افزایش سود شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی (شستا) بار دیگر این پرسش را به وجود آورده است که سهم بازنشستگان از این سود چقدر است و آیا این افزایش سود منجر به افزایش مستقیم حقوق یا واریز مبلغی جداگانه به حساب بازنشستگان می‌شود؟ بررسی‌ها نشان می‌دهد که سود شستا طبق قوانین به سازمان تأمین اجتماعی و سایر سهامداران پرداخت شده و رابطه‌ای مستقیم و یک‌به‌یک میان سود شستا و پرداخت مستمری وجود ندارد.
شستا یکی از مهم‌ترین شرکت‌های اقتصادی وابسته به سازمان تأمین اجتماعی است که سرمایه‌های آن به نوعی متعلق به بیمه‌شدگان و بازنشستگان است. هرگاه خبری درباره افزایش سود این شرکت منتشر می‌شود، موضوع سهم بازنشستگان و تأثیر آن بر مستمری و حقوق آنها مورد توجه قرار می‌گیرد.
اخیراً گزارشی درباره افزایش سود خالص شستا ارائه شده است؛ اما باید میان «سود شرکت»، «سود تقسیمی به سازمان تأمین اجتماعی» و «منابع مورد استفاده برای پرداخت مستمری بازنشستگان» تمایز قائل شد.
سود شستا به چه کسی تعلق دارد؟
شرکت سرمایه‌گذاری تأمین اجتماعی یک شرکت سهامی است که سود آن طبق مقررات و تصمیمات مجامع میان سهامداران تقسیم می‌شود. به گفته شستا، سود سالانه شرکت متناسب با سرمایه‌گذاری‌های انجام‌شده توسط سازمان تأمین اجتماعی شناسایی شده و در زمان‌بندی قانونی به سازمان تأمین اجتماعی و سایر سهامداران پرداخت می‌گردد.
بنابراین، کل سود شستا را نمی‌توان معادل پول قابل واریز مستقیم به حساب بازنشستگان دانست.
سهم سازمان تأمین اجتماعی از سود شستا و نحوه پرداخت
طبق آخرین گزارش‌ها از عملکرد سال مالی منتهی به ۳۱ خرداد ۱۴۰۴، مجموع سود تقسیمی شستا حدود ۳۱ همت است که سهم سازمان تأمین اجتماعی از این مبلغ ۲۷.۵ همت و سهم سایر سهامداران حقیقی و صندوق‌ها حدود ۲.۱ همت می‌باشد.
با این حال، این ۲۷.۵ همت سود به شکل مستقیم به بازنشستگان پرداخت نمی‌شود. سازمان تأمین اجتماعی دارای منابع و مصارف متعددی است و پرداخت مستمری میلیون‌ها بازنشسته تنها بخشی از هزینه‌های این سازمان است.
شستا نیز تأکید کرده است که رابطه مستقیم و یک‌به‌یک میان عملکرد شرکت و تأمین همه هزینه‌های جاری سازمان وجود ندارد و هدف اصلی از تأسیس شستا حفظ ارزش سرمایه‌های بین‌نسلی بیمه‌شدگان و بازنشستگان است.
تأثیر افزایش سود شستا بر بازنشستگان
افزایش سودآوری شستا می‌تواند از منظر اقتصادی برای سازمان تأمین اجتماعی حائز اهمیت باشد؛ زیرا هرچه بازدهی دارایی‌های سازمان بالاتر باشد، سرمایه‌های متعلق به بیمه‌شدگان و بازنشستگان بهتر حفظ می‌شود و سود حاصل می‌تواند در بهبود ساختار مالی سازمان مورد استفاده قرار گیرد.
با این حال، این موضوع نباید با افزایش مستقیم حقوق بازنشستگان اشتباه گرفته شود. افزایش حقوق در سازمان تأمین اجتماعی بر اساس قوانین، مصوبات و منابع مالی در دسترس تعیین می‌شود و برای سال ۱۴۰۵ نیز افزایش مستمری حداقل‌بگیران ۶۰ درصد و سایر سطوح ۴۵ درصد به علاوه مبلغ ثابت بوده است.
بنابراین سود شستا به‌صورت مستقیم باعث افزایش حقوق بازنشستگان نمی‌شود و افزایش حقوق مستلزم اخذ مصوبات و اجرای مقررات مربوطه است.
مالکیت و دارایی‌های شستا
از منظر مالکیت اقتصادی، دارایی‌های سازمان تأمین اجتماعی که شستا یکی از قسمت‌های آن است، متعلق به ساختاری بین‌نسلی است و با منابعی حاصل از حق بیمه و سرمایه‌گذاری‌های بیمه‌شدگان تأمین شده‌اند. هدف شستا حفظ و توسعه این سرمایه‌ها برای نسل‌های آینده است.
بنابراین، تصور اینکه سود شستا باید مستقیماً میان بازنشستگان تقسیم شود، دقیق نیست و بهتر است این موضوع در چارچوب حفظ و تقویت منابع سازمان تأمین اجتماعی بررسی شود.
دلیل عدم واریز مستقیم سود به بازنشستگان
- شستا یک شرکت سهامی است و سود آن طبق مقررات و مصوبات مجمع تقسیم می‌شود.
- سازمان تأمین اجتماعی یکی از سهامداران اصلی شرکت است.
- سهم سازمان پس از دریافت، بخشی از ساختار مالی گسترده سازمان را تشکیل می‌دهد.
- این سازمان مسئولیت هزینه‌های متعددی مانند مستمری، درمان، تعهدات بیمه‌ای و خدمات دیگر را دارد.
- افزایش سود شستا به‌تنهایی باعث تصویب افزایش حقوق بازنشستگان نمی‌شود.
آیا سود شستا می‌تواند به پرداخت مستمری کمک کند؟
به لحاظ ساختار مالی، منابع حاصل از سرمایه‌گذاری‌ها می‌تواند در تأمین مخارج سازمان نقش ایفا کند، اما شستا تأکید کرده است که نمی‌توان عملکرد شرکت را به‌صورت مستقیم با هزینه‌های جاری سازمان مرتبط دانست. سازمان تأمین اجتماعی با منابع و مصارف بزرگ و متعددی روبه‌رو است و سود شستا تنها بخشی از آن است.
وضعیت سود شستا و حقوق بازنشستگان در یک نگاه
- افزایش سود شستا به معنی افزایش سودآوری شرکت است.
- دریافت سود توسط سازمان تأمین اجتماعی مطابق مقررات صورت می‌گیرد.
- واریز مستقیم سود به حساب بازنشستگان واقعیت ندارد.
- افزایش حقوق به دلیل سود شستا به صورت خودکار و مستقیم رخ نمی‌دهد.
- هدف اصلی شستا حفظ و توسعه سرمایه‌های بین‌نسلی بیمه‌شدگان و بازنشستگان است.
- رابطه میان سود شستا و مستمری بازنشستگان غیرمستقیم بوده و در چارچوب منابع و مصارف سازمان است.
نکات مهم برای بازنشستگان
- افزایش سود شستا به معنی واریز مبلغ جداگانه به حساب بازنشستگان نیست.
- سود شستا طبق قوانین میان سهامداران تقسیم می‌شود.
- سازمان تأمین اجتماعی سهامدار اصلی شستا است.
- افزایش سود شستا به‌تنهایی باعث افزایش حقوق ماهانه نمی‌شود.
- افزایش حقوق یا متناسب‌سازی به مبنای قانونی و تصمیمات رسمی نیاز دارد.
- اعداد منتشرشده درباره سهم هر بازنشسته از سود شستا که در فضای مجازی پخش می‌شود، بدون تأیید رسمی معتبر نیست.