به گزارش خبرکده، عبور کشتی «مبارز» بخشی از یک روند طولانیتر و پرفراز و نشیب است که از اواخر فوریه ۲۰۲۶، زمانی که جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران آغاز شد و ایران در واکنش تنگه هرمز را عملاً برای «طرفهای متخاصم» مسدود اعلام کرد، شکل گرفته است. تعداد کشتیهایی که پیش از جنگ روزانه حدود ۱۲۵ تا ۱۴۰ فروند از تنگه عبور میکردند، در اوج بحران به کمتر از ده فروند در روز رسید.
بر اساس گزارش کپلر این کشتی که وابسته به ادنوک است و از پایانه داس آیلند امارات بارگیری میکند، اولین بار در اواخر آوریل بهعنوان نخستین نفتکش الانجی بارگیریشدهای که از زمان آغاز جنگ موفق به عبور از هرمز شد، شناسایی شد؛ آن هم با سامانه شناسایی خاموش و ظهور دوباره در سواحل هند پس از حدود یک ماه بیخبری.
در اواخر ژوئن، «مبارز» بار دیگر پس از یک سفر «تاریک» دوم از هرمز خارج شد و محموله خود را در پایانه کوچی هند تخلیه کرد، همزمان با کشتی خواهرش «الحمرا» که در پایانه انوره تخلیه میکرد. ادنوک طبق روال همیشگی، درباره مسیر و جابهجایی کشتیهایش اظهارنظر نکرده است.
آنچه گزارش کپلر توصیف میکند – عبور با سیگنال AIS فعال از مسیر عمان – نشانهای معنادار است، چون تا پیش از این، اکثر کشتیهای الانجی وابسته به ادنوک و قطر برای گریز از خطر، فرستندههای خود را خاموش میکردند.
زمینه بزرگتر؛ توافق و بازگشایی نسبی
نقطه عطف اصلی این روند، امضای تفاهمنامه اسلامآباد میان ایران و آمریکا در ۱۷ ژوئن بود که خواستار بازگشایی فوری تنگه و لغو محاصره بنادر ایران شد. بلافاصله پس از این توافق، کشتیهایی که پیشتر فرستندههایشان را خاموش میکردند، با روشن کردن سامانه شناسایی خود آماده عبور شدند و قیمت نفت برنت با کاهش به زیر ۷۸ دلار به کمترین سطح از فوریه رسید.
در ساعات پس از امضا، شرکت اطلاعات دریایی ویندوارد گزارش داد که در بازه کمتر از یک شبانهروز ۱۸ کشتی از تنگه عبور کردند، از جمله یک نفتکش الانجی با پرچم فرانسه – نخستین عبور یک کشتی اروپایی پس از توافق.
روند مثبت در روزهای بعد ادامه یافت: سخنگوی سنتکام اعلام کرد بیش از ۲۰ کشتی در یک روز با امنیت از مسیر تعیینشده در تنگه هرمز عبور کردهاند. دادههای کپلر نیز نشان داد که در بازهای چهار روزه، مجموعاً ۱۲۴ کشتی حامل کالا از تنگه گذشتند – رقمی که تقریباً معادل ترافیک یکروزه پیش از جنگ است.
اما بخش الانجی هنوز محتاطتر حرکت میکند. حتی پس از توافق، بخش گاز طبیعی مایع کندتر از نفت خام به وضعیت عادی بازگشته: طبق ردیابی تجاری سازمان تجارت جهانی که تا چند روز پیش بهروزرسانی شده، جریان الانجی و محصولات کود شیمیایی همچنان تقریباً متوقف مانده و میانگین متحرک هفتروزه محمولههای الانجی خروجی نزدیک به صفر باقی مانده است.
با این حال، در ۲۳ ژوئن نخستین گام بزرگ رخ داد: چهار کشتی الانجی وابسته به قطرانرژی – «وادی السیل»، «مکائنس»، «الصد» و «مسیمیر» – از مسیر ایرانی وارد تنگه هرمز شدند؛ نخستین باری که کشتیهای الانجی قطر پس از آغاز جنگ این مسیر را طی کردند.
ریسک هنوز پابرجاست
با وجود این نشانههای بهبود، وضعیت شکننده باقی مانده است. در ۳۰ ژوئن، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی تهدید کرد که در صورت شکست مذاکرات دوحه، تنگه هرمز را بار دیگر خواهد بست. بسیاری از کشتیها هنوز بهصورت پراکنده مسیرهای خاموش (dark voyage) را ترجیح میدهند و تحلیلگرانی مانند الکس فرولی (ICIS) هشدار دادهاند که یک عبور موفق به معنای بازگشت جریان منظم صادرات نیست – بهخصوص که پیش از جنگ، قطر ماهانه حدود ۹۰ محموله و امارات حدود هشت محموله صادر میکردند، رقمی که هنوز فاصله زیادی با آن وجود دارد.
عبور «مبارز» با سیگنال فعال، بیشتر از آنکه یک رویداد مجزا باشد، حلقهای در زنجیرهای از تحولات مثبت پس از تفاهمنامه ۱۷ ژوئن است – از عبور اولین کشتیهای اروپایی و قطری گرفته تا افزایش تعداد کلی ترانزیتها به نزدیک سطح پیش از جنگ.
اما بخش الانجی، به دلیل ماهیت پرریسکتر محموله و وابستگی صادرکنندگان اصلی (قطر و امارات) به این آبراه، محتاطتر از بخش نفت خام حرکت میکند و همچنان در معرض تنشهای سیاسی زنده – از جمله مذاکرات دوحه و تهدیدهای اخیر سپاه – قرار دارد.