سازمان تأمین اجتماعی افزایش ۶۰ درصدی حقوق بازنشستگان حداقلبگیر را اعلام کرد، اما بازنشستگان میگویند این افزایش واقعی نیست و از حذف مزایایی مانند حق عائلهمندی و حق اولاد خبر میدهند. آنان معتقدند دریافتی واقعی آنها فاصله زیادی با اعداد اعلامشده دارد و بحران معیشتیشان تشدید شده است.
در اواسط خرداد ماه، سازمان تأمین اجتماعی پس از دو ماه تأخیر، احکام حقوق بازنشستگان را صادر کرد و مصوبه شورایعالی کار را برای مستمریبگیران تایید نمود. طبق این مصوبه، حقوق حداقلبگیران تا ۶۰ درصد افزایش یافته و حقوق سایر سطوح نیز ۴۵ درصد رشد داشته است. اگرچه این اقدام ظاهراً در جهت حفظ قدرت خرید بازنشستگان بوده است، اما بازنشستگان و بازماندگان تأمین اجتماعی روایت متفاوتی را بیان میکنند. آنان میگویند افزایشها واقعی نیست و همراه با حذف تدریجی مزایا و کاهش حمایتهای رفاهی و درمانی، سفرهشان کوچکتر شده است.
بازنشستگان عنوان میکنند که در حالی که افزایش ۶۰ درصدی مستمری اعلام میشود، اما از حذف یا فریز مزایایی مانند حق عائلهمندی، حق اولاد و برخی دیگر از آیتمهای مزدی هیچ صحبتی نیست. به اعتقاد آنها، افزایش اسمی مستمری اثر خود را از دست داده و دریافتی واقعی کفاف هزینههای زندگی را نمیدهد.
در این زمینه، یکی از زنان بازمانده تأمین اجتماعی گفت: «سال گذشته ۱۷ میلیون تومان مستمری میگرفتم و امسال حقوقم به ۲۰ میلیون تومان رسیده است. یعنی فقط سه میلیون تومان افزایش دریافت کردهام. مسئولان میگویند حقوق حداقلبگیران ۶۰ درصد افزایش یافته، اما اگر واقعاً چنین افزایشی رخ داده، چرا ما آن را در دریافتی خود نمیبینیم؟»
او به حذف حق عائلهمندی اشاره کرد و افزود: «اگر مزایای مزدی مانند گذشته افزایش داشت، شاید میشد از افزایش ۶۰ درصدی صحبت کرد، ولی امروز این ادعا درست نیست.» مسئولان سازمان در پاسخ به اعتراض بازماندگان عنوان کردهاند که به دلیل فوت همسر، حق عائلهمندی به آنان تعلق نمیگیرد. این بازمانده این استدلال را نمیپذیرد و میگوید: «اگر من دیگر عائله محسوب نمیشوم، پس چرا مستمری همسر بیمهشده به من پرداخت میشود؟ من عائله همان بیمهشده بودهام و این حق سالها بر اساس قانون پرداخت شده است. چگونه قانونی که نیم قرن اجرا شده، امروز به بهانه کمبود منابع نادیده گرفته میشود؟»
همچنین این بازمانده به تفاوت رفتار میان صندوقهای بازنشستگی اشاره کرد و گفت: «بازنشستگان کشوری و لشکری همچنان این مزایا را دریافت میکنند، اما هر سال یکی از مزایای ما حذف میشود. پارسال حق اولاد را حذف کردند و امسال نیز حق عائلهمندی را.» به گفته او، تأمین اجتماعی ظاهراً قصد دارد کمبود بودجه خود را سالانه با افزایش فشار بر حداقلبگیران جبران کند.
اعتراض بازنشستگان تنها به میزان مستمری محدود نمیشود؛ آنها به کاهش شدید خدمات رفاهی و درمانی نیز اشاره دارند. یکی دیگر از بازماندگان گفت: «نه درمان رایگان داریم، نه خدمات رفاهی دریافت میکنیم و نه از سفرهای زیارتی و تفریحی مانند بازنشستگان دیگر صندوقها بهرهمند هستیم. با وجود پرداخت سالها حق بیمه، امروز احساس میکنیم تأمین اجتماعی از ما حمایت نمیکند.»
بازنشستگان تأکید دارند مشکل اصلیشان فقط چند ردیف در فیش حقوقی نیست، بلکه مجموع تصمیماتی است که قدرت خرید آنها را به شکل محسوسی کاهش داده است. حذف حق اولاد، حذف حق عائلهمندی، محرومیت بازماندگان جدید از حق مسکن و بن معیشتی، در کنار تورم بالا و افزایش هزینههای درمان و زندگی، شرایطی دشوارتر از همیشه برای آنان رقم زده است.
این بازنشستگان خواهان شفافسازی بیشتر هستند و میگویند انتظارشان صرفاً افزایش عدد مستمری نیست، بلکه رعایت حقوق قانونی و حمایت واقعی از قشری است که سالها حق بیمه پرداخت کرده و اکنون بیش از هر زمان دیگر نیازمند حمایت است.
آنها از مدیران سازمان تأمین اجتماعی درخواست کردهاند به جای تأکید بر درصدهای اعلامی، جزئیات واقعی تغییرات مزایا و فیشهای حقوقی را به صورت شفاف برای افکار عمومی تشریح کنند تا مشخص شود افزایش اعلامشده تا چه حد در دریافتی واقعی آنها اثرگذار بوده است.
بازنشستگان و بازماندگان تأمین اجتماعی همچنین از سرپرست جدید سازمان، مجلس شورای اسلامی، کمیسیون اصل ۹۰، کمیسیون اجتماعی و دیگر نهادهای نظارتی خواستهاند با ورود به این موضوع نسبت به بررسی نحوه محاسبه مستمریها، بازگرداندن مزایای حذفشده، رعایت حقوق مکتسبه و جلوگیری از کاهش بیشتر حمایتهای معیشتی و رفاهی اقدام کنند.
آنها تأکید دارند که اعتراضشان نه تنها به اصل افزایش حقوق، بلکه به شکاف گسترده میان آمارهای اعلامی و واقعیت معیشت بازنشستگان است؛ شکافی که هر روز بزرگتر میشود.