برخی پیشنهادها از افزایش سنوات مبنای محاسبه مستمری از دو سال به پنج سال یا حتی کل دوران بیمهپردازی حکایت دارد؛ موضوعی که موافقان آن را راهکاری برای پایداری منابع صندوقها میدانند و مخالفان معتقدند هرگونه اصلاح باید با نظر کارگران و کارفرمایان انجام شود. اما قانون فعلی چه میگوید و آیا فرمول محاسبه حقوق بازنشستگان تغییر خواهد کرد؟
بر اساس ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی، مستمری بازنشستگی بر مبنای میانگین مزد یا حقوق دو سال آخر بیمهپردازی و با در نظر گرفتن سنوات پرداخت حق بیمه محاسبه میشود.
این روش با هدف حفظ سطح درآمد بیمهشدگان پس از بازنشستگی طراحی شده تا کاهش شدید درآمد افراد در دوران بازنشستگی به حداقل برسد.
در هفتههای اخیر، پیشنهادهایی برای اصلاح ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی مطرح شده که بر اساس آن، مبنای محاسبه مستمری از میانگین حقوق دو سال پایانی به میانگین دستمزد در دورهای طولانیتر مانند پنج سال آخر یا حتی کل ۳۰ سال سابقه بیمهپردازی تغییر کند.
به گفته مسئولان، هدف از این پیشنهاد جلوگیری از افزایش صوری حقوق در سالهای پایانی خدمت و همچنین تقویت منابع مالی صندوق تامین اجتماعی عنوان شده است.
با وجود انتشار اخبار متعدد درباره این موضوع، هنوز هیچ تغییری در قانون اعمال نشده است.
بر اساس اعلام نایبرئیس کمیسیون اجتماعی مجلس، پیشنهاد اصلاح ماده ۷۷ تنها از سوی سازمان تامین اجتماعی مطرح شده و تاکنون دولت لایحهای در این زمینه به مجلس ارائه نکرده است؛ بنابراین در حال حاضر همان قانون فعلی مبنای محاسبه مستمری بازنشستگان است.
سازمان تامین اجتماعی معتقد است اصلاح فرمول محاسبه مستمری میتواند به پایداری منابع صندوق کمک کند و در سالهای آینده موجب افزایش توان پرداخت مستمریها شود.
بر همین اساس، پیشنهاد شده است مبنای محاسبه حقوق بازنشستگان از دو سال پایانی به دورهای طولانیتر تغییر یابد تا امکان سوءاستفاده از افزایش ناگهانی دستمزد در سالهای آخر خدمت کاهش پیدا کند.
اصغر آهنیها، نماینده کارفرمایان در شورای عالی کار، با تاکید بر اینکه هرگونه اصلاحات بیمهای باید با مشارکت شرکای اجتماعی انجام شود، اعلام کرد اصلاح مبنای محاسبه مستمری بدون نظر کارگران و کارفرمایان قابل قبول نیست.
وی تاکید کرد افراد باید متناسب با میزان حق بیمهای که در طول دوران اشتغال پرداخت کردهاند، از مزایای بازنشستگی برخوردار شوند و هرگونه تغییر در قوانین باید براساس اصول بیمهای و عدالت اجتماعی انجام شود.
آهنیها همچنین پیشنهاد داده است به جای ملاک قرار دادن صرف دو سال آخر یا افزایش سنوات محاسبه، نسبت حقوق هر فرد به سقف دستمزد در هر سال بیمهپردازی محاسبه شود.
بر اساس این پیشنهاد، میانگین این نسبت در کل دوران اشتغال مبنای تعیین مستمری قرار گیرد؛ به عنوان مثال اگر میانگین حقوق فرد در دوران اشتغال معادل ۷۰ درصد سقف دستمزد بوده است، حقوق بازنشستگی او نیز معادل ۷۰ درصد سقف مستمری تعیین شود تا عدالت در پرداختها حفظ شود.
در شرایط فعلی، هیچ تصمیم نهایی درباره تغییر فرمول محاسبه حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی اتخاذ نشده است و تمامی پیشنهادهای مطرحشده در مرحله بررسی قرار دارند.
کارشناسان تاکید میکنند هرگونه اصلاح در قوانین تامین اجتماعی باید با مشارکت دولت، کارگران و کارفرمایان و در چارچوب اصول بیمهای انجام شود تا حقوق بیمهشدگان حفظ شود.
نحوه محاسبه حقوق بازنشستگان تامین اجتماعی همچنان بر اساس ماده ۷۷ قانون تامین اجتماعی و میانگین حقوق دو سال آخر بیمهپردازی انجام میشود و تاکنون هیچ تغییری در این فرمول به تصویب نرسیده است. هرچند پیشنهاد افزایش سنوات محاسبه مستمری از سوی سازمان تامین اجتماعی مطرح شده، اما این موضوع هنوز به قانون تبدیل نشده و اجرای آن منوط به بررسی و تصویب مراجع قانونی خواهد بود. از این رو، بازنشستگان و بیمهشدگان باید اخبار این حوزه را تنها از منابع رسمی دنبال کنند.