در حالی که سونی با چالشهای مربوط به مالکیت دیجیتال بازیها دست و پنجه نرم میکند، ایکسباکس با طرح جدید «دیسک به دیجیتال» خود راهی نوین برای حل این مسئله گشوده است. این ابتکار نهتنها میتواند نحوه خرید و فروش بازیها را متحول کند، بلکه زمینهساز ایجاد بازاری دست دوم برای نسخههای دیجیتال خواهد بود؛ چیزی که تا پیش از این غیرممکن به نظر میرسید.
طرح دیسک به دیجیتال چیست؟
بر اساس گزارش TheGamer، ایکسباکس به کاربران اجازه میدهد با قرار دادن دیسک بازی در کنسول خود، نسخه دیجیتال آن بازی را به حساب کاربری خود اضافه کنند. این مجوز دیجیتال روی هر پلتفرمی که با حساب کاربری وارد شوید، قابل دسترسی است. نکته جالبتوجه این است که این طرح حتی برای بازیهایی که از فروشگاهها حذف شدهاند (مانند Deadpool) نیز کار میکند. اگر دیسک را به شخص دیگری بفروشید یا هدیه دهید، او نیز میتواند مجوز دیجیتال را به حساب خود منتقل کند و در این فرآیند، مجوز از حساب شما حذف میشود. به این ترتیب، مجوز همراه با دیسک فیزیکی جابهجا میشود و مالکیت واقعی را ممکن میسازد.
گامی به سوی بازار دست دوم دیجیتال
منطق بعدی این سیستم حذف کامل دیسک و تبدیل مجوزهای دیجیتال به کالاهایی قابل معامله در بستر آنلاین است. تصور کنید کتابخانه بازیهای شما به یک انبار تبدیل شود که میتوانید بازیهایی را که دیگر بازی نمیکنید، در بازارچهای مشابه Steam Community Marketplace به فروش برسانید. در این بازار، به جای فروش کلاههای Team Fortress ۲ یا چاقوهای گرانقیمت Counter-Strike، بازیهای کامل معامله میشوند. این یعنی اگر از یک بازی سه سال پیش خسته شدهاید، به جای درخواست بازگشت وجه، میتوانید آن را با قیمتی کمتر به کاربر دیگری بفروشید.
موانع پیش رو: طمع ناشران
بزرگترین مانع این ایده نه فنی، بلکه ناشی از طمع ناشران است. فروش بازیها با قیمت کمتر در بازار دست دوم دیجیتال، کاربران را ترغیب میکند به جای خرید مستقیم از فروشگاه، از این بازار خرید کنند. با این حال، نکته کلیدی اینجاست: بازارهای دست دوم از قبل وجود دارند. فروشگاههای فیزیکی، پلتفرمهای آنلاین مانند eBay و حتی بازارهای محلی همگی محل داد و ستد بازیهای دست دوم هستند. گسترش این فلسفه به مجوزهای دیجیتال به پلتفرمدار (مثلاً ایکسباکس) و ناشر اجازه میدهد سهم کوچکی از هر معامله دریافت کنند و از بازاری که تاکنون مستقل عمل میکرد، سود ببرند. بله، فروشنده ممکن است سهم کمتری ببرد، اما این اتفاق در فروشگاههایی مثل GameStop نیز رخ میدهد.
مالکیت واقعی در عصر دیجیتال
طرح دیسک به دیجیتال مجوز را به حساب کاربری متصل میکند، نه به پلتفرمدار. این مجوز قابل لغو و انتقال به دیگران است، یعنی سیستمی برای مالکیت واقعی حتی بدون نسخه فیزیکی فراهم میشود. ایکسباکس اگر از این فرصت استفاده نکند، جای تعجب دارد؛ بهویژه که سونی در پاسخ به سوالات مربوط به مالکیت دیجیتال، موضعی محتاطانه و مبهم اتخاذ کرده است. با کاهش فروش نسخههای فیزیکی، ایجاد چنین بازاری میتواند اکوسیستم ایکسباکس را تقویت کرده و مالکیت دیجیتال را در دنیایی که بهطور فزایندهای ناپایدار و غیرقابل پیشبینی است، تثبیت کند.
چشمانداز آینده
تصور کنید بازیهای حذفشده از فروشگاه با قیمت بالایی دوباره فروخته شوند، بازیهای قدیمی و بیاستفاده شما به یک منبع درآمد تبدیل شوند و مهمتر از همه، اثبات شود که مجوزهای شما واقعاً متعلق به خودتان هستند و میتوانید هر طور که میخواهید از آنها استفاده کنید. حتی میتوانید بازیهای خود را به دوستانتان قرض دهید. این همان چیزی است که دنیای بازیهای دیجیتال برای ترک کامل نسخههای فیزیکی به آن نیاز دارد.
در نهایت، اگرچه ایکسباکس رسماً اعلام نکرده که چنین بازاری را راهاندازی خواهد کرد، اما پیشزمینه ایجاد شده توسط طرح دیسک به دیجیتال، راه را برای تحقق این ایده هموار کرده است. حال باید دید که آیا مایکروسافت جرات برداشتن این گام بزرگ را دارد یا خیر.