بازارهای جهانی روز جمعه با یک شوک تقریباً همزمان مواجه شدند که موجب سقوط چشمگیر طلا و بیتکوین شد. انتشار گزارش اشتغال آمریکا که بسیار قویتر از انتظار بود، سبب شد اونس طلا نزدیک به ۱۰۰ دلار کاهش یابد و بیتکوین مرز ۸۰ هزار دلار را از دست بدهد. نقطه مشترک این ریزش، افزایش دوباره احتمال بالا رفتن نرخ بهره فدرال رزرو بود.
طلا که پیش از گزارش اشتغال آمریکا در حدود ۴۴۷۰ دلار معامله میشد، در مدت کوتاهی به محدوده ۴۳۷۰ دلار کاهش یافت و حتی کف ۴۳۶۴ دلار را لمس کرد. همزمان بیتکوین که بالاتر از ۸۱ هزار دلار بود، در یک حرکت سریع به زیر ۸۰ هزار دلار سقوط کرد. این سقوط همزمان در حالی اتفاق افتاد که معمولاً طلا به عنوان پناهگاه امن شناخته میشود و بیتکوین رفتاری شبیه داراییهای پرریسک دارد؛ اما این بار نرخ بهره آمریکا هر دو بازار را تحت تأثیر قرار داد. گزارش بسیار قویتر از انتظار بازار کار، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر فدرال رزرو را بالا برد و سرمایهگذاران به سرعت داراییهایی را فروختند که از افزایش بازده اوراق آسیب میدیدند.
آمار اشتغال غیرمنتظره قوی؛ عامل اصلی ریزش بازارها
اقتصاد آمریکا در ماه اوت ۱۶۲ هزار شغل جدید ایجاد کرد، در حالی که پیشبینی بازار حدود ۵۵ تا ۵۶ هزار شغل بود. نرخ بیکاری نیز روی ۴.۱ درصد ثابت ماند و دستمزد ساعتی ۰.۳ درصد افزایش یافت. این آمار برای معاملهگران پیام روشن داشت: بازار کار آمریکا برخلاف انتظارات هنوز آنقدر ضعیف نشده که فدرال رزرو مجبور به عقبنشینی از سیاست انقباضی شود. بازنگری آمار ماههای قبل نیز تصویر بازار کار را قویتر کرد.
این افزایش فعالیت بازار کار ارتباط مستقیمی با سیاست ضدمهاجرتی دولت ترامپ دارد. بلافاصله پس از انتشار این آمار، احتمال افزایش نرخ بهره در نشست سپتامبر فدرال رزرو از حدود ۵۵ درصد به حدود ۶۵ درصد رسید.
واکنش سریع طلا به گزارش اشتغال
قیمت طلا پیش از انتشار گزارش در حوالی ۴۴۷۳ دلار بود، اما پس از دادههای قوی اشتغال سقوطی تا حدود ۴۳۷۶ دلار را تجربه کرد که کاهش نزدیک به ۱۰۰ دلار در زمانی بسیار کوتاه بود. سپس قیمت تا ۴۳۶۴.۹۹ دلار پایین رفت.
این افت به دلیل این است که طلا سود دورهای پرداخت نمیکند و افزایش نرخ بهره باعث بالا رفتن بازده اوراق خزانه میشود. این وضعیت نگهداری طلا را نسبت به داراییهای بهرهدار پرهزینهتر میکند.
همزمان شاخص دلار حدود ۰.۲ درصد افزایش یافت و بازده اوراق ۱۰ساله خزانه آمریکا به حدود ۴.۷۷ درصد رسید. این ترکیب دلار قویتر، بازده بالاتر و انتظار سیاست پولی سختگیرانهتر، معمولاً فشار زیادی بر طلا وارد میکند.
بیتکوین نیز تحت تأثیر نرخ بهره قرار گرفت
تقریباً همزمان با سقوط طلا، بازار رمزارزها نیز واکنش نشان داد. بیتکوین پیش از گزارش اشتغال در محدوده ۸۱ هزار و ۳۴۰ دلار بود، اما در کندل پنجدقیقهای به حدود ۷۹ هزار و ۶۶۱ دلار کاهش یافت که افتی نزدیک به ۱.۸ درصد بود.
فشار فروش تنها به بازار نقدی محدود نماند و برآوردهای CoinGlass نشان داد در یک ساعت حدود ۲۰۲ میلیون دلار موقعیت خرید اهرمی لیکویید شده و مجموع لیکوییدیشن ۲۴ ساعته به حدود ۷۶۹ میلیون دلار رسید.
علت بنیادی این ریزش همان بود که طلا را پایین آورد؛ یعنی نرخ بهره بالا باعث میشود بیتکوین که دارایی بدون بازده نقدی و پرنوسان است نسبت به اوراق دولتی آمریکا با بازده بالاتر، جذابیت کمتری داشته باشد.
دلیل رفتار مشابه طلا و بیتکوین
همزمانی این دو ریزش نکته مهمتری را نشان میدهد. در ماههای اخیر بخشی از سرمایهگذاران طلا و بیتکوین را با منطق مشترکی خریداری کردهاند؛ نگرانی درباره بدهی دولت آمریکا، کاهش ارزش پول و جستجوی داراییهایی خارج از نظام پولی سنتی.
همبستگی ۹۰ روزه بیتکوین و طلا به ۰.۵۵ رسیده که بالاترین سطح نزدیک به شش سال اخیر است. همین شباهت باعث شده هر دو دارایی در برابر تغییرات انتظارات نرخ بهره حساس شوند. زمانی که بازار انتظار سیاست ملایمتری از فدرال رزرو داشت، هر دو رشد کردند؛ اما آمار قوی اشتغال این روند را معکوس کرد.
بنابراین سقوط همزمان امروز بیشتر بازقیمتگذاری نرخ بهره بود تا رکود در بازار طلا یا کریپتو.
بازده اوراق خزانه؛ رقیب اصلی بازارها
بعد از گزارش اشتغال، بازده اوراق ۱۰ساله آمریکا تا حدود ۴.۷۷۴ درصد افزایش یافت و بازده دوساله نیز به بالاترین سطح از ژانویه ۲۰۲۵ رسید. این وضعیت میتواند فشار را فراتر از طلا و رمزارزها گسترش دهد و ارزشگذاری سهام، فناوری، کریپتو و سایر داراییهای مالی را تحت فشار قرار دهد.
در واقع بازار میگوید «پول دوباره گرانتر شده است». هرچه احتمال نرخ بهره بالاتر برای مدت طولانیتر افزایش یابد، سرمایهگذاران ترجیح میدهند بخشی از سرمایهشان را به ابزارهای کمریسک و کوتاهمدت منتقل کنند.
در هفته منتهی به دوم سپتامبر، صندوقهای بازار پول جهان حدود ۴۶.۱ میلیارد دلار ورود سرمایه ثبت کردند که بزرگترین ورود هفتگی در نزدیک به یک ماه بود.
آینده بازار طلا و بیتکوین پس از این سقوط
با وجود شدت واکنش اولیه، هنوز برای اعلام آغاز روند نزولی بزرگ زود است. طلا پس از سقوط به زیر ۴۳۷۰ دلار بخشی از افت خود را جبران کرد و در ادامه معاملات حوالی ۴۴۱۹ دلار معامله شد.
بیتکوین نیز پس از شکست موقت مرز ۸۰ هزار دلار، همچنان در تلاش برای تثبیت در همین محدوده است. متغیر تعیینکننده بعدی، نرخ تورم آمریکا خواهد بود. گزارش شاخص قیمت مصرفکننده در ۱۱ سپتامبر منتشر میشود و ممکن است انتظارات بازار درباره نشست فدرال رزرو را تغییر دهد.
اگر تورم پایینتر از حد انتظار باشد، برخی از اثرات مثبت گزارش اشتغال خنثی خواهد شد. اما تورم بالا در کنار بازار کار قدرتمند، استدلال افزایش نرخ بهره را تقویت میکند.
بنابراین نوسانات فعلی باید به عنوان بخشی از نبرد بازار برای پاسخ به این سوال بزرگ تلقی شود که آیا اقتصاد آمریکا آنقدر قدرتمند و تورم آنقدر مقاوم است که فدرال رزرو مجبور به افزایش دوباره نرخ بهره شود یا خیر.
دیدگاه کارشناسی درباره ریزش همزمان طلا و بیتکوین
رامین فرهادی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار اقتصادی گفت: ریزش همزمان طلا و بیتکوین نشان میدهد محرک اصلی امروز یک عامل اختصاصی در یکی از این بازارها نبوده است. گزارش اشتغال موجب شده معاملهگران مسیر نرخ بهره را مجدداً قیمتگذاری کنند و افزایش بازده اوراق، چالش بزرگی برای داراییهای حساس به نرخ بهره ایجاد کند.
وی افزود: محدودهای که پس از این ریزش برای طلا شکل گرفته اهمیت دارد. اگر بازده اوراق کاهش یابد، امکان بازگشت بخشی از کاهش وجود دارد؛ اما اگر تورم قوی باشد و احتمال افزایش نرخ بهره بیشتر شود، فشار بر طلا ادامه خواهد یافت.
این کارشناس درباره بیتکوین گفت: مرز ۸۰ هزار دلار از لحاظ روانی اهمیت زیادی دارد و بیتکوین در هفتههای اخیر تلاش کرده بالای این سطح تثبیت شود، اما نرخ بهره بالا سقفی بر حرکت آن ایجاد کرده است. بنابراین رفتار بازار تا زمان انتشار گزارش تورم آمریکا وابسته به بازده اوراق و انتظارات فدرال رزرو خواهد بود.
نتیجهگیری؛ دلیل اصلی سقوط طلا و بیتکوین تغییر قیمت پول است
ریزش نزدیک به ۱۰۰ دلاری طلا و سقوط همزمان بیتکوین پیام واضحی داشت: فدرال رزرو هنوز مهمترین تأثیرگذار در بازارهای جهانی است. با ایجاد ۱۶۲ هزار شغل در آمریکا، تقریباً سه برابر انتظار بازار، احتمال افزایش نرخ بهره مجدداً تقویت شد و واکنشهای زنجیرهای در اوراق خزانه، دلار، طلا و کریپتو رخ داد.
بنابراین این سقوط نباید صرفاً به عنوان سقوط طلا یا ریزش رمزارزها دیده شود؛ بلکه تغییر ناگهانی قیمت پول در ذهن سرمایهگذاران علت اصلی است. بازده اوراق بالا رفت، دلار تقویت شد و داراییهایی که اخیراً از امید به سیاست پولی ملایمتر بهرهمند شده بودند، بخشی از رشد خود را از دست دادند.
اکنون توجه بازار از گزارش اشتغال به گزارش تورم آمریکا معطوف شده است. اگر تورم همچنان سرسخت باشد، این ریزش ممکن است صرفاً نخستین واکنش به بازگشت سناریوی نرخ بهره بالاتر باشد. اما تورم ضعیف میتواند تعادل بازار را دوباره به نفع خریداران طلا و بیتکوین تغییر دهد.