در شرایطی که میلیونها سرپرست خانوار چشمانتظار پیامک نشستن یارانه نقدی به حساب خود هستند، تغییر جهت موتور پایش مالی دولت از «داراییهای ثابت» به سمت «جریان نقدینگی و رفتار بانکی»، بزرگترین چرخش در نظام هدفمندی به شمار میرود. اگر در دورههای پیشین تنها داشتن ملک یا خودروی گرانقیمت سبب خط خوردن نام افراد از فهرست واریز میشد، در حال حاضر هوش مصنوعی پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان روی تمام ورودی و خروجیهای شتابی، دستگاههای پوز سیار و حتی حسابهای پسانداز خانوادگی قفل شده است. این رصد مویرگی نگرانی عمیقی ایجاد کرده، زیرا حتی بدهبستانهای معمول، جمعآوری پول در صندوقهای وام فامیلی یا امانت دادن کارت بانکی به دیگران میتواند یک خانوار قشر متوسط را در کسری از ثانیه راهی دهک دهم کند.
تحلیل دادههای آماری نشان میدهد بیشترین حجم ریزش یارانهبگیران اخیر نه ناشی از ثروت کلان، بلکه به دلیل عدم تفکیک حسابهای تجاری از حسابهای شخصی رخ داده است. کارمندان یا بازاریانی که وجوه کاری شرکتها، کرایه املاک، یا خریدوفروشهای واسطهای طلا و سکه را از طریق حساب جاری شخصی خود انجام دادهاند، اکنون با رشد تصنعی گردش حساب سالانه مواجه شدهاند. الگوریتمهای اعتبارسنجی بدون در نظر گرفتن ماهیت تعهدی این پولها، مجموع گردش بستانکار را به عنوان درآمد خالص سرانه خانوار ثبت میکنند و به صورت سیستمی، دستور تعلیق یارانه ۳۰۰ یا ۴۰۰ هزار تومانی را صادر مینمایند. این اتفاق سبب شده تا کاربران پرشماری در فضای مجازی و شبکههای اجتماعی عبارت «چرا یارانهام واریز نشد» را به اوج نمودار جستجوهای گوگل برسانند.
برای رهایی از این چالش مالی و اصلاح اطلاعات اشتباه در سیستم، کارشناسان اقتصادی اکیداً توصیه میکنند که افراد در وهله نخست تمامی حسابهای متصل به کسبوکار را در درگاه ملی مالیات نشانهگذاری و از حسابهای مصرفی خانواده جدا کنند. در گام بعد، چنانچه در موعد مقرر وجهی به حساب سرپرست واریز نشد یا پیامک کسر دهک ثبت شد، فرد باید بدون اتلاف وقت وارد کارتابل الکترونیکی وزارت تعاون شده و در بخش شناسنامه اقتصادی خانوار، منشأ مبالغ بزرگ و ورودیهای مشکوک (از جمله وامهای دریافتی، فروش ارثیه یا تنخواهگردانی شغلی) را مستندسازی کند. با بارگذاری این اسناد و ثبت کد پیگیری، پرونده از حالت رد خودکار خارج شده و مشمول بازبینی دستی توسط کارشناسان اقتصادی قرار میگیرد تا یارانه کسرشده از تاریخ ثبت اعتراض به شکل معوقه پرداخت شود.