اخبار اخیر درباره استفاده از متانول در ترکیب بنزین باعث ایجاد نگرانیهایی بین مالکان خودرو شده است. با این حال، شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی اعلام کرده است که استفاده از متانول طبق استاندارد ملی ایران مجاز است و میزان آن در این طرح حدود ۰.۵ درصد حجمی است.
در روزهای اخیر، شایعاتی درباره ترکیب متانول با بنزین و احتمال آسیب دیدن موتور خودرو، پمپ بنزین و قطعات سیستم سوخترسانی منتشر شده که باعث نگرانی رانندگان شده است. اما بررسی اظهارات رسمی وزارت نفت و سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نشان میدهد که استفاده از متانول در سوخت موضوعی جدید یا خارج از استاندارد نیست و نکته مهم درصد متانول، کیفیت بنزین و رعایت الزامات فنی است.
چرا متانول به بنزین اضافه میشود؟
متانول یکی از ترکیبات اکسیژنه است که میتواند در فرمولاسیون سوخت مورد استفاده قرار گیرد. شرکت ملی پالایش و پخش اعلام کرده که استفاده از این ترکیبات برای بهبود فرآیند احتراق، افزایش عدد اکتان و مدیریت ترکیب سوخت در جهان شناخته شده است.
بنابراین در نظر داشتن حضور متانول در بنزین به تنهایی به معنی غیراستاندارد بودن آن نیست و کیفیت سوخت باید بر اساس مشخصات فنی مجموعهای ارزیابی شود.
متانول ۰.۵ درصدی است یا ۳ درصدی؟
یکی از ابهامات مهم در روزهای اخیر تفاوت میزان ۰.۵ درصد و ۳ درصد متانول در سوخت بوده است. طبق استاندارد ملی ایران شماره ۲۲۹۲۰، استفاده از ترکیبات اکسیژنه از جمله متانول مجاز است و سقف مقدار آن ۳ درصد حجمی تعیین شده است.
رضا سپهوند، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس، میزان متانول مصرفی در ترکیب فعلی بنزین را حدود ۰.۵ درصد اعلام کرده است؛ به این معنی که مقدار متانول مورد استفاده در این طرح یکششم سقف تعیین شده استاندارد است.
آیا ۰.۵ درصد متانول به موتور خودرو آسیب میزند؟
اظهارات رسمی بیانگر این است که میزان ۰.۵ درصد متانول به خودی خود به معنای آسیب به موتور خودرو نیست. سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس نیز تأکید کرده که این مقدار مشکلی برای خودرو ایجاد نمیکند.
با این حال، این موضوع نباید به معنای ایمنی هر نوع مقدار متانول یا هر ترکیب سوختی برای تمام خودروها تلقی شود، زیرا درصد اختلاط و تطابق محصول نهایی با استاندارد اهمیت زیادی دارد.
استاندارد ایران درباره متانول چه میگوید؟
شرکت ملی پالایش و پخش تأکید دارد که استاندارد ملی ایران شماره ۲۲۹۲۰، با مشارکت خودروسازان و سازمان حفاظت محیط زیست تدوین شده و استفاده از ترکیبات اکسیژنه از جمله متانول را در چارچوب مشخص مجاز میداند.
از نظر این استاندارد، سقف مجاز متانول ۳ درصد حجمی است و بنابراین استفاده از متانول در محدوده تعیینشده خارج از چارچوب استانداردهای ملی نیست.
تجربه کشورهای دیگر با سوخت متانولی
استفاده از متانول در سوخت محدود به ایران نیست. طبق اطلاعات منتشر شده و اظهارات کارشناسی، در برخی کشورها سوختهای متانولی با درصدهای بالاتر نیز به کار رفته است.
برای مثال، در چین سوختهایی مانند M۱۵ با حدود ۱۵ درصد متانول در ابعاد تجاری استفاده شدهاند. با این وجود، مقایسه مستقیم این سوختها با بنزین خودروهای ایران درست نیست، زیرا با افزایش درصد متانول، نیاز به الزامات فنی و سازگاری موتور و سیستم سوخترسانی بیشتر میشود.
منشا نگرانی رانندگان
بخش قابل توجهی از نگرانیها از اینجا ناشی میشود که متانول در غلظتهای بالا خواص متفاوتی نسبت به بنزین دارد و استفاده خارج از استاندارد ممکن است مشکلات فنی ایجاد کند.
اما در طرح اخیر، تنها حدود ۰.۵ درصد متانول در ترکیب بنزین استفاده شده که فاصله زیادی با سقف ۳ درصدی استاندارد دارد. بنابراین نمیتوان صرفاً با شنیدن عبارت «بنزین متانولی» نتیجه گرفت که خودروها به طور گسترده دچار خرابی موتور یا سیستم سوخترسانی خواهند شد.
آیا باید نگران بنزین جدید باشیم؟
پاسخ این سؤال بیشتر در کیفیت فرآورده نهایی نهفته است و نه فقط در وجود یکی از ترکیبات آن. در صورتی که بنزین مطابق استاندارد تولید، آزمایش و توزیع شود، وجود میزان مشخصی از ترکیبات اکسیژنه دلیل مناسبی برای غیرقابل استفاده بودن سوخت نیست.
به هر حال نگرانی مصرفکنندگان درباره کیفیت سوخت قابل چشمپوشی نیست و شفافیت در اعلام محل تولید، درصد دقیق ترکیبات، نتایج آزمایشهای کیفی و نحوه توزیع میتواند از شکلگیری شایعات جلوگیری کند.