همانطور که یافتههای پرشمار باستانشناسی نشان میدهند، آدمخواری گاهی بخشی از «منوی» دوران نوسنگی بوده است. اما با وجود اینکه استخوانهای انسانیِ باستانی گواهی میدهند که این عمل رخ میداده، شواهد بسیار اندکی دربارهی شکلِ انجام آن یا چراییِ اینکه انسانها گاهی به خوردن یکدیگر روی میآوردند، در دست است.
آیا این کار برای رهایی از گرسنگی در دورانهای سخت و اضطراری بوده است؟ آیا قبایل مختلف، دشمنان شکستخورده خود را میخوردند؟ یا اینکه آدمخواری بخشی از آیینهای پیچیده بوده است؟
«ممکن است پاسخ برخی از این پرسشها در سه غار واقع در نزدیکی شهر گرانادا در جنوب اسپانیا نهفته باشد.
در مطالعهای که در مجلهی علوم باستانشناسی (Journal of Archaeological Science) منتشر شده است، تیم بینالمللی از دانشمندان به سرپرستی دکتر پالمیرآ سالادی در مؤسسه کاتالان دیرینبومشناسی انسانی و تکامل اجتماعی (IPHES-CERCA)، نزدیک به ۱۰۰۰ استخوان و دندان انسانی را که پیشتر از این مناطق حفاری شده بود، مورد بررسی قرار دادند.
یافتهها نشان میدهد که هزاران سال پیش، جوامع مختلف در شبهجزیره ایبریا به روشهای متفاوتی آدمخواری میکردند. پژوهشگران در مقاله خود نوشتند: «آدمخواریِ انسان، رفتاری با معانی اجتماعی و نمادین متنوع است.»
پژوهشگران برای درک داستانهایی که بقایای باستانی میتوانستند روایت کنند، سطح استخوانها را زیر یک میکروسکوپ استریو (دوچشمی) بررسی کردند. آنها به دنبال جای برش، شکستگیها، آثار پختوپز و رد دندانهای انسانی بودند. این تیم همچنین دندانها و استخوانهای در حال رشد را بررسی کردند تا سن هر فرد را تعیین کنند. سپس، با استفاده از روش تاریخگذاری مستقیم رادیوکربن، نمونه کوچکی از استخوانها را قدمتسنجی کردند.
نتایج، الگوهای متفاوتی از آدمخواری در دوران نوسنگی را در سراسر این منطقه آشکار کرد. در غار «مالالمورزو» (Malalmuerzo) که قدمت آن به اوایل دوران نوسنگی (بین ۵۳۰۰ تا ۴۹۵۰ پیش از میلاد) بازمیگردد، احتمالاً یک حادثه خشونتآمیزِ واحد رخ داده که دستکم ۳۶ نفر با سنین مختلف را درگیر کرده بود. بیش از نیمی از بقایا نشانههایی از جوش آمدن (پختن در آب) را داشتند و در دو جمجمه نیز شواهدی از آسیبهای ناشی از ضربه جسم کند مشاهده شد.»
اوضاع در غار «کاریگولا» (Carigüela) بسیار متفاوت بود؛ جایی که بقایا متعلق به چندین دوره مختلف از دوران نوسنگی است. تقریباً تمام استخوانهای تحلیلشده از این سایت، دارای آثار قصابی (جای برش) بودند و حتی دو جمجمه به شکل جامهایی برای نوشیدن ساخته شده بودند.
جدیدترین موردِ آدمخواری مربوط به غار «ماخولیکاس» (Majolicas) در دوران نوسنگی متأخر (بین ۳۹۵۰ تا ۳۷۶۰ پیش از میلاد) است. استخوانها با رنگدانهای قرمز به نام «شنگرف» (Cinnabar) رنگآمیزی شده بودند؛ این امر نشان میدهد که آدمخواری در آنجا احتمالاً برخلاف موارد دیگر، برخاسته از خشونت نبوده، بلکه بخشی از یک آیین یا مراسم تدفین بوده است.
همانطور که این تیم به نتیجهگیری رسید: «آدمخواری در دوران نوسنگی در جنوب شبهجزیره ایبریا، نه یکسان بود و نه همزمان؛ بلکه خود را در قالب رویدادهای مکرر و وابسته به شرایطِ محیطی (کانتکست)، در فرآیندِ کار با بدن انسان نشان میداد.»
منبع: خبرآنلاین