
بیمه تکمیلی یکی دیگر از موارد کسورات
حق بیمه تکمیلی نیز از جمله مواردی است که می‌تواند در فیش حقوقی بازنشستگان منعکس شود.
در صورتی که بازنشسته یا افراد تحت پوشش وی از خدمات بیمه تکمیلی استفاده کنند، سهم مربوط به بیمه مطابق مقررات از حقوق کسر خواهد شد. بنابراین هنگام مقایسه حکم با مبلغ نهایی پرداختی، باید این بخش از فیش نیز مورد توجه قرار گیرد.
«کسورات» با «کاهش حقوق» یکی نیست
نکته مهم این است که هر مبلغی که در ستون کسورات فیش درج می‌شود، به معنای کاهش حقوق یا اصلاح حکم نیست.
حکم حقوقی، مبنای تعیین حقوق و مزایای فرد را نشان می‌دهد، در حالی که فیش حقوقی جزئیات پرداخت همان ماه، از جمله کسورات و مبلغ نهایی قابل پرداخت را مشخص می‌کند.
به همین دلیل ممکن است رقم حکم بدون تغییر باقی مانده باشد اما مبلغ واریزی به دلیل افزایش یا ایجاد یک کسر جدید، متفاوت شود.
افزایش حقوق بازنشستگان در سال ۱۴۰۵
در سال ۱۴۰۵ نیز احکام حقوقی بازنشستگان کشوری بر اساس ضوابط جدید صادر شده است. طبق اعلام صندوق بازنشستگی کشوری، حقوق بازنشستگان مشمول افزایش سالانه شده و مرحله سوم متناسب‌سازی نیز در احکام اعمال شده است.
همچنین در ادامه سال، دستورالعمل مربوط به اعمال فوق‌العاده خاص ۱۴۰۵ نیز ابلاغ شد و مبلغ مشخصی برای این مؤلفه در احکام تعریف شد.
بنابراین تغییر مبلغ دریافتی یک بازنشسته باید با توجه به مجموعه تغییرات حکم، مزایا و کسورات بررسی شود و نمی‌توان صرفاً بر اساس رقم نهایی واریزی درباره افزایش یا کاهش حقوق قضاوت کرد.
بازنشستگان فیش حقوقی را چگونه بررسی کنند؟
برای بررسی علت تفاوت مبلغ حکم و دریافتی، بازنشسته باید ابتدا حکم حقوقی خود را با فیش همان ماه مقایسه کند.
در فیش حقوقی باید بخش‌های مربوط به حقوق و مزایا، کسورات و خالص پرداختی بررسی شود. اگر مبلغی تحت عنوان قسط، بیمه، تعهدات یا سایر کسورات درج شده باشد، مجموع این مبالغ می‌تواند علت تفاوت رقم حکم با مبلغ نهایی واریزی باشد.
در صورت مشاهده کسری غیرمنتظره یا مغایرتی که برای فرد قابل توضیح نیست، پیگیری از مسیرهای رسمی صندوق بازنشستگی و دستگاه مربوط ضروری است.
آیا هر کاهش مبلغ واریزی به معنای کم شدن حقوق است؟
پاسخ منفی است. کاهش مبلغ واریزی می‌تواند صرفاً نتیجه افزایش کسورات باشد.
برای نمونه، اگر مبلغ حکم تغییری نکرده باشد اما قسط وام جدیدی در فیش درج شود، دریافتی نهایی کاهش خواهد یافت؛ در حالی که حقوق مندرج در حکم لزوماً کاهش پیدا نکرده است.
همچنین ممکن است اصلاحات مربوط به احکام، متناسب‌سازی یا مزایا در یک ماه خاص باعث تفاوت مبلغ پرداختی شود. بنابراین مقایسه باید بر اساس جزئیات کامل فیش و حکم انجام شود.
جمع‌بندی
تفاوت میان مبلغ حکم حقوقی و مبلغ واریزی به حساب بازنشستگان کشوری در سال ۱۴۰۵ موضوعی است که باید با توجه به کسورات فیش حقوقی بررسی شود. اقساط وام، بیمه تکمیلی و سایر تعهدات مالی از مهم‌ترین مواردی هستند که می‌توانند مبلغ نهایی دریافتی را کاهش دهند.
از این رو، بازنشستگان در صورت مشاهده کاهش دریافتی بهتر است پیش از هرگونه قضاوت درباره کاهش حقوق، جزئیات فیش حقوقی خود را بررسی کنند و در صورت مشاهده کسری غیرعادی، موضوع را از مراجع رسمی پیگیری کنند.