گروه اقتصادجهان؛ وزارت دادگستری آمریکا جبهه تازهای در مقابله با مسیرهای مالی مرتبط با صادرات نفت ایران باز کرده است؛ اینبار تمرکزبر میلیونها دلار دارایی دیجیتال قرار گرفته است. دادستانهای فدرال آمریکا با ارائه یک دادخواست مصادره مدنی خواستار ضبط حدود ۶۱ میلیون دلار رمزارز شدهاند. به ادعای آنها، این داراییها بخشی از درآمد حاصل از فروش نفت خام و فرآوردههای نفتی ایران در بازارهایی بوده است که واشنگتن آنها را ناقض تحریمهای آمریکا میداند.
پرونده روز ۱۴ سپتامبر در حوزه قضایی جنوب نیویورک اعلام شد و وزارت دادگستری آمریکا مدعی است شبکه مورد بررسی از مجموعهای از شرکتها، حسابهای صرافی و کیفپولهای رمزارزی برای تبدیل و جابهجایی پول حاصل از فروش نفت استفاده کرده است. بخش قابل توجهی از تراکنشهای مورد ادعا نیز از طریق حسابهایی در صرافی رمزارزی Binance انجام شده است.
ماجرای ۶۱ میلیون دلار چیست؟
رقم ۶۱ میلیون دلار، تمام پولی نیست که مقامهای آمریکایی مدعی شناسایی آن شدهاند. وزارت دادگستری میگوید تحقیقاتش به مجموعهای از آدرسهای رمزارزی مرتبط رسیده که در پرونده تحت عنوان Entity A معرفی شدهاند. بر اساس اسناد دادگاه، دستکم هفت آدرس رمزارزی مرتبط با این شبکه در مجموع بیش از ۱.۵ میلیارد دلار از درآمدهایی را دریافت یا توزیع کردهاند که آمریکا آنها را مرتبط با فروش نفت ایران میداند. بخشی از این پول، بنا بر ادعای دادستانها، به یک صرافی رمزارزی ایرانی، آدرسهای دیجیتال مرتبط با سپاه پاسداران و کسبوکارهای ارائهدهنده خدمات مالی مرتبط با آن منتقل شده است.
دو شرکت چینی در مرکز پرونده
نام دو شرکت Blessed Trust و Hexa Whale بارها در پرونده آمده است. براساس اسناد وزارت دادگستری، هر دو شرکت در هنگکنگ ثبت شدهاند و به ادعای مقامهای آمریکایی نقش مهمی در تبدیل و انتقال درآمدهای نفتی ایران داشتهاند.
Blessed Trust خود را به ارائهدهندگان خدمات مالی بهعنوان شرکتی فعال در حوزه مدیریت ثروت و نگهداری داراییهای دیجیتال معرفی کرده بود. Hexa Whale نیز خود را یک شرکت کارگزاری کالا معرفی میکرد. اما دادستانهای آمریکایی مدعیاند فعالیت واقعی این دو شرکت فراتر از خدمات رسمی اعلامشده بوده و آنها درآمد حاصل از فروش نفت و فرآوردههای نفتی ایران را دریافت، تبدیل و سپس منتقل میکردند.
به گفته وزارت دادگستری، Blessed Trust از جمله خدماتی ارائه میداد که اصطلاحاً on-ramp نامیده میشود؛ یعنی تبدیل پول رایج مانند دلار یا یوان به رمزارز. در برخی از این فرایندها نیز از صادرکنندگان رمزارز مستقر در آمریکا استفاده شده است. Hexa Whale نیز متهم شده خدمات مشابهی ارائه میکرده است. اسناد دادگاه همچنین میگویند برخی مشتریان این شرکتها، شرکتهایی فعال در صنایع نفت و فرآوردههای نفتی چین بودهاند.
بایننس چگونه وارد پرونده شد؟
یکی از مهمترین بخشهای این پرونده به استفاده از حسابهای بایننس مربوط میشود. دادستانها مدعیاند Blessed Trust و Hexa Whale از حسابهای معاملاتی خود در بایننس برای جابهجایی وجوه استفاده کردهاند و بخشی از درآمد حاصل از فروش نفت ایران پس از ورود به این حسابها، به دارایی دیجیتال تبدیل و از مسیرهای متعدد منتقل شده است.
هدف از چنین ساختاری، براساس ادعای وزارت دادگستری، مبهم کردن منشأ، مالکیت و مقصد نهایی پول بوده است؛ یعنی بهجای آنکه یک پرداخت مستقیماً از خریدار نفت به حسابی مرتبط با ایران برسد، وجوه از چندین شرکت، حساب و آدرس رمزارزی عبور میکرد.
CoinDesk توضیح میدهد که بخشی از شبکه از کیفپولهای غیرامانی یا unhosted wallets استفاده میکرد؛ کیفپولهایی که دارایی در آنها مستقیماً در کنترل دارنده کلید خصوصی قرار دارد و برخلاف حساب یک صرافی متمرکز، واسطهای که بتواند فوراً حساب را مسدود کند وجود ندارد.
این ویژگی باعث میشود استفاده از چنین کیفپولهایی در شبکههای پیچیده مالی امکان جابهجایی مستقیم دارایی بین آدرسها را افزایش دهد؛ هرچند تراکنشهای انجامشده روی بسیاری از بلاکچینها همچنان قابل ردیابی هستند.
پاسخ بایننس به این اتهامات
بایننس در واکنش به گزارش CoinDesk گفته است که نسبت به نقض تحریمها یا استفاده غیرقانونی از پلتفرم خود برخورد سخت دارد. سخنگوی این صرافی گفته بایننس اجازه انجام تراکنش با افراد تحریمشده را نمیدهد و در صورت شناسایی ریسک مرتبط با تحریم یا تأمین مالی غیرقانونی، حسابها را بررسی، محدود یا مسدود کرده و در صورت لزوم کاربران را از پلتفرم خارج و موضوع را به مقامهای مسئول گزارش میکند. این شرکت همچنین اعلام کرده در این پرونده با نهادهای مجری قانون همکاری خواهد کرد.
بنابراین، طرح نام بایننس در این پرونده به این معنا نیست که وزارت دادگستری این صرافی را در این دادخواست به مشارکت عمدی در فروش نفت ایران متهم کرده است؛ تمرکز شکایت فعلی بر داراییها و شبکهای است که گفته میشود از حسابهای این پلتفرم استفاده کرده است.
چرا رمزارز به یکی از مسیرهای مهم مالی تبدیل شده است؟
پرونده اخیر نشان میدهد تحریمهای نفتی دیگر صرفاً به رهگیری نفتکشها، بانکها و حوالههای دلاری محدود نیستند. در تجارت سنتی، انتقال پول حاصل از فروش نفت معمولاً به شبکه بانکی، حسابهای کارگزاری و سامانههای تسویه وابسته است؛ نقاطی که آمریکا بهدلیل جایگاه دلار و نظام مالی این کشور قدرت قابل توجهی در نظارت یا اعمال تحریم بر آنها دارد.
رمزارزها این ساختار را تا حدی تغییر دادهاند. پول میتواند ابتدا در یک کشور به رمزارز تبدیل شود، سپس میان مجموعهای از کیفپولها منتقل و در کشور یا پلتفرم دیگری دوباره به ارز رایج تبدیل شود.
وزارت دادگستری آمریکا مدعی است شبکه مورد بررسی دقیقاً از چنین روشی استفاده کرده و تراکنشها بهگونهای طراحی شدهاند که منشأ و مالک واقعی داراییها مبهم شود.
با این حال، داراییهای دیجیتال الزاماً غیرقابل ردیابی نیستند. در بسیاری از شبکهها، سابقه تراکنشها بهصورت عمومی روی بلاکچین باقی میماند و نهادهای قضایی با تحلیل جریان وجوه، اطلاعات صرافیها و دادههای احراز هویت میتوانند ارتباط میان آدرسهای مختلف را بررسی کنند. همین ویژگی در سالهای اخیر رمزارز را هم به ابزاری برای انتقال سریع پول و هم به میدان تازهای برای اجرای تحریمها تبدیل کرده است.
ورود سیستم مالی آمریکا به شبکه
یکی از نکات مهم پرونده این است که وزارت دادگستری میگوید Blessed Trust و Hexa Whale تنها از رمزارز استفاده نمیکردند. بر اساس ادعای دادستانها، این شرکتها در چارچوب همین شبکه دهها میلیون دلار را از طریق سیستم مالی آمریکا ارسال یا دریافت کردهاند. همچنین در تبدیل برخی از وجوه به رمزارز از شرکتهای صادرکننده دارایی دیجیتال مستقر در آمریکا استفاده شده است.
واشنگتن: پول به دولت و نهادهای نظامی ایران میرسید
وزارت دادگستری آمریکا مدعی است درآمدهای مورد بحث برای دولت ایران و بخشهایی از ساختار نظامی این کشور، از جمله سپاه پاسداران، در نظر گرفته شده بود. شان باکلی، معاون دادستان آمریکا در منطقه جنوب نیویورک، مدعی شده شبکهای از فعالان رمزارزی در چین و سایر نقاط جهان بیش از ۱.۵ میلیارد دلار درآمد حاصل از فروش نفت را جابهجا کرده است.
وزارت دادگستری همچنین ادعا کرده بخشی از وجوه Entity A به ارائهدهندگان خدمات مالی مرتبط با سپاه پاسداران، کیفپولهای رمزارزی مرتبط با آن و یک صرافی ایرانی منتقل شده است. این ادعاها بخشی از استدلال دولت آمریکا برای مصادره داراییهاست و هنوز حکم نهایی دادگاه درباره آنها صادر نشده است.