به گزارش روزنامه همشهری نوشت: عبدالناصر همتی، رئیس‌کل بانک مرکزی نیز در اجلاس سالانه صندوق بین‌المللی پول در بانکوک با اشاره به تاب‌آوری اقتصاد ایران تأکید کرد که ادعای فروپاشی اقتصاد کشور، توهمی بیش نیست.اما چه عواملی باعث شده است اقتصاد ایران با وجود این فشارها همچنان به فعالیت خود ادامه دهد؟ پاسخ را باید در ترکیبی از ظرفیت‌های داخلی، تنوع اقتصادی، سازگاری بنگاه‌ها و تجربه طولانی مواجهه با محدودیت‌های خارجی جست‌وجو کرد؛ ویژگی‌هایی که امکان تداوم فعالیت اقتصادی را فراهم کرده‌اند.
بازار داخلی؛ تکیه‌گاهی برای تولید و اشتغال
بازار داخلی ایران نیز در حفظ فعالیت‌های اقتصادی نقش مهمی دارد. بخش قابل‌توجهی از واحدهای تولیدی، فروشگاه‌ها، شرکت‌های خدماتی و کسب‌وکارهای کوچک، محصولات و خدمات خود را برای مصرف‌کنندگان داخلی عرضه می‌کنند.این ویژگی به اقتصاد اجازه می‌دهد بخشی از فعالیت‌های خود را بر پایه تقاضای داخلی ادامه دهد و صرفا به وضعیت تجارت خارجی وابسته نباشد. در بسیاری از صنایع، تولیدکنندگان می‌توانند با اصلاح ترکیب محصولات و تغییر شیوه عرضه، خود را با شرایط بازار تطبیق دهند.در کنار آن، شبکه گسترده کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، نیروی انسانی ماهر و ارتباط میان تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان داخلی، ظرفیت دیگری برای حفظ جریان فعالیت اقتصادی ایجاد می‌کند.البته قدرت خرید خانوارها بر میزان تقاضای داخلی اثر می‌گذارد؛ ازاین‌رو، مهار تورم و حفظ درآمد واقعی مردم برای استفاده بهتر از ظرفیت بازار داخلی اهمیت زیادی دارد.
اقتصاد ایران بزرگ‌تر از بخش نفت است
یکی از مهمترین عوامل تاب‌آوری اقتصاد ایران، برخورداری از بخش‌های متنوع تولیدی و خدماتی است. اگرچه نفت و گاز نقش مهمی در تأمین درآمدهای ارزی و منابع مالی کشور دارند، اما تمام اقتصاد ایران به این بخش محدود نمی‌شود. کشاورزی، صنایع غذایی، تولید کالاهای مصرفی، صنایع فلزی، پتروشیمی، معدن، حمل‌ونقل، فناوری و خدمات، مجموعه‌ای از فعالیت‌های اقتصادی را تشکیل می‌دهند که هرکدام بخشی از نیازهای داخلی را تأمین می‌کنند. همین گستردگی باعث شده است که محدودیت در یک بخش، به‌معنای توقف همه فعالیت‌های اقتصادی نباشد.
تداوم خدمات بانکی و تأمین نیازهای ضروری
فعالیت اقتصادی تنها به کارخانه‌ها و واحدهای تولیدی محدود نیست. شبکه پرداخت، خدمات بانکی، توزیع کالا، حمل‌ونقل و تأمین نیازهای ضروری نیز از اجزای مهم پایداری اقتصاد به شمار می‌روند.همتی در سخنان خود، تداوم خدمات بانکی و نظام پرداخت، تأمین ارز برای کالاهای اساسی و دارو و حفظ ثبات مالی را از اولویت‌های بانک مرکزی اعلام کرده است. استمرار این خدمات به خانوارها و کسب‌وکارها امکان می‌دهد امور روزمره خود را انجام دهند و چرخه مبادلات داخلی از حرکت بازنماند.
تجربه‌تحریم‌ها سازگاری به‌جای توقف
یکی از عوامل تاب‌آوری، تجربه طولانی اقتصاد ایران در مواجهه با تحریم‌هاست. بنگاه‌های اقتصادی در طول سال‌های گذشته ناچار شده‌اند روش‌های تأمین مواداولیه، تهیه قطعات، انتقال پول و فروش محصولات خود را با شرایط جدید تطبیق دهند. در برخی صنایع، تولیدکنندگان به ساخت داخل قطعات، تعمیر تجهیزات، مهندسی معکوس و استفاده از تأمین‌کنندگان جایگزین روی آورده‌اند. در حوزه تجارت نیز شرکت‌ها تلاش کرده‌اند با توسعه ارتباطات منطقه‌ای و استفاده از مسیرهای متنوع تجاری، فعالیت خود را ادامه دهند.این تجربه به‌معنای بی‌اثر شدن تحریم‌ها نیست، بلکه نشان می‌دهد بخشی از اقتصاد ایران توانسته است برای محدودیت‌های خارجی راه‌حل‌های عملی پیدا کند. وجود دانش فنی، نیروی انسانی متخصص و تجربه عملیاتی انباشته‌شده در صنایع مختلف، در این فرایند نقش مهمی دارد.
منابع طبیعی و ظرفیت‌های صنعتی؛ پشتوانه بازگشت به رشد
ایران از منابع انرژی، ذخایر معدنی، ظرفیت‌های کشاورزی و مجموعه‌ای از صنایع پایه برخوردار است. این ظرفیت‌ها علاوه بر تأمین بخشی از نیاز داخلی، امکان تولید کالاهای قابل عرضه در بازارهای منطقه‌ای را نیز فراهم می‌کنند.صنایع پتروشیمی، فلزات، محصولات کشاورزی و برخی کالاهای صنعتی می‌توانند درصورت فراهم بودن شرایط مناسب تجارت و تأمین مالی، در توسعه صادرات و ایجاد درآمد ارزی نقش داشته باشند. استفاده مؤثرتر از این ظرفیت‌ها به بهبود زیرساخت‌های حمل‌ونقل، دسترسی به بازارهای صادراتی و کاهش موانع تولید وابسته است. اقتصاد ایران از ظرفیت‌هایی برخوردار است که می‌توانند درصورت بهبود شرایط، به موتور بازگشت رشد تبدیل شوند.
۱۷۳۰۲