به همین دلیل، ادعای فروشنده درباره خارجی بودن دارو یا تهیه آن از یک داروخانه در خارج از کشور، بهتنهایی نمیتواند تضمینکننده سلامت محصول باشد. تشخیص اصالت و کیفیت، به اطلاعات قابل راستیآزمایی درباره محصول، زنجیره تأمین و بررسی مراجع ذیصلاح نیاز دارد.
از سوی دیگر، ورود دارو به کشور در قالب چمدانی و با هدف فروش تجاری، با واردات قانونی و تحت نظارت دارویی یکسان نیست. حتی اگر فروشنده مدعی باشد دارو را از منبعی معتبر تهیه کرده است، تا زمانی که مسیر قانونی ورود و شرایط نگهداری آن قابل احراز نباشد، مصرفکننده نمیتواند صرفاً بر مبنای این ادعا به محصول اعتماد کند.
از رؤیای لاغری تا مسئولیت فروشنده و تبلیغکننده
در این پرونده، نقش تبلیغات فضای مجازی تنها به معرفی یک محصول محدود نمیشود. هنگامی که فروشنده برای جلب مشتری به تبلیغات گسترده متوسل میشود و برای معرفی دارو به چهرههای شناختهشده پول میپردازد، فعالیت از شکل تهیه دارو برای مصرف شخصی فاصله میگیرد و ابعاد تجاری آن برجستهتر میشود.
در چنین شرایطی، تبلیغکننده نیز باید نسبت به ادعاهایی که درباره محصول مطرح میکند، دقت داشته باشد. شهرت در فضای مجازی، تجربه شخصی از کاهش وزن یا انتشار تصاویر پیش و پس از مصرف، جایگزین تأیید علمی و مجوزهای لازم برای عرضه و تبلیغ دارو نیست.
برای مخاطبی که از افزایش وزن ناراضی است و بارها رژیمهای مختلف را امتحان کرده، وعده کاهش وزن سریع میتواند وسوسهانگیز باشد. اما همین میل به رسیدن زودهنگام به اندام دلخواه، گاهی زمینه اعتماد به فروشندگانی را فراهم میکند که نه وضعیت پزشکی خریدار را میدانند و نه لزوماً میتوانند اصالت دارویی را که میفروشند، ثابت کنند.
پایان یک تبلیغ، آغاز یک پرونده
پرونده داروهای لاغری قاچاق، تصویری از زنجیرهای را نشان میدهد که از تبلیغات فریبنده در شبکههای اجتماعی آغاز میشود، به فروش داروهای فاقد اصالت قابل احراز میرسد و در نهایت، پرسشهایی جدی درباره سلامت مصرفکنندگان و مسئولیت فعالان این بازار ایجاد میکند.
در یک سوی این زنجیره، فروشندگانی قرار دارند که باید درباره منشأ داروها، شیوه ورود و نحوه عرضه آنها پاسخگو باشند؛ در سوی دیگر، مصرفکنندگانی هستند که ممکن است تحت تأثیر وعدههای کاهش وزن سریع، بدون بررسی تخصصی به سراغ داروهایی بروند که کیفیت و ایمنی آنها برایشان روشن نیست.
در این میان، روایت آسیبدیدگان، اظهارات متخصصان و اقدامات پلیس و دستگاه قضایی هر یک بخشی از مسئله را آشکار میکند؛ اما حل آن، به نظارت مؤثر بر زنجیره تأمین دارو، مقابله با تبلیغات غیرمجاز، اطلاعرسانی علمی و دسترسی مردم به مسیرهای ایمن درمان نیاز دارد.
کاهش وزن، هرچند برای بسیاری از افراد یک دغدغه جدی است، نباید به بهای اعتماد به تبلیغات بیپشتوانه تمام شود. در بازاری که اصالت دارو و صلاحیت فروشنده ممکن است روشن نباشد، پیش از هر تصمیمی باید یک پرسش اساسی مطرح شود: آیا محصولی که قرار است برای رسیدن به سلامت مصرف شود، خود از مسیرهای مطمئن و قابل تأیید به دست آمده است؟
