رقابت پنهان نفت، طلا و پردازنده‌ها در حاشیه جام جهانی

به گزارش خبرکده،  در آخرین دور از بازی‌های امروز کشورهایی به مصاف یکدیگر می‌روند که به شدت نابرابرند. هم در بازی فوتبال، هم در بازی اقتصاد.

در آخرین دور از بازی‌های هفته دوم جام جهانی، هشت تیم از گروه‌های K و L با یکدیگر دیدار می‌کنند. پرتعال و ازبکستان، انگلیس و غنا، پاناما و کرواسی و کلمبیا و کنگو.

در زمین فوتبال، انگلیس برنده بی‌رقیب میدان است. پرتغال و کلمبیا و کرواسی هم تیم‌هایی با کیفیت و باتجربه محسوب می‌شوند. در مقابل غنا، ازبکستان و کنگو حرف کمتری برای گفتن دارند.

در اقتصاد هم نسبت تقریبا مشابهی با فوتبال میان این کشورها وجود دارد. انگلیس با کمپانی‌های بزرگ در حوزه‌های مختلف فرمانروایی می‌کند، پرتغال و کلمبیا و کرواسی هم شرکت‌های بزرگی دارند که حداقل در سطح منطقه قابل توجه است. اما سه کشور دیگر همچنان در اقتصادهای دولتی و بر پایه منابع خام پیش می‌روند.

در قلب این رقابت، انگلیس با آرم هولدینگز (Arm Holdings) ایستاده است؛ شرکتی با ارزشی حدود ۴۰۰ میلیارد دلار سی و پنجمین کمپانی ارزشمند دنیاست و محصول اصلی آن پردازنده (CPU) است. آرم نه فقط یک شرکت، بلکه معماری پنهان جهان دیجیتال است؛ از گوشی‌های هوشمند تا مراکز داده. بریتانیا در این بازی، دیگر صرفاً یک اقتصاد خدماتی نیست؛ بلکه صادرکننده زیرساخت هوش مصنوعی و پردازش جهانی است. این همان نقطه‌ای است که فوتبال از میدان به اتاق سرور منتقل می‌شود.

اچ‌اس‌بی‌سی (HSBC) یکی از بزرگ‌ترین بانک‌های دنیا با ارزش حدود ۳۳۰ میلیارد دلار دومین کمپانی بزرگ انگلیسی است. آسترازنکا (AstraZeneca) نیز با ارزش نزدیک به ۲۸۰ میلیارد دلار، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های دارویی جهان است که با تولید واکسن کرونا به یک نام جهانی و آشنا تبدیل شد.

پرتغال که در فوتبال ستاره کم‌نظیری به نام کریستیانو رونالدو را به جهان معرفی کرده، ارزشمندین ستاره‌اش در اقتصاد ای‌دی‌پی گروپ (EDP Group) است؛ یک غول چندملیتی که نماینده انرژی پاک و شبکه برق مدرن است؛ شرکتی ۲۱ میلیارد دلاری که در سکوت، برق خانه‌ها و صنایع را تأمین می‌کند.

مهمترین موتور محرک کرواسی گردشگری است و می‌توان گفت یک اقتصاد مصرفی دارد تا صنعتی. فورتنوا را که یک هلدینگ خصوصی است می‌توان بزرگترین کمپانی این کشور دانست که چندین برند را مدیریت می‌کند و در چندین کشور اروپای شرقی فعال است. ارزش این شرکت حدود ۴.۵ تا ۶.۵ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

در سوی دیگر زمین، در قاره آمریکا، کلمبیا با گروه نوترزا (Grupo Nutresa) قرار دارد؛ غول ۳۵ میلیارد دلاری صنعت غذایی آمریکای لاتین که از قهوه و شکلات تا فرآورده‌های گوشتی را به سفره میلیون‌ها نفر می‌رساند. این شرکت که بیش از ۱۰۰ سال قدمت دارد، اکنون بزرگترین گروه غذایی در آمریکای لاتین محسوب می‌شود و محصولات خود را در ۷۰ برند مختلف در بازار عرضه می‌کند.

در همین قاره، پاناما قرار دارد که اگرچه در زمین فوتبال حرف زیادی برای گفتن ندارد، در زمین اقتصاد با کانال پاناما جهان را وابسته به خود کرده است. در کنار کانال، ساختار مالی و صنعت هوایی پاناما نیز قابل توجه است. این کشور یکی از مهم‌ترین مراکز مالی در آمریکای لاتین محسوب می‌شود.

با این حال اگر بخواهیم تنها یک شرکت پانامایی در سطح جهانی را نام ببریم، آن شرکت کوپا ایرلاینز (Copa Airlines) است؛ زیر مجموعه کوپا هلدینگز که دو شرکت هواپیمایی در کلمبیا و پاناما را اداره می‌کند. ارزش بازار این شرکت بیش از ۶ میلیارد دلار برآورد می‌شود.

ازبکستان یک اقتصاد منابع‌محور است؛ نفت و گاز و طلا هنوز ستون فقرات توسعه این کشورند.

اقتصاد این کشور یک اقتصاد در حال گذار است. گذار از مدل دولتی به یک اقتصاد نیمه‌باز. به همین دلیل بزرگ‌ترین شرکت‌هایش هنوز ترکیبی از غول‌های دولتی و شرکت‌های در حال خصوصی‌سازی هستند. دو شرکت مهم این کشور، شرکت نفت و گاز ازبک‌نفت‌گاز (Uzbekneftegaz) و شرکت معدن و متالورژی ناووی (Navoi Mining & Metallurgical Company) هستند.

ناووی شرکتی معدنی است که در حوزه طلا و اورانیوم فعالیت می‌کند و یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان طلا در جهان است. ازبک‌نفت‌گاز نیز ستون بخش انرژی این کشور است.

در سوی دیگر، اقتصاد غنا روی منابع خام و اقتصاد دیجیتال پیش‌ می‌رود. بزرگ‌ترین شرکت‌های این کشور، شاخه‌های شرکت‌های چند ملیتی هستند؛ از جمله انگلوگلد آشناتی (AngloGold Ashnati) در حوزه معدن و طلا و اِم‌تی‌اِنغنا (MTN Ghana).

این کشور با اِم‌تی‌اِن که بزرگترین اپراتور کشور با ارزش بازار ۷.۵ میلیارد دلاری است، نشان می‌دهد که آینده آفریقا فقط در طلا و معدن نیست، بلکه در ارتباطات هم است. این شرکت در واقع زیرمجموعه‌ای از گروه بزرگ MTN Group در آفریقای جنوبی است. با این حال در غنا آنقدر رشد کرده که اکنون یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های بورسی غرب آفریقا محسوب می‌شود.

در سمت دیگر کنگو نیز روی یکی از غنی‌ترین ذخایر کبالت و مس جهان نشسته است. این کشور ۷۰ درصد کبالت جهان را تولید می‌کند و مس، طلا و لیتیوم و سایر مواد معدنی کمیاب نیز در این کشور منبع تولید ثروت هستند.

شرکت معدنی ژکامینز(Gécamines) بزرگ‌ترین شرکت این کشور کاملا دولتی است و مالک بسیاری از ذخایر معدنی کشور. با این حال اقتصاد کنگو هنوز در مرحله استخراج است، نه تبدیل ارزش افزوده.

اگر این کشورها را در یک زمین مشترک تصور کنیم، نتیجه مسابقه دیگر با گل تعیین نمی‌شود. انگلیس با آرم در خط حمله فناوری ایستاده، کلمبیا با نوترزا در حمله مصرف جهانی، پاناما با کانال خود در میانه میدان تجارت، و غنا در نقش نقطه اتصال آفریقا.

اما تفاوت قدرت در یک نقطه جمع می‌شود: جایی که ارزش شرکت‌ها از مرز صنعت عبور می‌کند و به زیرساخت زندگی روزمره تبدیل می‌شود.

کنگو و ازبکستان نیز اگرچه در جدول ارزش بازار عقب‌ترند، اما در نقش منابع خام جهانی، اهمیت استراتژیک دارند.