علی نصیریاقدم در گفتوگو با ایسنا، درخصوص وضعیت میزان سودآوری شرکتهای سرمایهگذاری شستا و زیرمجموعههای آن، اظهار کرد: در این زمینه چند مسئله وجود دارد که باید از یکدیگر تفکیک شوند؛ نخست اینکه آیا شستا مجموعهای ناکارآمد و زیانده است یا خیر؟ در حال حاضر شستا یکی از بهترین هلدینگهای کشور است. با وجود اینکه در بودجه حدود ۲۵۰۰ هزار میلیارد تومانی سازمان تأمین اجتماعی در سال جاری، سود مصوبی که از شستا انتظار میرود حدود ۶۰ هزار میلیارد تومان است، باید توجه داشت که ارزیابی عملکرد یک مجموعه را نمیتوان صرفاً بر اساس میزان سودی که به مجموعه بالادست پرداخت میکند، انجام داد.
نصیریاقدم تصریح کرد: اگر بخواهیم عملکرد شستا را ارزیابی کنیم، میتوان سود آن را با هلدینگهای مشابه مقایسه کرد و علاوه بر آن، افزایش ارزش سرمایه (عایدی سرمایه) را نیز در محاسبات لحاظ کرد که اگر این شاخصها را در کنار یکدیگر قرار دهیم، میتوان گفت عایدی تجمیعی شستا بیش از نرخ تورم بوده است. بنابراین، نمیتوان گفت که شستا به طور کلی مجموعهای ناکارآمد یا زیانده است.
وی با اعلام اینکه شستا سهم عمدهای از کل ارزش بورس ایران را در اختیار دارد، ادامه داد: در زیرمجموعه شستا نیز صنایع مهمی از اقتصاد ملی از جمله صنعت سیمان، پتروشیمی و شرکتهای داروسازی قرار دارند.
نقش هلدینگهای صندوقهای بیمهای ـ بازنشستگی در شرایط جنگی
نصیریاقدم با اشاره به نقش شستا و سایر هلدینگهای متعلق به صندوقهای بازنشستگی در دورههای جنگی اظهار کرد: در جنگهای تحمیلی که بر کشور تحمیل شد، شستا و هلدینگهای زیرمجموعه سایر صندوقها نقش بسیار خوبی در اقتصاد و تأمین نیازهای مردم ایفا کردند. بنابراین نمیتوان شستا را مجموعهای فرسوده و ناکارآمد دانست. شستا و زیر مجموعههای آن در حال رشد مناسبی هستند.
اقتصاد سیاسی هلدینگها و چالش انتصابات مدیریتی
نصیریاقدم در ادامه به یکی از مسائلی که به گفته وی در رسانهها نیز بازتاب زیادی پیدا میکند، اشاره کرد و گفت: مسئله دیگری که به این موضوعات در رسانهها دامن میزند، بحث مدیریت و انتصابات است. درمورد مجموعهای مانند شستا که حدود ۱۰ هلدینگ زیرمجموعه آن قرار دارد که هر یک از آنها نیز دهها شرکت زیرمجموعه دارند، موضوع وجود صدها پست مدیریتی مطرح است.
بنا بر اظهار دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی، پست مدیریتی به طور طبیعی موجب ایجاد حساسیت، امکان و قدرت خواهد شد که همین مسئله باعث میشود افراد مختلف تمایل داشته باشند در این ساختار حضور پیدا کنند، افزود: بخشی از فشارهایی که به سازمان تأمین اجتماعی و وزارتخانه وارد میشود نیز ناشی از همین اقتصاد سیاسی است.
در همین راستا نصیریاقدم از تعیین ضابطه برای انتصابات این شرکت و سایر شرکتهای تابعه صندوقهای بازنشستگی خبر داد و گفت: در راستای اجرای تکالیف قانون برنامه هفتم، برای انتصابات ضابطه تعیین شده است تا هر فردی نتواند بدون احراز شرایط در این جایگاه مدیریتی قرار گیرد. در این زمینه نیز به تدریج در حال تطبیق این ضوابط هستیم؛ به عنوان مثال، فردی که قرار است در یک شرکت سطح «الف» مسئولیت مدیریتی دریافت کند، باید دارای چند سال سابقه کار، تحصیلات مشخص و سابقه مدیریت در مجموعههای معین باشد و این شرایط باید احراز شود تا فرد بتواند در آن جایگاه قرار گیرد. البته هنوز این تطبیق به طور کامل انجام نشده است، اما این فرآیند آغاز شده است.
مخالفتی با اداره خصوصی شستا وجود ندارد
نصیریاقدم در عین حال گفت: مخالفتی با این موضوع وجود ندارد که با حفظ کلیت شستا، این مجموعه در اختیار یک مجموعه خصوصی قرار گیرد و در مقابل، سازمان تأمین اجتماعی دارایی نقدشونده دریافت کند. اگر فرد یا مجموعهای وجود داشته باشد که حاضر باشد شستا را با کلیت، انسجام و سازگاری موجود در آن در اختیار گرفته و اداره کند و در مقابل، دارایی نقدشوندهای در اختیار سازمان تأمین اجتماعی قرار دهد، این اقدام میتواند بسیار مثبت باشد.
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی درباره ضرورت حفظ یکپارچگی شستا هشدار داد که قائل به این نیستیم که بخشی از این دارایی را جدا کنیم و در نقطهای دیگر قرار دهیم و بخش دیگری را نیز جدا کنیم؛ همان اتفاقی که برای مثال در مورد شرکت هما رخ داد. بخشی از داراییها و مجموعههای این شرکت جدا شد، هتلهای هما از آن جدا شدند و بخشهای دیگری نیز تفکیک شدند و در نهایت، یک شرکت ورشکسته باقی ماند. این اقدام اساساً روش مناسبی نیست و معتقد نیستیم که باید با چنین دارایی ارزشمندی، با رویکردی تهاجمی و تجزیهکننده برخورد کرد.
سود شستا کجا هزینه میشود؟
نصیریاقدم در پاسخ به این پرسش که همواره در زمان پرداخت معوقات و مستمری بازنشستگان مطرح میشود که سود شرکتهای شستا در کجا هزینه میشود و با توجه به اینکه سازمان تأمین اجتماعی اعلام کرده ۲ تا ۲۳ درصد از مستمری بازنشستگان از محل سود شرکتهای شستا تأمین میشود، باقی سود این شرکتها کجا هزینه میشود؟ توضیح داد: اساس کار سازمان تأمین اجتماعی و صندوقهای بازنشستگی این است که منابع ورودی صرف تعهدات و پرداختهای خروجی شود. به این معنا که در سازمان تأمین اجتماعی، حق بیمه از فرد شاغل دریافت میشود و در ادامه، مستمری به فردی که بازنشسته و مستمریبگیر سازمان تأمین اجتماعی است، پرداخت میشود. بنابراین، ماهیت طبیعی این سازوکار آن است که منابع ورودی برای تأمین پرداختهای خروجی مورد استفاده قرار گیرد.
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی افزود: در دورههایی که میزان ورودی منابع بیش از خروجیها بوده، چنین شرکتهای سرمایهگذاری شکل گرفته تا بخشی از کسری را جبران کنند. طبیعتا هرچه سرمایهگذاریها عملکرد بهتری داشته باشند، امکان بیشتری برای جبران کسریها فراهم میشود. لذا، اگر آن ۶۰ هزار میلیارد تومان سود محقق و وارد سازمان تأمین اجتماعی شود، این منابع برای بیمهشدگان، مستمریبگیران و بخش درمان آنها هزینه خواهد شد؛ البته حسابهای بخش درمان جداست، اما در نهایت نقدینگی حاصل از این محل به همین شکل مورد استفاده قرار میگیرد. بنابراین اینطور نیست که سود شستا در جای دیگری قرار گیرد یا منابع آن به جیب فرد یا مجموعه خاصی برود؛ این منابع وارد سازمان میشود تا بخشی از کسریها و تعهدات سازمان را پوشش دهد.
نصیریاقدم در ادامه با اشاره به بخش دیگری از ارزش ایجادشده در شستا اظهار کرد: بخشی از موضوع نیز مربوط به افزایش ارزش واقعی داراییهاست.
وی تاکید کرد: سودآوری شستا در مجموع، چه از منظر عایدی سرمایه و چه از منظر جریان نقد سود، بیش از تورم بوده است. گاهی داراییهای واگذارشده به صندوقها، داراییهای کم ارزشی نبوده است.
دبیر هیأت امنای سازمان تأمین اجتماعی در ادامه این گفتوگو، ضمن اشاره به شرایط ایجاد شده در جنگهای اخیر و محدودیتهای ایجاد شده افزود: در چنین شرایطی، برخی از این شرکتهای زیرمجموعه ناچار میشوند برای تأمین منابع موردنیاز صندوقهای بازنشستگی، یک ملک را به فروش برسانند یا از طریق استقراض، منابع لازم را تأمین کنند تا بتوانند مطالبات صندوقها را پرداخت کنند و این مسئله آسیبهایی ایجاد کرده است. در آینده میتوان درباره این موضوع بازنگری کرد، اما در کوتاهمدت، با توجه به شرایط جنگی، شاید امکان انجام اقدامات زیادی در این زمینه وجود نداشته باشد.