اگرچه سازه چوبی کشتی در گذر هزاران سال از بین رفته، بخش مهمی از محموله آن در بستر دریا باقی مانده است. کوزه‌های بزرگ سفالی که برای نگهداری و حمل کالا استفاده می‌شدند، در میان شگفتی پژوهشگران، هنوز آثاری از محتویات خود را درونشان حفظ کرده‌اند.
به گزارش خبرکده به نقل از فرادید؛؛ این کشتی در نزدیکی جزیره ککووا، در استان آنتالیا در جنوب ترکیه، شناسایی شده است. بقایای آن در امتداد شیبی زیر آب و در عمق حدود ۳۰ متری پراکنده‌اند.
باستان‌شناسان در محل کشف، سه لنگر بزرگ سنگی و بیش از ۳۰ کوزه سفالی بزرگ پیدا کرده‌اند که در دوران باستان برای جابه‌جایی کالا به کار می‌رفتند. وجود سه لنگر احتمالاً نشان می‌دهد که کشتی برای سفرهای طولانی، لنگرهای اضافی نیز همراه داشته است.
هاکان اونیز، استاد دانشگاه آکدنیز ترکیه و سرپرست گروه کاوش انجمن باستان‌شناسی مدیترانه، این کشتی را کپسولی از زمان در کف دریا توصیف کرده است.
به گفته او، طول کشتی حدود ۱۰ متر بوده و به‌عنوان یک شناور تجاری، کالاها را در سراسر دریای مدیترانه جابه‌جا می‌کرده است.
چگونه قدمت کشتی مشخص شد؟
از آنجا که هیچ اثری از چوب بدنه کشتی باقی نمانده، پژوهشگران نتوانستند از روش تاریخ‌گذاری رادیوکربن برای تعیین قدمت مستقیم آن استفاده کنند. این روش با اندازه‌گیری نوعی کربن در مواد آلی، سن نمونه را مشخص می‌کند.
در عوض، باستان‌شناسان شکل و ویژگی‌های کوزه‌های سفالی را بررسی کردند. سبک ساخت و تزئین سفال‌ها در دوره‌های مختلف تغییر می‌کند و از همین تفاوت‌ها می‌توان برای تعیین قدمت آثار استفاده کرد.
کوزه‌های کشف‌شده در ککووا ویژگی‌های متمایزی دارند: دو دسته، برآمدگی در بخش میانی و کف صاف. اونیز می‌گوید این ویژگی‌ها با نمونه‌هایی که پیش‌تر در مصر و خاورمیانه کشف شده و قدمتشان بین ۴۴۰۰ تا ۴۷۰۰ سال برآورد شده بود، مطابقت دارند.
او با اشاره به مقایسه شیوه‌های تزئین سفال‌ها تأکید کرده است که تعلق این کشتی به عصر مفرغ آغازین برای گروه پژوهشی قطعی است.
کشف بقایای مواد داخل کوزه‌ها
غواصان گروه کاوش، کوزه‌ها را از بستر دریا بیرون آورده و به کشتی پژوهشی منتقل کرده‌اند. این آثار پس از هزاران سال قرارگرفتن در آب، اکنون به‌دقت در حال پاک‌سازی و حفاظت هستند.
کارین سوداوا، باستان‌شناس دانشگاه مک‌کواری استرالیا، پس از بیرون‌آوردن کوزه‌ها آن‌ها را بررسی کرد. او با مشاهده برخی نمونه‌های سالم متوجه شد که بقایای ماده‌ای غلیظ و براق هنوز درون آن‌ها وجود دارد؛ یافته‌ای که او را شگفت‌زده کرد.
پژوهشگران هنوز نمی‌دانند این مواد دقیقاً چه بوده‌اند. روغن زیتون و صمغ درختان از جمله احتمالات مطرح‌شده هستند. احتمال دیگری نیز وجود دارد: شاید این مواد حاصل استفاده مجدد از کوزه‌ها در دوره‌های بعدی باشند. به گفته سوداوا، چنین ظرف‌های بزرگی لزوماً پس از رسیدن به مقصد دور انداخته نمی‌شدند؛ ممکن بود کالا از آن‌ها تخلیه شود و خود کوزه‌ها بارها مورد استفاده قرار گیرند.
تجزیه و تحلیل بقایای مواد می‌تواند اطلاعات تازه‌ای درباره کالاهای تجاری، شیوه نگهداری محصولات و زندگی اقتصادی مردمان آن دوران در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
مسیر احتمالی کشتی از سواحل شرقی مدیترانه
باستان‌شناسان بر این باورند که کشتی سفر خود را از نقطه‌ای در امتداد سواحل شرقی دریای مدیترانه آغاز کرده بود. مقصد آن ممکن است شهر باستانی تروا در شمال‌غربی ترکیه امروزی یا سرزمین مینوسی‌ها در جزیره کرت یونان بوده باشد.
این کشف تصویری تازه از شبکه‌های تجاری دریایی در عصر مفرغ ارائه می‌دهد؛ زمانی که جوامع منطقه برای جابه‌جایی کالا به مسیرهای دریایی وابسته بودند.
البته سفر با کشتی در آن دوره خطرهای فراوانی داشت. اطراف جزیره ککووا به دلیل جریان‌های نیرومند آب و بادهای شدید، محل غرق‌شدن کشتی‌های متعددی بوده است. صدها لاشه کشتی در این منطقه شناسایی شده و انجمن باستان‌شناسی مدیترانه به‌طور تخصصی به کشف و مطالعه آن‌ها می‌پردازد.
اونیز می‌گوید هنگام غواصی در محل کشتی، به انسان‌هایی فکر می‌کند که زندگی‌شان به این سفر وابسته بوده است؛ از ملوانان و سازندگان کوزه‌ها گرفته تا کسانی که ظروف سنگین را تا کشتی حمل می‌کردند و خانواده‌هایی که چشم‌انتظار بازگشت عزیزانشان بودند.