مطالبه برای بازگرداندن حدود ۷۱۶ هزار تومان «حفظ قدرت خرید» به فیش حقوقی بازنشستگان تأمین اجتماعی دوباره مطرح شده است؛ اما بررسی آخرین تصمیم‌های رسمی نشان می‌دهد در مهر ۱۴۰۵ هنوز مجوزی برای ازسرگیری این پرداخت صادر نشده است. سایر مزایای جانبی مانند کمک‌هزینه مسکن، معیشت، عائله‌مندی و اولاد حذف نشده‌اند، اما نسبت به سال گذشته افزایش نداشته‌اند.
موضوع مزایای جانبی فیش حقوقی بازنشستگان تأمین اجتماعی بار دیگر به یکی از مطالبات اصلی جامعه بازنشستگی تبدیل شده است؛ به‌ویژه ردیفی با عنوان «کمک به حفظ قدرت خرید» که طی دو سال گذشته در دریافتی گروهی از حداقل‌بگیران و مستمری‌بگیران دیده می‌شد، اما در سال ۱۴۰۵ ادامه پیدا نکرد.
پیگیری‌ها برای بازگرداندن این مبلغ و افزایش مزایای جانبی در شرایطی شدت گرفته که بخش بزرگی از بازنشستگان تأمین اجتماعی با درآمد ثابت، افزایش هزینه‌های مسکن، درمان، دارو و مخارج روزمره را تجربه می‌کنند.
اما پرسش اصلی این است: آیا مبلغ ۷۱۶ هزار تومان و سایر مزایای مورد مطالبه، دوباره به فیش حقوقی بازنشستگان اضافه خواهد شد؟
بررسی آخرین اطلاعیه رسمی سازمان تأمین اجتماعی نشان می‌دهد پاسخ، دست‌کم در شرایط فعلی، منفی است.
ماجرای ۷۱۶ هزار تومان فیش حقوقی بازنشستگان چیست؟
ردیف «حفظ قدرت خرید» نخستین بار در جریان اجرای متناسب‌سازی سال ۱۴۰۳ اهمیت پیدا کرد.
حداقل‌بگیران براساس فرمول قانونی متناسب‌سازی، مشمول همان سازوکاری نبودند که برای سایر سطوح اجرا شد. به همین دلیل برای حمایت از این گروه، مبلغی در حدود ۷۱۶ هزار تومان در ماه به عنوان کمک به حفظ قدرت خرید در نظر گرفته شد.
این پرداخت برای گروهی از مستمری‌بگیرانی که مبلغ متناسب‌سازی آنها پایین‌تر از این رقم بود نیز نقش مکمل داشت.
پرداخت این کمک در سال ۱۴۰۴ نیز ادامه یافت، اما با ورود به سال ۱۴۰۵ از فیش حقوقی کنار رفت.
آیا ۷۱۶ هزار تومان در سال ۱۴۰۵ دوباره پرداخت می‌شود؟
تا امروز هیچ تصمیم رسمی برای برقراری مجدد این مبلغ در فیش حقوقی بازنشستگان اعلام نشده است.
سازمان تأمین اجتماعی در توضیح رسمی خود اعلام کرده که پرداخت «حفظ قدرت خرید» در سال ۱۴۰۳ بر اساس حکم قانون بودجه همان سال انجام شد و در قانون و مقررات سال ۱۴۰۵، مجوز قانونی تازه‌ای برای استمرار آن وجود ندارد.
به بیان ساده‌تر، بازگشت این مبلغ نیازمند یکی از این مسیرهاست:
- ایجاد مجوز قانونی جدید؛
- پیش‌بینی اعتبار و منبع مالی؛
- یا اتخاذ تصمیم جدید از سوی مراجع قانونی و ارکان ذی‌صلاح.
تا زمانی که چنین تصمیمی به‌صورت رسمی ابلاغ نشود، نمی‌توان بازگشت ۷۱۶ هزار تومان به فیش حقوقی را قطعی دانست.
مطالبه بازنشستگان برای برقراری دوباره «حفظ قدرت خرید»
با وجود موضع فعلی تأمین اجتماعی، تشکل‌های بازنشستگی همچنان خواستار بازگشت این ردیف هستند.
استدلال اصلی این است که بخش بزرگی از حداقل‌بگیران طی دو سال این مبلغ را در دریافتی ماهانه خود داشته‌اند و حذف آن در شرایط افزایش هزینه‌های زندگی، فشار بیشتری بر بودجه خانوار بازنشسته ایجاد کرده است.
حتی درخواست‌هایی برای افزایش رقم ۷۱۶ هزار تومان متناسب با تغییر سطح قیمت‌ها نیز مطرح شده است.
در شهریورماه نیز موضوع توقف این پرداخت و ابهام در مزایای بازنشستگان در مکاتبات رسمی با سازمان تأمین اجتماعی مطرح شد.
اما میان «مطالبه برای بازگشت یک مزیت» و «تصویب بازگشت آن به فیش حقوقی» تفاوت وجود دارد و تاکنون مرحله دوم اتفاق نیفتاده است.
آیا حق مسکن بازنشستگان حذف شده است؟
خیر.
یکی از ابهام‌هایی که پس از انتشار مطالب مختلف درباره حذف مزایا ایجاد شده، این تصور است که حق مسکن و کمک معیشت نیز از فیش بازنشستگان کنار گذاشته شده‌اند.
اطلاعیه رسمی سازمان تأمین اجتماعی این موضوع را رد می‌کند.
در سال ۱۴۰۵، کمک‌هزینه مسکن همچنان ۲۷۰ هزار تومان در ماه و کمک به تأمین معیشت ۶۰۰ هزار تومان در ماه پرداخت می‌شود. مشکل اصلی این است که این دو رقم نسبت به سال گذشته افزایش پیدا نکرده‌اند.
بنابراین عبارت دقیق این نیست که «تمام مزایای بازنشستگان حذف شده است».
وضعیت واقعی این است که یک ردیف مهم یعنی «حفظ قدرت خرید» ادامه پیدا نکرده و بخش دیگری از مزایا بدون افزایش باقی مانده‌اند.
وضعیت حق اولاد و عائله‌مندی بازنشستگان
حق اولاد و عائله‌مندی نیز همچنان برای مشمولان برقرار است.
در سال ۱۴۰۵ برای بازنشستگان غیردولتی مشمول تأمین اجتماعی، کمک‌هزینه اولاد برای هر فرزند ۱۷ میلیون و ۱۹۳ هزار و ۷۶۵ ریال تعیین شده است.
میزان برخی مزایا برای مستمری‌بگیران دولتی و غیردولتی به دلیل تفاوت مبانی قانونی یکسان نیست. سازمان تأمین اجتماعی نیز اعلام کرده است که مزایای جانبی مستمری‌بگیران غیردولتی امسال در سطح سال گذشته حفظ شده است.
پس کدام مزایا واقعاً حذف شده‌اند؟
اگر فیش حقوقی سال ۱۴۰۵ را با سال قبل مقایسه کنیم، باید میان «حذف» و «افزایش نیافتن» تفاوت قائل شویم.
ردیف حفظ قدرت خرید: در سال ۱۴۰۵ ادامه پیدا نکرده است.
کمک‌هزینه مسکن: حذف نشده، اما افزایش نیافته است.
کمک معیشت: حذف نشده، اما افزایش نیافته است.
حق اولاد: برای افراد مشمول همچنان برقرار است.
عائله‌مندی: همچنان براساس شرایط و ضوابط مربوط پرداخت می‌شود.
بنابراین اصلی‌ترین مطالبه درباره بازگرداندن یک آیتم حذف‌شده، به همان کمک حدود ۷۱۶ هزار تومانی مربوط می‌شود.
متناسب‌سازی چه ارتباطی با این مبلغ دارد؟
مبلغ حفظ قدرت خرید را نباید با اصل متناسب‌سازی یکی دانست.
سال ۱۴۰۵، مرحله سوم و پایانی متناسب‌سازی بازنشستگان تأمین اجتماعی اجرا شده است. طبق برنامه هفتم، اجرای این طرح طی سه مرحله ۴۰ درصد در سال ۱۴۰۳، ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۴ و ۳۰ درصد در سال ۱۴۰۵ پیش‌بینی شده بود.
مبلغ ۷۱۶ هزار تومان، یک پرداخت حمایتی جداگانه برای حداقل‌بگیران و افرادی بود که متناسب‌سازی آنان به رقم تعیین‌شده نمی‌رسید.
به همین دلیل اجرای کامل مرحله سوم متناسب‌سازی، به‌خودی‌خود به معنای بازگشت این کمک نیست.
چرا مزایای جانبی امسال افزایش پیدا نکرد؟
توضیح رسمی سازمان تأمین اجتماعی این است که در سال جاری، منابع در درجه نخست به افزایش اصل مستمری و اجرای مرحله نهایی متناسب‌سازی اختصاص یافته است.
حداقل مستمری در سال ۱۴۰۵ براساس مصوبات جدید افزایش یافته و سایر سطوح نیز افزایش سالانه و متناسب‌سازی را دریافت کرده‌اند.
سازمان اعلام کرده به دلیل محدودیت منابع، مزایای جانبی در سطح سال گذشته حفظ شده تا منابع مورد نیاز برای افزایش مستمری‌ها تأمین شود.
این تصمیم اما با انتقاد بخشی از تشکل‌های بازنشستگی مواجه شده و مطالبه افزایش مزایای جانبی همچنان ادامه دارد.
بدهی دولت چه ارتباطی با مطالبات بازنشستگان دارد؟
بخش دیگری از بحث به مطالبات سازمان تأمین اجتماعی از دولت بازمی‌گردد.
در ماه‌های گذشته رقم‌هایی در حدود ۱۲۰۰ هزار میلیارد تومان یا ۱۲۰۰ همت به عنوان برآورد حجم مطالبات تأمین اجتماعی از دولت مطرح شده است.
در مقابل، در بودجه سال ۱۴۰۵ رقم ۲۷۷ همت برای تأدیه بخشی از دیون دولت به سازمان تأمین اجتماعی در نظر گرفته شده است.
وصول این مطالبات از آن جهت برای بازنشستگان اهمیت دارد که سازمان تأمین اجتماعی هر ماه باید منابع بسیار بزرگی برای پرداخت مستمری بیش از پنج میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر، درمان و سایر تعهدات خود تأمین کند.
با این حال، حتی وصول بدهی دولت نیز به‌طور خودکار به معنای بازگشت مبلغ ۷۱۶ هزار تومان نیست؛ برای پرداخت مستمر این ردیف همچنان باید مجوز قانونی لازم وجود داشته باشد.
آخرین وضعیت؛ آیا فیش حقوقی بازنشستگان تغییر می‌کند؟
بر اساس آخرین اطلاعات رسمی تا ۱۵ مهر ۱۴۰۵، وضعیت چنین است:
بازگشت ۷۱۶ هزار تومان: فعلاً تصویب نشده است.
افزایش مبلغ ۷۱۶ هزار تومان: مصوبه‌ای وجود ندارد.
حق مسکن: برقرار است و حذف نشده.
کمک معیشت: برقرار است و حذف نشده.
حق اولاد و عائله‌مندی: برای مشمولان ادامه دارد.
افزایش مزایای جانبی: تا این لحظه تصمیم جدیدی برای آن اعلام نشده است.
در نتیجه، انتشار تیترهایی مانند «۷۱۶ هزار تومان به فیش بازنشستگان برگشت» یا «مزایای حذف‌شده از این ماه واریز می‌شود» در شرایط فعلی پشتوانه رسمی ندارد.
آنچه وجود دارد، افزایش فشار تشکل‌های بازنشستگی برای برقراری مجدد این مزایا و درخواست اصلاح وضعیت فیش حقوقی است.
بازنشستگان منتظر چه تصمیمی باشند؟
اگر قرار باشد مبلغ «حفظ قدرت خرید» در ماه‌های آینده دوباره به فیش حقوقی اضافه شود، باید تصمیم تازه‌ای از سوی دولت، قانون‌گذار یا ارکان ذی‌صلاح تأمین اجتماعی گرفته شود و منابع آن نیز مشخص باشد.
تا آن زمان، بازنشستگان باید فیش حقوقی و احکام خود را بر اساس مبالغ فعلی بررسی کنند و خبر بازگشت این مزایا را تنها زمانی قطعی بدانند که سازمان تأمین اجتماعی آن را رسماً اعلام کند.
در حال حاضر، ۷۱۶ هزار تومان مطالبه‌ای جدی برای بازگشت به فیش حقوقی است، اما هنوز «پرداخت جدید» یا «واریزی قطعی» محسوب نمی‌شود.