به نقل از خبرگزاری تسنیم، مؤسسه بین‌المللی فریزر در تازه‌ترین گزارش خود از شاخص آزادی اقتصادی جهان، وضعیت ۱۶۵ کشور را بر اساس اطلاعات سال ۲۰۲۴ بررسی کرده است. بر اساس این گزارش، ایران با کسب نمره ۴.۵۱ از ۱۰، در جایگاه ۱۶۰ جهان قرار گرفته است.
مؤسسه فریزر در گزارش سالانه خود، آزادی اقتصادی کشورها را با استفاده از شاخصی جامع ارزیابی می‌کند که میزان حمایت سیاست‌ها و نهادهای هر کشور از آزادی فعالیت‌های اقتصادی را نشان می‌دهد.
این شاخص پنج حوزه اصلی شامل اندازه دولت، نظام قضایی و حقوق مالکیت، پول قوی، آزادی تجارت بین‌المللی و مقررات‌گذاری در بازارهای اعتباری، نیروی کار و کسب‌وکار را در بر می‌گیرد. این حوزه‌ها به زیرشاخص‌های مختلف تقسیم شده‌اند و در مجموع ۴۲ متغیر برای ارزیابی وضعیت آزادی اقتصادی کشورها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
امتیاز کشورها در این شاخص از صفر تا ۱۰ محاسبه می‌شود و نمره بالاتر نشان‌دهنده آزادی اقتصادی بیشتر است. از آنجا که گزارش‌های فریزر با استفاده از داده‌های دو سال قبل تهیه می‌شوند، ارزیابی امسال نیز بر اطلاعات سال ۲۰۲۴ استوار است.
هنگ‌کنگ در صدر و چین در رتبه ۱۱۰ جهان
بر اساس گزارش فریزر، هنگ‌کنگ با کسب امتیاز ۸.۵۳ آزادترین اقتصاد جهان شناخته شده است. سوئیس با نمره ۸.۴۵ و سنگاپور با امتیاز ۸.۴۳ در جایگاه‌های دوم و سوم قرار گرفته‌اند.
آمریکا، به‌عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهان، در رتبه پنجم این رده‌بندی قرار دارد. در مقابل، چین با وجود برخورداری از جایگاه دوم در اقتصاد جهانی، رتبه ۱۱۰ را به دست آورده است. امتیاز آزادی اقتصادی این کشور ۶.۱۴ اعلام شده که نشان می‌دهد از نظر معیارهای مورد استفاده فریزر، ۱۰۹ کشور وضعیت بهتری از چین دارند.
در انتهای جدول نیز ونزوئلا با امتیاز ۲.۹۴ به‌عنوان کشوری با کمترین میزان آزادی اقتصادی معرفی شده است.
کاهش نمره آزادی اقتصادی ایران
ایران در گزارش جدید فریزر رتبه ۱۶۰ جهان را به دست آورده است؛ جایگاهی که نسبت به نقل از سال قبل تغییری نکرده است. با این حال، نمره کشور از ۴.۵۳ به ۴.۵۱ کاهش یافته که از افت اندک ایران در شاخص آزادی اقتصادی حکایت دارد.
بر این اساس، ایران در میان کشورهای انتهایی جدول قرار گرفته و تنها پنج کشور میانمار، لیبی، سودان، زیمبابوه و ونزوئلا رتبه پایین‌تری از ایران دارند.
فاصله رتبه آزادی اقتصادی با جایگاه کشورها در اقتصاد جهان
مقایسه رتبه کشورها در شاخص فریزر با جایگاه آنها در اقتصاد جهانی نشان می‌دهد که میان اندازه اقتصاد و میزان آزادی اقتصادی، لزوماً رابطه مستقیمی وجود ندارد.
چین، به‌عنوان دومین اقتصاد بزرگ جهان، در رتبه ۱۱۰ آزادی اقتصادی قرار گرفته و هند نیز با وجود قرار داشتن در میان پنج اقتصاد بزرگ جهان، رتبه ۸۸ را کسب کرده است. ترکیه در جایگاه ۱۴۲ قرار دارد و رتبه عراق و مصر نیز به‌ترتیب ۱۵۲ و ۱۵۷ اعلام شده است.
این تفاوت‌ها نشان می‌دهد که شاخص آزادی اقتصادی فریزر، برخلاف شاخص‌هایی مانند تولید ناخالص داخلی، مستقیماً اندازه اقتصاد یا سطح توسعه کشورها را اندازه‌گیری نمی‌کند؛ بلکه بر اساس معیارهایی مشخص، میزان آزادی فعالیت‌های اقتصادی را می‌سنجد.
بنابراین، رتبه پایین یک کشور در این شاخص را نمی‌توان به‌تنهایی معادل توسعه‌نیافتگی اقتصادی آن دانست. برای ارزیابی جامع وضعیت اقتصادی کشورها، لازم است شاخص‌هایی مانند رشد اقتصادی، بهره‌وری، درآمد سرانه، فقر و کیفیت زندگی نیز در کنار آزادی اقتصادی مورد بررسی قرار گیرند.