بازارهای ایران در شرایط کنونی، تحت تأثیر نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی، نوسانات قابلتوجهی را تجربه میکنند. در حالی که قیمت ارز و طلا رکوردشکنی کردهاند و بورس رشد کرده، بازارهای مسکن و خودرو در رکود باقی ماندهاند.
آخرین تحولات اقتصادی نشان میدهد که نقدینگی در ایران به دنبال مقصدی مطمئن است. نگرانیها درباره آینده اقتصاد و سیاستهای مالی، انتظارات تورمی را افزایش داده و حفظ ارزش پول به اصلیترین دغدغه سرمایهگذاران بدل شده است.
وضعیت کلی بازارها و پیامدهای نااطمینانی
بازارهای ایران در هفتههای اخیر دستخوش تلاطمهای جدیدی شدهاند؛ نوسان شدید نرخ ارز، رکوردشکنی قیمت طلا و سکه و رشد مجدد بورس در کنار رکود عمیق بازارهای مسکن و خودرو به تصویری متنوع و پیچیده از اقتصاد کشور منجر شده است. تشدید ریسکهای سیاسی و نظامی و افزایش نگرانیها نسبت به آینده، انتظارات تورمی را بالا برده و باعث شده سرمایهگذاران بیش از پیش به دنبال حفظ ارزش داراییهای خود باشند.
افزون بر این، پرسش مهم در این شرایط آن است که نقدینگی به کدام بازارها گرایش خواهد یافت؛ آیا دلار و طلا همچنان مقصد اصلی سرمایهها خواهند بود یا بخشهایی از آن به بورس، مسکن و خودرو منتقل میشود؟ همچنین، تاثیر افزایش نرخ ارز بر رشد سایر داراییها و آسیبپذیری بازارها در برابر کاهش قدرت خرید و تشدید رکود، از جمله دغدغههای تحلیلگران است.
نقش دلار در اقتصاد ایران
رضا توکلیکاشی، تحلیلگر اقتصادی، در گفتوگو با اقتصادنیوز، دلار را شاخصی مهم برای سنجش هیجانات و نوسانات بازار دانست که با ایجاد هر گونه نگرانی، بلافاصله قیمت آن افزایش مییابد.
او توضیح داد که اقتصاد ایران به دلیل پیشبینیناپذیری ناشی از شرایط جنگ و مسائل دیگر، در وضعیتی نامطمئن قرار دارد و بخشهای مختلف اقتصادی، حتی دولت، در خصوص آینده مالی و کسری بودجه خود اطمینان ندارند. با وجود اقدامات دولت، واقعیت کسری بودجه به تدریج برای مردم و بازار آشکار شده و فشار روی نرخ دلار افزایش یافته است.
توکلیکاشی با تاکید بر تاثیر بنیادی تورم و کسری بودجه بر نرخ ارز گفت: «دلار یکی از داراییهایی است که میتواند در برابر تورم رشد کند و ارزش سرمایه مردم را حفظ نماید.» او پیشبینی کرد که قیمت دلار در سال جاری ممکن است بین ۲۷۰ تا ۳۲۰ هزار تومان نوسان کند، البته این بازه به شدت وابسته به تحولات سیاسی و نظامی کشور است.
بازار طلا و ارتباط آن با دلار
تحلیلگر اقتصادی یادآور شد که دلار و طلا بهطور مستقیم به یکدیگر وابستهاند؛ قیمت طلا در ایران از حاصل ضرب قیمت اونس جهانی در نرخ دلار به دست میآید و بنابراین بیشتر تحرکات طلای ایران تحت تاثیر تغییرات نرخ ارز است.
وی گفت که قیمت طلا در بازار جهانی در دو سال آینده احتمالا بین ۴ هزار تا ۵ هزار دلار باقی خواهد ماند و نوسانات فعلی در این دامنه رخ میدهد. در چند هفته اخیر نیز قیمت طلای جهانی بین ۴۳۰۰ تا ۴۶۰۰ دلار متغیر بوده است.
با تاکید بر تاثیر مستقیم دلار بر قیمت طلا در ایران، توکلیکاشی اظهار داشت که افزایش نرخ ارز میتواند موجب رشد قابل توجه قیمت طلا شود و در شرایط فعلی، نرخ دلار تعیینکننده اصلی روند بازار طلا است.
تورم و چشمانداز آن
تنها خبر موفقیتآمیز کنونی به گفته این تحلیلگر، کاهش نرخ تورم ماهانه از حدود ۷ درصد به سطح میانگین حدود ۳.۵ درصد در دو ماه اخیر است. این روند در صورتی مثبت تلقی میشود که در ماههای آینده نیز ادامه یابد.
اما با توجه به تشدید تنشهای سیاسی، توکلیکاشی معتقد است که احتمال ثبات نرخ تورم و دلار در سطوح کنونی بسیار کم است و بازارها تحت فشار باقی خواهند ماند.
شرایط لازم برای کاهش نرخ دلار
توکلیکاشی با اشاره به تجربیات تاریخی گفت که در دوره پایانی جنگ سال ۱۳۶۷ که کسری بودجه به حدود ۵۰ درصد رسید، نرخ دلار به شدت افزایش یافت، اما با پذیرفتن قطعنامه و ایجاد امید پایان جنگ، قیمت دلار ظرف یک روز تا حدود ۷۵ درصد کاهش پیدا کرد.
وی افزود: «اگر گشایشهای سیاسی و اقتصادی رخ دهد، سایه جنگ کاملا برداشته شود، تحریمها لغو گردند و شرایط به حالت عادی بازگردد، قیمت دلار میتواند حتی تا ۱۰۰ هزار تومان کاهش یابد.»
رشد بورس و پویایی بازار سرمایه
توکلیکاشی درباره رشد اخیر بورس اشاره کرد که بازار سهام سالها از رشد بازمانده بود و افزایش نرخ دلار در سال گذشته (از حدود ۱۱۰ تا ۱۲۰ هزار تومان به بیش از ۱۵۰ هزار تومان) با اندکی تأخیر در افزایش قیمت سهام شرکتها به ویژه شرکتهای صادراتمحور و آنهایی که قیمت محصولاتشان به دلار وابسته است، نمود یافت.
این رشد قیمت سهام در صورتهای مالی شرکتها منعکس شده و منجر به افزایش ارزش بازار سهام شده است. این موضوع اهمیت بیشتری دارد هنگامی که با قیمتهای تمامشده تاریخی شرکتها مقایسه میشود.