طالبان در اقدامی کمسابقه پیشنهادی مطرح کرده است که شامل سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در بخشهای معدن، زیرساخت، کشاورزی و تجارت افغانستان میشود. این پیشنهاد در حالی مطرح شده که کابل از آمریکا درخواست کرده سفارت خود را در افغانستان دوباره بازگشایی کند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، اعلام کرده است که افغانستان از سرمایهگذاری آمریکا در بخشهای مختلف اقتصادی استقبال میکند و روابط دو کشور نباید فقط بر اساس گذشته جنگی دو دههای ارزیابی شود بلکه باید بر همکاریهای آینده تمرکز نمود.
ثروت معدنی افغانستان؛ برگ برنده طالبان
برآوردهای زمینشناسی آمریکاییها و دولت پیشین افغانستان نشان میدهد که این کشور دستکم ۱ تریلیون دلار منابع معدنی شامل مس، آهن، طلا، لیتیوم، کبالت و نیوبیوم دارد که بخش عمدهای از آنها تاکنون به دلیل جنگ و ضعف زیرساختها استخراج نشده است.
اهمیت این ذخایر در شرایطی افزایش یافته که رقابت جهانی بر سر دسترسی به مواد معدنی حیاتی، بهخصوص لیتیوم و عناصری که در صنایع پیشرفته کاربرد دارند، شدت گرفته است.
پیشنهاد طالبان به آمریکا
وزیر خارجه طالبان اعلام کرده که افغانستان آماده پذیرش سرمایهگذاری شرکتهای آمریکایی در معادن، زیرساختها، کشاورزی و تجارت است. کابل امیدوار است که این روابط اقتصادی به کاهش تحریمها، آزادسازی داراییهای مسدود شده این کشور و کاهش انزوای دیپلماتیک طالبان منجر شود.
طالبان همچنین خواستار بازگشایی سفارت آمریکا در کابل هستند، سفارتی که پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۲۱ تعطیل شد.
داراییهای ارزی افغانستان
یکی از مهمترین خواستههای کابل تعیین تکلیف ذخایر ارزی افغانستان است. بانک مرکزی این کشور اعلام کرده حدود ۹.۵ میلیارد دلار از ذخایر افغانستان در خارج از کشور نگهداری میشود که نزدیک به ۷ میلیارد دلار آن در آمریکا قرار دارد.
طالبان معتقد است این داراییها نباید به عنوان ابزاری برای فشار سیاسی مورد استفاده قرار گیرد و خواستار آزادسازی آنها شده است.
موانع احتیاط آمریکا
با وجود جذابیت منابع معدنی افغانستان، ورود شرکتهای آمریکایی به این کشور با موانع قابل توجهی روبهرو است. تحریمهای بینالمللی علیه برخی مقامهای طالبان، نگرانیهای حقوق بشری و محدودیتهای شدید بر زنان و دختران از مهمترین موانع عادیسازی روابط با طالبان محسوب میشوند.
از سوی دیگر، افغانستان در سالهای اخیر تلاش کرده روابط اقتصادی خود را با کشورهایی مانند چین و ایران توسعه دهد و طالبان بیش از ۷ میلیارد دلار سرمایهگذاری معدنی با این کشورها انجام داده است.
بازی طالبان برای خروج از انزوا
این پیشنهاد سرمایهگذاری را میتوان بخشی از تلاش طالبان برای تبدیل منابع طبیعی افغانستان به اهرمی برای مذاکره با غرب تلقی کرد. طالبان به دنبال سرمایه، فناوری و دسترسی به بازارهای بینالمللی است و در عین حال میکوشد با ارائه فرصتهای اقتصادی به کشورهای بزرگ، مسیر به رسمیت شناخته شدن و کاهش فشارهای سیاسی را هموار نماید.
با این حال، مشخص نیست که دولت دونالد ترامپ حاضر باشد برای این پیشنهاد اقتصادی، امتیازات سیاسی قابلتوجهی به طالبان بدهد، مخصوصاً با توجه به اینکه او پیشتر پیشنهاد بازگشت آمریکا به پایگاه هوایی بگرام را مطرح کرده بود که طالبان آن را رد کرده و این پایگاه را دارایی ملی افغانستان دانستهاند.