با افزایش توجه به مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی جدید بهعنوان مسیر واردات خودرو، ابهامها درباره شرایط قانونی واردات و ترخیص خودرو از این مناطق افزایش یافته است. برخی مناطق آزاد فراخوانهایی برای شناسایی و انتخاب شرکتهای واردکننده خودرو منتشر کردهاند، اما بررسی قوانین نشان میدهد که فعالیت یک شرکت در زمینه واردات خودرو یا ثبت آن در منطقه آزاد، به معنای داشتن مجوز واردات نیست.
موضوع اصلی به شرایطی مربوط میشود که قانونگذار برای واردات خودرو در برخی مناطق آزاد جدید تعیین کرده است؛ شرایطی که برای شرکتهای متقاضی واردات و خریداران خودرو از اهمیت بالایی برخوردار است.
شرط قانونی واردات خودرو در منطقه آزاد سرخس
یکی از نمونههای مورد توجه، منطقه آزاد تجاری ـ صنعتی سرخس است. سازمان منطقه آزاد سرخس اخیراً فراخوانی منتشر کرده است تا شرکتهای واردکننده خودرو را شناسایی، ارزیابی و انتخاب کند.
این فراخوان در حالی منتشر شده است که قانون ایجاد منطقه آزاد سرخس، مصوب سال ۱۴۰۲، در تبصره ۵ ماده واحده شرایط مشخصی برای واردات خودروهای سواری خارجی تعیین کرده است.
بر اساس این حکم، مجوز واردات خودروهای سواری خارجی در محدوده منطقه آزاد سرخس تنها به اشخاصی اعطا میشود که دارای مجوز فعالیت اقتصادی در این محدوده باشند.
بنابراین، فعالیت یک شرکت در زمینه واردات خودرو بهتنهایی کافی نیست و باید احراز شود که شرکت متقاضی مجوز فعالیت اقتصادی مذکور را در منطقه آزاد سرخس دارد.
محدوده تردد خودروهای وارداتی
موضوع مهم دیگر در قانون ایجاد منطقه آزاد سرخس، تعیین محدوده تردد خودروهای وارداتی است.
طبق تبصره ۵، خودروهای وارداتی فقط اجازه تردد در محدودهای که در پیوست قانون مشخص شده را دارند. بنابراین واردات خودرو به این منطقه به معنی امکان تردد بدون محدودیت خودرو در سراسر کشور نیست.
این موضوع برای متقاضیان خرید خودرو از مناطق آزاد اهمیت ویژهای دارد، زیرا شرایط استفاده از خودرو پس از واردات به مقررات محدوده تردد وابسته خواهد بود.
ابهام در معیار انتخاب شرکتهای واردکننده
مهمترین پرسش درباره فراخوان اخیر این است که معیار «واجد شرایط بودن» شرکتها چگونه با حکم صریح قانون مطابقت داده خواهد شد.
اگر مجوز واردات فقط برای اشخاص دارای مجوز فعالیت اقتصادی در محدوده منطقه آزاد صادر شود، باید مشخص شود که این شرط در فرآیند ارزیابی شرکتهای متقاضی چگونه احراز خواهد شد.
شفاف بودن مبنای قانونی مجوزهای واردات، شرایط شرکتهای منتخب و محدوده مجاز تردد خودروها میتواند از بروز ابهام در مراحل واردات و ترخیص خودرو جلوگیری کند.
نیاز به شفافسازی بیشتر درباره واردات خودرو از مناطق آزاد
گسترش مناطق آزاد جدید میتواند ظرفیتهای تازهای برای واردات خودرو به وجود آورد، اما تفاوت در احکام قانونی مناطق مختلف موجب میشود تا شرایط واردات و تردد خودرو در همه مناطق یکسان نباشد.
بنابراین، متقاضیان و شرکتهای واردکننده باید پیش از اقدام به واردات، علاوه بر آگاهی از مقررات عمومی واردات خودرو، شرایط اختصاصی مندرج در قانون ایجاد هر منطقه آزاد را نیز به دقت بررسی کنند.