خبرکده – نعمت الله ایزدی، سفیر پیشین ایران در عمان در گفتگو با خبرگزاری خبرکده اظهار داشت: «با توجه به اینکه انگلیس در برخی موارد همراهی کامل با آمریکا نداشته است، این موضوع میتواند تا حدودی موجب نارضایتی واشنگتن شود. بنابراین میتوان گفت روابط دو کشور تا اندازهای تحت تأثیر تحولات اخیر قرار گرفته، اما این تأثیر در حدی نیست که از بروز یک بحران در روابط مسقط و واشنگتن سخن گفته شود.»
در ادامه بخشی از مصاحبه یاسر قزوینی حائری با خبرکده را میخوانید؛
ترامپ فعلاً فقط یک هدف دارد؛ باز شدن تنگه هرمز
ببینید، عمان در این جنگ آنگونه که آمریکا انتظار داشت، با واشنگتن همراهی نکرد؛ اما تا اینجا این مسئله چندان برای آمریکا اهمیت نداشت؛ چرا که سایر کشورهای منطقه همراهیهایی انجام داده بودند و عمان نیز از آن ظرفیت و وزن راهبردی برخوردار نبود که آمریکاییها بخواهند حساسیت ویژهای نسبت به آن نشان دهند یا اعتراضی جدی داشته باشند.
اما اکنون موضوع تنگه هرمز مطرح است و اولویت اصلی ترامپ نیز باز نگه داشتن این تنگه است. از سوی دیگر، عمان یکی از طرفهای اصلی این معادله محسوب میشود و ایران نیز در حال رایزنی و مشورت با عمان است و دو طرف تلاش دارند سازوکارهایی را تعریف کنند. این وضعیت با خواسته ترامپ که میخواهد هرچه سریعتر تنگه باز شود، قیمت نفت کاهش یابد و بتواند این مسئله را بهعنوان یک دستاورد معرفی کند، در تعارض قرار دارد.
به همین دلیل آمریکاییها واکنش نشان دادهاند. البته از دید من این واکنش را نمیتوان یک واکنش عملیاتی تلقی کرد؛ بلکه بیشتر جنبه تهدید دارد، مشابه بسیاری از مواضعی که ترامپ مطرح میکند. همچنین بعید میدانم عمانیها در این زمینه حساسیت ویژهای نشان دهند؛ زیرا ترجیح آنان این است که در شرایط کنونی بتوانند با همکاری ایران سازوکاری برای مدیریت تنگه هرمز ایجاد کنند. در مجموع، دلیل اصلی این تهدید آن است که مهمترین مسئله ترامپ در شرایط فعلی باز کردن تنگه هرمز، کاهش قیمت نفت و نمایش یک موفقیت سیاسی است.
روابط مسقط و واشنگتن آسیب دیده، اما وارد بحران نشده است
در همین حدی که عرض کردم میتوان گفت روابط دو طرف تا اندازهای تحت تأثیر قرار گرفته است، اما نه در سطحی جدی. عمانیها روابط خوبی با آمریکا دارند، اما بهطور سنتی همواره تلاش کردهاند میان روابط خود با آمریکا و انگلیس نوعی توازن برقرار کنند.
با توجه به اینکه انگلیس در برخی موارد همراهی کامل با آمریکا نداشته است، این موضوع میتواند تا حدودی موجب نارضایتی واشنگتن شود. بنابراین میتوان گفت روابط دو کشور تا اندازهای تحت تأثیر تحولات اخیر قرار گرفته، اما این تأثیر در حدی نیست که از بروز یک بحران در روابط مسقط و واشنگتن سخن گفته شود.
روابط عمان و آمریکا قدیمی و باثبات است، اما ظرفیت نامحدود ندارد
عمان از جمله کشورهای منطقه است که زودتر از بسیاری از کشورهای جنوب خلیج فارس استقلال یافته است. این کشور، یک ملت ریشهدار در تاریخ است و مانند برخی کشورهای جنوب خلیج فارس تازه تاسیس نیست. این کشور در ابتدا روابط سنتی و عمیقی با انگلیس داشت؛ زیرا در دورهای تحت نفوذ و مدیریت بریتانیا قرار داشت و بعدها روابط خود را با آمریکا توسعه داد. عمان نخستین کشوری در شبه جزیره عرب بود که در قرن نوزدهم رابطه رسمی دیپلماتیک با ایالات متحده آمریکا برقرار کرد و در این زمینه نسبت به همه همسایگان عربش پیشتاز بود.
در مجموع، عمان و آمریکا روابطی پیشرفته و نسبتاً باثبات دارند. البته عمان از آن ظرفیتهایی برخوردار نیست که آمریکا بتواند به شکل گسترده روی آن حساب کند؛ نه از منظر فروش تسلیحات و تجهیزات نظامی و نه از حیث همکاریهای راهبردی گسترده؛ زیرا بخش مهمی از ساختار نظامی عمان همچنان ریشه انگلیسی دارد و نیروهای هوایی و دریایی این کشور همکاری نزدیکی با بریتانیا دارند.
با این حال، روابط عمان و آمریکا روابطی خوب، پیشرفته و مبتنی بر ارتباطات سیاسی و دیپلماتیک مستمر بوده است و به نظر من این روند در آینده نیز ادامه خواهد یافت.
ترامپ میکوشد دل عمان را برای مدیریت پرونده هرمز به دست آورد
یکی از مطالبههای اصلی آمریکا به موضوع تنگه هرمز بازمیگردد. آمریکا تلاش دارد با کمک و همراهی عمان، سازوکاری را برای مدیریت وضعیت تنگه هرمز جا بیندازد.
البته باید توجه داشت که عمانیها در طول دهههای گذشته، تقریباً در همه تحولات مهم منطقهای، از جمله جنگ ایران و عراق و سایر بحرانهای منطقه، همواره تلاش کردهاند مشی محافظهکارانه و بیطرفانهای را در پیش بگیرند. حتی در دوران جنگ ایران و عراق، در حالی که تقریباً همه کشورهای حاشیه خلیج فارس از عراق حمایت میکردند، عمان سیاست بیطرفی را برگزید.
واشنگتن برای آینده تنگه هرمز به همکاری مسقط نیاز دارد
به همین دلیل آمریکاییها امروز ترجیح میدهند با توجه به جایگاه عمان در تنگه هرمز و مشارکتی که در مدیریت این آبراه دارد، تا حدی رضایت مسقط را جلب کنند. احتمالاً هدف آنها این است که بتوانند با کمک عمان برخی پیامدهای احتمالی را مدیریت یا تلطیف کنند؛ چه در موضوع کنترل تنگه و چه در زمینههایی مانند دریافت هزینههای خدماتی و سایر ترتیبات مرتبط با عبور و مرور دریایی.
از نگاه آمریکا، این مسائل اهمیت زیادی دارد؛ زیرا پیش از آغاز جنگ، تنگه هرمز بدون مشکل خاصی فعال بود و رفتوآمد کشتیها بهصورت عادی انجام میشد، اما اکنون شرایط تغییر کرده و موضوعاتی به آن افزوده شده که از دید واشنگتن چندان مطلوب نیست.
مسقط نه به تهران نزدیکتر شده و نه به شورای همکاری خلیج فارس
خیر، به نظر من عمان همان فاصلهای را که در گذشته داشته حفظ کرده است. این فاصله در قبال ایران، از زمان جنگ ایران و عراق و حتی از زمان شکلگیری شورای همکاری خلیج فارس وجود داشته و مسقط تلاش کرده آن را حفظ کند؛ نه آن را افزایش داده و نه کاهش.
البته زمانی که اعضای شورای همکاری بر سر مواضع کلی و عمومی به اجماع میرسند، عمان نیز معمولاً با آنها همراهی میکند و مخالفتی نشان نمیدهد. اما در موارد حساستر و حادتر، مانند حمایت از قطعنامههای خاص یا ورود به اقدامات تنشزا، معمولاً از مشارکت مستقیم پرهیز میکند.
به نظر من این همان رویکردی است که عمان همچنان دنبال میکند؛ یعنی حفظ تعادل و اجتناب از قرار گرفتن در صفبندیهای تند منطقهای.
۲۱۹/۴۲