پرو بهتازگی روابط دیپلماتیک خود با جمهوری اسلامی ایران را قطع کرد؛ اقدامی که در شرایط کنونی منطقه، پرسشهایی درباره سطح روابط دو کشور و انگیزه پشت این تصمیم ایجاد کرده است. وزارت خارجه پرو دلیلی مشخص برای قطع روابط ارائه داده که به مسائل منطقهای و داخلی ایران مرتبط است.
وزارت امور خارجه پرو در یادداشتی دیپلماتیک اعلام کرد که این تصمیم را بر اساس ادعاهایی درباره نقش ایران در منطقه و مسائل داخلی این کشور اتخاذ کرده است. لیما این اقدام را در چارچوب «تعهد تاریخی پرو به صلح»، احترام به حقوق بینالملل و دفاع از دموکراسی توجیه کرده است.
علاوه بر این، پرو نسبت به اختلال احتمالی در تجارت بینالمللی در مسیر تنگه هرمز ابراز نگرانی کرده است؛ موضوعی که با توجه به اهمیت این آبراه در انتقال انرژی و تجارت دریایی، میتواند از دید کشورهای آمریکای لاتین نیز از اهمیت اقتصادی برخوردار باشد.
با وجود قطع روابط دیپلماتیک، پرو اعلام کرده است که روابط کنسولی با ایران ادامه خواهد داشت تا منافع و حقوق اتباع دو کشور طبق کنوانسیونهای وین حفظ شود.
گستردگی روابط تهران و لیما
روابط اقتصادی و سیاسی میان ایران و پرو، در مقایسه با برخی کشورهای منطقه آمریکای لاتین، بسیار محدود بوده است. بنابراین، قطع روابط دیپلماتیک احتمالاً تأثیری گسترده و مستقیم بر تجارت دو کشور نخواهد داشت.
با این حال، اهمیت این اقدام بیشتر در ابعاد سیاسی و نمادین آن تجلی مییابد؛ بهخصوص در صورتی که تعداد کشورهایی که روابط خود را با تهران کاهش میدهند، افزایش یابد.
هدف پرو از نزدیکی به آمریکا
هادی اعلمیفریمان، کارشناس مسائل آمریکای لاتین، بر این باور است که پرو با این اقدام ممکن است به دنبال کسب امتیاز از ایالات متحده باشد. او معتقد است که محدود بودن روابط تجاری کشورهای آمریکای لاتین با ایران و تحریمهای ثانویه آمریکا باعث شده است که فاصله گرفتن از تهران هزینه اقتصادی کمی داشته باشد و در عوض، امکان کسب امتیازات سیاسی و اقتصادی از واشنگتن بیشتر شود.
وی تأکید کرد که قطع روابط پرو تأثیر مستقیم گستردهای بر ایران نخواهد داشت، اما افزایش تعداد کشورهایی که از تهران دوری میکنند، میتواند بهعنوان نشانهای از انزوای سیاسی ایران مورد توجه قرار گیرد.
سیاست جدید واشنگتن در آمریکای لاتین
اعلمیفریمان همچنین سیاست دولت دونالد ترامپ در قبال آمریکای لاتین را عاملی مهم در این تحولات دانسته است. واشنگتن در تلاش است نفوذ خود را در این منطقه افزایش دهد و از ظرفیتهای دیپلماتیک، اقتصادی و امنیتی برای تقویت جایگاه خود بهره ببرد.
در این چارچوب، گرایش برخی دولتهای آمریکای لاتین به سیاستهای راستگرایانه و نزدیکی بیشتر به آمریکا، شرایطی را فراهم کرده که این کشورها از ایران، چین و روسیه فاصله بگیرند.
پیامدهای قطع روابط برای ایران
قطع روابط دیپلماتیک پرو با ایران احتمالاً تأثیر اقتصادی قابل توجهی بر تهران نخواهد داشت؛ اما از منظر سیاسی، این اقدام دارای اهمیت بیشتر است. اگر چنین روندی ادامه یابد، میتواند نشاندهنده تغییر آرایش سیاسی در آمریکای لاتین و افزایش تلاش دولتهای منطقه برای نزدیکی به واشنگتن باشد.
بر این اساس، اهمیت تصمیم پرو بیش از آنکه در حجم تجارت دوجانبه باشد، در پیام سیاسی آن و رقابت قدرتها در آمریکای لاتین معنا مییابد.