با نزدیکشدن به شروع سال تحصیلی، بازار نوشتافزار در روزهای شلوغ شهریور قرار گرفته است؛ اما رشد قیمتها و کاهش قدرت خرید خانوادهها باعث شده هزینه تهیه یک سبد متوسط لوازمالتحریر برای هر دانشآموز به حدود ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان برسد. این مبلغ هزینه لباس فرم، کفش، کتاب و سایر ملزومات آموزشی را شامل نمیشود.
شهریورماه هر سال از مهمترین فصول فروش بازار نوشتافزار به حساب میآید و خانوادهها برای خرید دفاتر، مداد، خودکار، مدادرنگی و کولهپشتی راهی بازار میشوند. امسال اما شرایط متفاوت است و با وجود آغاز آموزش حضوری، کاهش قدرت خرید خانوادهها خریدها را محدود کرده و تمایل به خرید اقلام غیرضروری و برندهای گرانقیمت کمتر شده است.
هزینههای لوازمالتحریر
بررسی قیمتهای فعلی بازار نشان میدهد حتی خرید یک سبد متوسط و غیرلوکس هزینه قابلتوجهی روی دست خانوادهها میگذارد. برای مثال، یک خودکار معمولی حدود ۶۰ تا ۶۵ هزار تومان است و بسته ۱۰ عددی آن بین ۳۱۰ تا ۳۷۵ هزار تومان فروخته میشود. دفتر ۱۰۰ برگ سیمی نیز در برخی نمونهها حدود ۳۷۵ هزار تومان قیمت دارد.
در بخش مداد، قیمت بسته ۳ عددی مداد مشکی استدلر نوریس حدود ۶۹۷ هزار تومان است. مداد نوکی هم بسته به برند از حدود ۱۲۶ هزار تومان شروع میشود و مدلهای برنددار مانند زبرا و استدلر بین ۴۰۰ تا ۷۰۰ هزار تومان قیمت دارند.
مداد رنگی ۱۲ رنگ در محدوده ۳۵۰ تا ۴۲۰ هزار تومان قرار دارد اما مدلهای حرفهای و تعداد رنگ بالاتر بسیار گرانتر است؛ بهعنوان مثال، مداد رنگی ۱۲۰ رنگ حدود ۴ میلیون و ۸۸۰ هزار تومان قیمت دارد.
کولهپشتی و ملزومات جانبی
بخش مهمی از هزینههای آغاز سال تحصیلی مربوط به اقلام غیرنوشتافزاری است. قیمت کولهپشتی حدود ۴ میلیون و ۱۷۰ هزار تومان است و جامدادی نیز حدود ۵۰۰ هزار تومان هزینه دارد. همچنین خانوادهها باید برای خرید ماژیک، هایلایتر، خودکار رنگی، رواننویس، غلطگیر، چسب، قیچی، خطکش، گونیا، نقاله، پرگار، پوشه، کلربوک، کلاسور، کاغذهای یدک و لوازم نقاشی نیز هزینه صرف کنند.
مجموع این اقلام میتواند حدود ۷.۵ تا ۸ میلیون تومان از بودجه خانواده را به خود اختصاص دهد و با اضافهکردن دفاتر، مداد، خودکار، مداد نوکی، پاککن، تراش و مداد رنگی، هزینه یک سبد متوسط به ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان میرسد.
هزینه واقعی بازگشت به مدرسه بیشتر است
این رقم ۱۳ تا ۱۵ میلیون تومان مربوط به لوازمالتحریر و ملزومات اصلی است و هزینههای دیگری مثل لباس فرم، کفش، کتاب درسی و کمکدرسی، قمقمه، کیف غذا، سرویس مدرسه، تغذیه و کلاسهای فوقبرنامه در آن محاسبه نشده است. بنابراین هزینه واقعی آمادهکردن یک دانشآموز برای سال تحصیلی جدید بسیار بیشتر از این مقدار خواهد بود.
تغییر رفتار مصرفکنندگان
افزایش قیمتها موجب تغییر رفتار مصرفکنندگان شده است. بسیاری از خانوادهها دیگر تمامی اقلام مورد نیاز یک سال را یکجا خریداری نمیکنند؛ بلکه اولویت اول آنها خرید دفاتر، مداد، خودکار، پاککن و تراش است و اقلام فانتزی و برندهای گرانقیمت را به مراحل بعد موکول میکنند.
این شرایط برای فروشندگان نیز به معنای کاهش ارزش سبد خرید مشتریان است؛ اگرچه با نزدیکشدن به مهر تعداد مشتریان افزایش مییابد، اما معمولاً هر مشتری کالاهای کمتری خریداری میکند.
افزایش هزینه تولید و مشکلات تأمین مواد اولیه
از سوی دیگر، تولیدکنندگان نیز با افزایش هزینهها روبهرو هستند. اگرچه بخشی از نوشتافزار در داخل تولید میشود، بسیاری از تولیدکنندگان برای تأمین مواد اولیه نیازمند واردات هستند.
افزایش دستمزد، رشد قیمت مواد اولیه، نوسانات ارزی و مشکلات ثبت سفارش تولید را گرانتر کرده و در نهایت قیمت کالا را برای مصرفکننده افزایش میدهد. حتی کالاهای تولید داخل نیز از این مسئله مستثنی نیستند زیرا تولید داخلی لزوماً به معنای بینیازی از مواد اولیه وارداتی نیست.
طرح ویژه نظارت بر بازار نوشتافزار
با نزدیکشدن به آغاز سال تحصیلی، طرح ویژه نظارت بر بازار لوازمالتحریر و ملزومات دانشآموزی از ۱۰ شهریور تا ۱۰ مهر اجرا میشود. هدف این طرح کنترل قیمتها، نظارت بر سود واحدهای صنفی و مقابله با عرضه کالاهای قاچاق و تقلبی است.
اجرای این طرح در روزهای اوج خرید مهر اهمیت ویژهای دارد زیرا افزایش تقاضای فصلی احتمال افزایش قیمت برخی کالاها را بیشتر میکند.
بازار شهریور؛ افزایش تقاضا یا کاهش قدرت خرید؟
بازار نوشتافزار امسال با دوگانگی مهمی روبهرو است؛ بازگشت دانشآموزان به کلاسها میتواند تقاضا را افزایش دهد اما کاهش قدرت خرید خانوادهها مانع از افزایش متناسب فروش میشود.
سؤال اصلی این است که خانوادهها تا چه حد قادر خواهند بود نیاز واقعی خود را تأمین کنند. اگر روند افزایش قیمتها ادامه یابد، سهم کالاهای اقتصادی و ضروری در سبد خرید بیشتر خواهد شد و اقلام فانتزی و برندهای گرانقیمت از سبد مصرفی خانوار حذف میشوند.