محمود آل‌بویه، مدیرکل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو، در گفت‌و‌گو با خبرنگار گروه جامعه آنا درباره خطرات محصولات آرایشی و بهداشتی قاچاق و تقلبی اظهار کرد: در سازمان غذا و دارو، فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی قاچاق و تقلبی را در گروه محصولات غیرمجاز قرار می‌دهیم؛ بنابراین، وقتی درباره خرید نکردن محصولات غیرمجاز هشدار داده می‌شود، هم فرآورده‌های قاچاق و هم محصولات تقلبی مدنظر هستند.
وی با توضیح تفاوت محصولات قاچاق و تقلبی افزود: برخی فرآورده‌ها اصل هستند، اما از مسیر قانونی وارد کشور نشده‌اند و به همین دلیل قاچاق محسوب می‌شوند. این محصولات ممکن است از برند‌های معتبر و با قیمت بالا باشند، اما ورود آنها به کشور از مسیر غیرقانونی انجام شده است.
مدیرکل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو ادامه داد: در مقابل، برخی محصولات در خارج از کشور تولید شده‌اند، اما اصل نیستند و به‌صورت تقلبی ساخته شده‌اند. این فرآورده‌ها نیز ممکن است از مسیر غیرقانونی وارد کشور شوند و با نام یک برند شناخته‌شده به فروش برسند؛ درحالی‌که کیفیت و اصالت محصول اصلی را ندارند.
عوارض محصولات آرایشی و بهداشتی غیرمجاز
آل‌بویه با اشاره به پیامد‌های مصرف فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی غیرمجاز گفت: فرآورده‌های سلامت‌محور ممکن است عوارضی داشته باشند که بلافاصله پس از مصرف ظاهر شوند یا بروز آنها به سال‌های بعد موکول شود.
وی توضیح داد: برای مثال، اگر یک فرآورده با پوست فرد سازگار نباشد، ممکن است بلافاصله موجب خارش، قرمزی، تاول یا دیگر علائم پوستی شود. این علائم می‌توانند در پی واکنش‌های بدن، از جمله آزاد شدن هیستامین، بروز کنند.
مدیرکل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو با اشاره به احتمال بروز عوارض دیررس افزود: برخی ترکیبات در صورت جذب‌شدن در بدن ممکن است آثار دیگری نیز داشته باشند که در بلندمدت آشکار شوند. از این رو، ارزیابی ایمنی فرآورده‌های سلامت‌محور اهمیت دارد و نباید صرفاً به نبود علائم فوری پس از مصرف اکتفا کرد.
چرا مصرف‌کنندگان به برند‌های خارجی اعتماد می‌کنند؟
آل‌بویه درباره علاقه مصرف‌کنندگان به خرید محصولات برند اظهار کرد: سابقه و اعتبار یک برند تا حد زیادی به کیفیت محصول و تجربه‌ای بستگی دارد که مصرف‌کنندگان در طول زمان از استفاده آن به دست آورده‌اند.
وی افزود: برای مثال، اگر فردی از یک کرم مرطوب‌کننده یا عطر استفاده کند و از کیفیت آن رضایت داشته باشد، معمولاً در خرید‌های بعدی نیز به دنبال همان محصول با همان نام و ظاهر خواهد بود.
وی ادامه داد: پیش از سال ۱۳۹۷، محصولات نهایی آرایشی و بهداشتی نیز از مسیر‌های قانونی وارد کشور می‌شدند. بنابراین، اگر مصرف‌کننده در گذشته تجربه مثبتی از یک محصول داشته باشد، ممکن است پس از تغییر شرایط واردات نیز همچنان به دنبال تهیه همان برند باشد؛ چه از خارج از کشور و چه از طریق محصولاتی که با همان نام در داخل عرضه می‌شوند.
تغییر کیفیت؛ نشانه‌ای برای بررسی اصالت محصول
مدیرکل فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی سازمان غذا و دارو با اشاره به اهمیت تجربه قبلی مصرف‌کنندگان گفت: اگر فردی محصولی را که پیش‌تر استفاده کرده و از کیفیت آن رضایت داشته است، دوباره تهیه کند، اما کیفیت و اثرگذاری مورد انتظار را نبیند، باید احتمال دهد که یکی از عوامل مربوط به محصول تغییر کرده است.
آل‌بویه افزود: در چنین شرایطی ممکن است محصول قاچاق، غیرمجاز، تقلبی یا تاریخ‌گذشته باشد یا به دلایل دیگری کیفیت آن تغییر کرده باشد. البته تفاوت در کیفیت به‌تنهایی برای تعیین علت یا اثبات تقلبی‌بودن محصول کافی نیست، اما می‌تواند دلیلی برای بررسی بیشتر اصالت و وضعیت فرآورده باشد.
قیمت و تبلیغات؛ عوامل مؤثر بر انتخاب مصرف‌کننده
وی قیمت را یکی دیگر از عوامل اثرگذار بر انتخاب محصولات آرایشی و بهداشتی دانست و گفت: وقتی یک فرآورده با قیمت‌های متفاوت عرضه می‌شود، مصرف‌کننده با توجه به درآمد و توان خرید خود تصمیم می‌گیرد کدام محصول را انتخاب کند؛ اما قیمت به‌تنهایی معیار مطمئنی برای تشخیص اصالت و کیفیت نیست.
آل‌بویه با اشاره به گستردگی مصرف این محصولات اظهار کرد: فرآورده‌های آرایشی و بهداشتی از نظر دامنه مصرف، تنوع و محل عرضه، طیف گسترده‌ای دارند؛ از محصولات مورد استفاده روزانه افراد تا کالا‌هایی که در فروشگاه‌های بزرگ شهر‌ها یا فروشگاه‌های کوچک مناطق روستایی و مرزی عرضه می‌شوند.
وی افزود: میزان هزینه‌ای که مصرف‌کننده برای این محصولات در نظر می‌گیرد، زمانی که برای انتخاب آنها صرف می‌کند و میزان تأثیرپذیری از تبلیغات، به‌ویژه تبلیغات فضای مجازی، همگی بر تصمیم خرید اثر می‌گذارند. به همین دلیل، ممکن است انتخاب مصرف‌کننده همیشه دقیق نباشد و محصولی که تهیه می‌کند، کیفیت مورد انتظار او را نداشته باشد.