به نقل از خبرگزاری بینالمللی اهلبیت(ع) ـ ابنا ـ تانکرهای حمل سوخت در بصره در جنوب عراق از فعالیت بازماندهاند و کارگران از کاهش دستمزدها و تعدیل نیرو و همچنین کند شدن فعالیت در بنادر عراق، خبر میدهند. جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران اکنون آثار خود را بهوضوح نشان داده و اقتصاد کشور عراق را تحت فشار قرار داده است.
در همین زمینه، «فوزی» ۲۲ ساله که به درخواست خودش نام کاملش فاش نشده، به خبرگزاری فرانسه گفت که در یک شرکت خصوصی تعمیر و نگهداری در یکی از میادین نفتی شهر بصره مرکز اصلی صادرات نفت عراق و تنها گذرگاه دریایی این کشور، کار میکند. میدان متوقف شده است، نفت استخراج نمیکنیم، پس چه چیزی را باید تعمیر و نگهداری کنیم؟
به گفته او، شرکت محل کارش ابتدا دستمزدها را ۲۰ درصد کاهش داد و سپس آن را به نصف رساند و در نهایت دهها نفر از کارکنان را اخراج کرد. فوزی اکنون تنها ۱۵ روز در ماه به محل کارش میرود و بیشتر وقت خود را منتظر میماند تا مأموریتی به او محول شود. مأموریتهایی که به ندرت پیش میآیند. او میگوید که یک ماه است هیچ کاری انجام ندادهام.
بسیاری از ساکنان شهر بصره نیز از اخراج کارکنان یا کاهش دستمزدها در شرکتهای خصوصی فعال در میادین نفتی و بنادر خبر دادهاند. شرکتهایی که پس از کاهش فعالیتهایشان، ناچار به تعدیل نیرو شدهاند. بخش بزرگی از ساکنان شهر بصره برای تأمین درآمد خود به بخش نفت وابستهاند. بخشی که مانند دیگر نقاط جهان از پیامدهای جنگ علیه ایران و بحران مربوط به تنگه هرمز آسیب دیده است.
پیش از جنگی که با حمله مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران در پایان فوریه آغاز شد، عراق که فروش نفت حدود ۹۰ درصد درآمدهایش را تأمین میکند، روزانه حدود چهار میلیون بشکه نفت تولید میکرد و بهطور متوسط ۳.۴ میلیون بشکه نفت در روز صادر میکرد. بیشتر این صادرات از بصره و از طریق تنگه راهبردی هرمز انجام میشد که برای عرضه انرژی در جهان اهمیت حیاتی دارد. اما بحران این آبراه، عراق را مجبور کرد پس از پر شدن مخازن ذخیره، تولید در بیشتر میادین نفتی خود را متوقف کند.
صادرات نفت عراق در جستوجوی مسیرهای جایگزین
عراق برای جبران این اختلال، صادرات نفت را از طریق سوریه با استفاده از تانکرها و از طریق ترکیه با خط لوله از سر گرفت، اما این حجم تنها بخش کوچکی از صادراتی است که پیش از این از مسیر تنگه هرمز انجام میشد.
کارشناسان بر ضرورت متنوعسازی منابع درآمدی عراق برای محافظت از اقتصاد این کشور در برابر نوسانات بازار انرژی تأکید دارند، اما تحقق این هدف با توجه به ضعف بخش خصوصی، مشکلات نظام بانکی، سوءمدیریت و فرسودگی زیرساختها که حاصل دههها بحران است، آسان نیست.
در بصره، پارکینگها مملو از تانکرهای حمل سوخت شده است. برخی خالی ماندهاند و برخی دیگر هفتههاست منتظرند تا بتوانند محموله نفت خام خود را به کشتیها تحویل دهند.
پس از کاهش شدید صادرات نفت عراق در پی بسته شدن تنگه هرمز، صادرات اندکی افزایش یافت و بر اساس دادههای پلتفرم ردیابی تردد کشتیها «کپلر» در هفته نخست سپتامبر به بیش از سه میلیون بشکه نفت رسید.
بر اساس اعلام وزارت نفت عراق، میانگین صادرات روزانه نفت خام این کشور از ابتدای سپتامبر حدود ۲.۶ میلیون بشکه بوده است. با این حال، یکی از مسئولان گفت عراق اخیراً مجبور شده نفت خود را با قیمتهای پایین به فروش برساند.
قیمت کالاهای مصرفی در عراق افزایش یافته و نگرانی مستمر در بازارها نیز باعث کاهش ارزش دینار در برابر دلار شده است. این مقام همچنین گفت که ذخایر ارزی عراق حدود ۲۰ میلیارد دلار کاهش یافته است.
کاهش درآمد نفتی؛ بغداد به استقراض داخلی روی آورد
عراق تا حد زیادی به ارز خارجی حاصل از فروش نفت وابسته است تا هزینه واردات را تأمین کند، ثبات دینار را حفظ کند و حقوق کارکنان بخش دولتی و بازنشستگان را بپردازد. گروهی که حدود ۲۰ درصد از جمعیت بیش از ۴۶ میلیون نفری عراق را تشکیل میدهند.
در پی کاهش درآمدهای نفتی، مقامهای عراقی ناچار شدهاند به استقراض داخلی روی بیاورند.
«علی المولوی» کارشناس اقتصادی به خبرگزاری فرانسه گفت که دولت عراق امیدوار است بتواند برای چند ماه دیگر به استقراض ادامه دهد، اما به احتمال زیاد روی دستیابی به راهحلی برای این جنگ تا پیش از پایان سال جاری میلادی، حساب باز کرده است.
او افزود که بهبود اخیر هرچند جزئی در صادرات نفت به دولت عراق، کمی زمان داده و به آن کمک کرده است حقوقها را در موعد مقرر هرچند با تأخیر محدود، پرداخت کند. به گفته وی، مسئله فوری این است که اطمینان حاصل شود دولت عراق میتواند این روند را ادامه دهد.
امقصر؛ بندری که دیگر شلوغ نیست
عراق بیشتر نیازهای خود از مواد غذایی و دارو گرفته تا تجهیزات الکترونیکی و گاز طبیعی را وارد میکند. اما امروز در بندر تجاری امقصر که زمانی مملو از کشتیهای باربری و کارکنان بود، تقریباً هیچ تحرکی دیده نمیشود.
در بخش شمالی این بندر تنها چند کشتی پهلو گرفتهاند؛ از جمله یک کشتی باری با پرچم ایران و یک کشتی دیگر که کارکنان بندر میگویند پس از عبور از تنگه هرمز از چین آمده است.
مدیریت بخش شمالی بندر امقصر امید زیادی به راهاندازی سه اسکله جدید داشت که به مدرنترین تجهیزات مجهز شدهاند، اما در شرایط کنونی سکوت بر این بندر حاکم است.
کارکنان دولتی بندر امقصر علاوه بر مواجه شدن با تعدیل نیرو و کاهش دستمزدها، مشوقهای ماهانه مرتبط با سودآوری بندر را نیز از دست دادهاند.
«سالم جبار حسین» مدیر بندر شمالی امقصر، گفت: بندر امقصر و دیگر بنادر عراق بهشدت از جنگ جاری تأثیر پذیرفتهاند.
او با اشاره به اندکی بهبود در فعالیتهای بندری طی دوره اخیر، اظهار کرد که برخی کشتیها اکنون از مسیرهای جایگزین تنگه هرمز استفاده میکنند، اما فعالیت واقعی زمانی بازمیگردد که تنگه هرمز باز شود.
بحران نفت به بازار بصره رسید
جنگ علیه ایران همچنین بر بازارهای بصره تأثیر گذاشته و فعالیت اقتصادی در این شهر بهشدت کاهش یافته است.
«زید هادی» ۳۶ ساله و صاحب یک فروشگاه لوازم الکترونیکی، گفت که فروش فروشگاه او به نصف کاهش یافته است. او این وضعیت را به افزایش هزینههای حملونقل، کاهش دستمزدها، از دست رفتن مشاغل و خروج بسیاری از کارکنان خارجی از بخش نفت نسبت داد.
وی افزود: شهروند دیگر میترسد در ابتدای ماه پولش را خرج کند، چون نگران است حقوقش با تأخیر پرداخت شود.
«امیر» ۳۵ ساله که پیشتر در یک شرکت خصوصی ارائهدهنده خدمات ایمنی در یکی از میادین نفتی کار میکرد، نیز گفت که دستمزدها ابتدا ۴۰ درصد کاهش یافت و سپس برای بسیاری از کارکنان بهطور کامل متوقف شد. شرکت اکنون یک کارمند را مسئول چندین وظیفه کرده است.
او میگوید: در بصره، ما به بندر و نفت وابستهایم و حالا هر دو متوقف شدهاند.
بحران تنگه هرمز و خسارتهای سنگین به عراق
بحران تنگه هرمز از ۲۸ فوریه گذشته پس از حملات نظامی مشترک آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران آغاز شد. پس از آن، تهران محدودیتهایی را بر کشتیرانی در این آبراه راهبردی اعمال کرد. تنگهای که پیش از بحران، حدود ۲۰ درصد صادرات نفت جهان از آن عبور میکرد.
این وضعیت در شرایطی تشدید شد که تنشها از زمان اعمال محاصره بنادر ایران از سوی واشنگتن در ۱۳ آوریل افزایش یافته بود. هرچند از هشتم همان ماه آتشبسی شکننده برقرار بوده است.
عراق که حدود ۹۰ درصد درآمدهای خود را از فروش نفت تأمین میکند، پیش از جنگ علیه ایران روزانه حدود ۳.۴ میلیون بشکه نفت صادر میکرد که بخش عمده آن از طریق تنگه هرمز بود.
بسته شدن تنگه هرمز، خسارتهای سنگینی به بغداد وارد کرده است. شرکت دولتی بازاریابی نفت عراق، «سومو»، میزان این خسارتها را از زمان آغاز جنگ علیه ایران حدود ۸۰ میلیارد دلار برآورد کرده است. یک دیدهبان اقتصادی محلی نیز خسارتها را تا اواسط بحران بیش از ۳۷ میلیارد دلار تخمین زده و اعلام کرده است که در برخی ماهها، میزان کاهش صادرات ماهانه نفت عراق از ۹۰ میلیون بشکه فراتر رفته است.
بغداد به صادرات از مسیرهای جایگزین متوسل شد
بغداد برای جبران این اختلال به صادرات نفت خام از طریق خط لوله کرکوک ـ جیهان در ترکیه و همچنین انتقال نفت با تانکر از مسیر سوریه روی آورد. همزمان، صادرات از جنوب تنگه هرمز نیز بهتدریج از سر گرفته شد. زیرا برخی نفتکشها شروع به استفاده از مسیرهای جایگزین کردند.
بر اساس اعلام وزارت نفت عراق، میزان صادرات نفت این کشور تا ۲۰ سپتامبر جاری به حدود ۲.۶ میلیون بشکه در روز رسیده است. از این میزان، ۲.۴ میلیون بشکه از مسیر جنوب تنگه هرمز و ۲۰۰ هزار بشکه از مسیر شمال عراق، صادر میشود.
مقامهای عراقی همچنین تأکید کردهاند که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز، عراق میتواند تنها ظرف یک هفته سطح کامل تولید و صادرات نفت خود را بازیابی کند.
…………………………
پایان پیام/ ۲۶۸