علیرضا رحیمی، معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان، در گفت‌و‌گو با خبرنگار برنا، با تشریح جزئیات دستورالعمل «ضوابط تفصیلی و الزامات محیط‌زیستی در اجرای رویداد‌های حوزه جوانان رویداد سبز» اظهار کرد: این دستورالعمل با هدف کاهش مصرف اقلام یک‌بارمصرف، جلوگیری از تولید پسماند و ترویج عملی فرهنگ حفاظت از محیط‌زیست تدوین شده است.
وی ادامه داد: این دستورالعمل برای تمامی دوره‌های آموزشی، کارگاه‌ها، نشست‌های ستادی، جشنواره‌ها، اردو‌ها و رویداد‌های جوانان در سطح استان‌ها ابلاغ شده و رعایت آن برای دبیران اجرایی، پیمانکاران خدماتی و مجموعه‌های همکار الزامی است.
رحیمی با اشاره به محور‌های اصلی این دستورالعمل بیان کرد: این سند شش محور اصلی دارد که تبلیغات و اطلاع‌رسانی، پذیرایی و مدیریت پسماند، هدایا و بسته‌های فرهنگی، تفکیک پسماند و فرهنگ‌سازی، مدیریت انرژی و حمل‌ونقل و همچنین نظارت و گزارش‌دهی را شامل می‌شود.
حذف بنر‌های پلاستیکی و گواهی‌های کاغذی غیرضروری
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان درباره الزامات مربوط به تبلیغات و اطلاع‌رسانی در رویداد‌های جوانان گفت: بر اساس این دستورالعمل، حذف بنر‌های پلاستیکی یک‌بارمصرف و اقلام چاپی غیرضروری، استفاده از کد‌های QR و صدور الکترونیکی گواهی‌های آموزشی و حضور مورد تأکید قرار گرفته است.
وی افزود: در بخش پذیرایی و مدیریت پسماند نیز حذف ظروف پلاستیکی یک‌بارمصرف و بطری‌های کوچک آب، استفاده از ظروف چندبارمصرف، استقرار ایستگاه‌های آب و جلوگیری از اسراف مواد غذایی پیش‌بینی شده است.
رحیمی با اشاره به ضرورت توجه به ملاحظات محیط‌زیستی در تهیه هدایا و بسته‌های فرهنگی تصریح کرد: استفاده از هدایای ماندگار و سازگار با محیط‌زیست، محصولات بومی و اقلام تولیدشده توسط تعاونی‌های محلی و کارگاه‌های زنان و جوانان از دیگر محور‌های این دستورالعمل است.
استفاده از ظرفیت جوانان برای تفکیک پسماند و فرهنگ‌سازی
وی با تأکید بر نقش فرهنگ‌سازی در اجرای رویداد سبز اظهار کرد: استقرار مخازن تفکیک زباله، استفاده از ظرفیت جوانان داوطلب و سازمان‌های مردم‌نهاد محیط‌زیستی در قالب «سفیران سبز جوان» و پیوند دادن همایش‌ها با طرح‌های کاشت نهال از جمله اقداماتی است که در این دستورالعمل مورد توجه قرار گرفته است.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان ادامه داد: در بخش مدیریت انرژی و حمل‌ونقل نیز ترویج حمل‌ونقل عمومی و اشتراکی، بهینه‌سازی مصرف انرژی و برگزاری آنلاین جلسات کاری و بین‌استانی پیش‌بینی شده است.
رحیمی خاطرنشان کرد: ثبت شاخص‌های زیست‌محیطی در گزارش نهایی رویداد، لحاظ کردن میزان تعهد به دستورالعمل در ارزیابی عملکرد سالانه استان‌ها و معرفی و تقدیر از مجموعه‌های موفق، از دیگر محور‌های این سند است.
وی تأکید کرد: در مجموع، قرار است ملاحظات محیط‌زیستی از مرحله برنامه‌ریزی و تدارکات تا اجرای رویداد و ارزیابی عملکرد آن، به بخشی از فرآیند برگزاری برنامه‌های حوزه جوانان تبدیل شود.
رحیمی درباره زمان آغاز اجرای این دستورالعمل در استان‌ها گفت: این دستورالعمل از زمان ابلاغ آن در آبان‌ماه ۱۴۰۵ لازم‌الاجرا شده است.
عدم اجرای دستورالعمل چه پیامدی برای استان‌ها دارد؟
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان درباره نحوه نظارت بر اجرای دستورالعمل و پیامد‌های احتمالی اجرا نکردن آن در استان‌ها توضیح داد: این دستورالعمل دو سازوکار مشخص برای نظارت بر اجرا پیش‌بینی کرده است.
وی بیان کرد: نخست، دبیران اجرایی برنامه‌ها موظف‌اند شاخص‌های زیست‌محیطی را در چک‌لیست گزارش نهایی رویداد ثبت و گزارش کنند. این شاخص‌ها شامل میزان صرفه‌جویی در مصرف کاغذ، تعداد بطری‌های پلاستیکی حذف‌شده و وضعیت مدیریت پسماند است.
رحیمی افزود: دوم، بخشی از سرانه ارزیابی عملکرد سالانه استان‌ها به شاخص «میزان تعهد به دستورالعمل رویداد سبز» اختصاص می‌یابد. همچنین معرفی و تقدیر از استان‌ها و مجموعه‌های جوانان دارای ابتکارات موفق در کاهش پسماند و ردپای کربن پیش‌بینی شده است.
وی با اشاره به پیامد‌های مشخص‌شده در این دستورالعمل اظهار کرد: بر این اساس، میزان پایبندی هر استان به دستورالعمل بر ارزیابی عملکرد سالانه آن تأثیر خواهد داشت.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان در عین حال تصریح کرد: در این دستورالعمل، مجازات اداری، جریمه مالی یا برخورد انضباطی مشخصی برای مسئولان استان‌هایی که آن را اجرا نمی‌کنند، تعیین نشده است.
حمایت از طرح‌های محیط‌زیستی جوانان چگونه انجام می‌شود؟
رحیمی در پاسخ به پرسشی درباره حمایت‌های مالی و آموزشی از تشکل‌های جوانان در حوزه محیط‌زیست گفت: معاونت امور جوانان همواره حمایت از مشارکت و نقش‌آفرینی جوانان در حوزه محیط‌زیست و حفاظت از منابع طبیعی را مورد توجه قرار داده است.
وی ادامه داد: در همین راستا، در رویداد انتخاب جوان سال، حوزه محیط‌زیست به‌عنوان یکی از بخش‌های مستقل پیش‌بینی شده تا زمینه شناسایی، معرفی و تقدیر از جوانان فعال و اثرگذار در این حوزه فراهم شود.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با اشاره به امکان بررسی طرح‌های مرتبط با محیط‌زیست در چارچوب طرح‌های ملی بیان کرد: طرح‌های پژوهشی و مطالعاتی محیط‌زیستی، برنامه‌های اجرایی در زمینه حفاظت از محیط‌زیست و ابتکارات اجتماعی جوانان برای ارتقای آگاهی عمومی و حل مسائل محیط‌زیستی، در صورت انطباق با اهداف، ضوابط و شرایط مربوط، قابلیت بررسی و بهره‌مندی از حمایت‌های پیش‌بینی‌شده را خواهند داشت.
رحیمی افزود: با توجه به گستردگی و تنوع سازمان‌های مردم‌نهاد فعال در سراسر کشور، تعداد قابل توجهی از این تشکل‌ها در حوزه محیط‌زیست فعالیت دارند و بهره‌گیری از ظرفیت‌ها، تجربیات و ایده‌های آنها می‌تواند زمینه‌ساز توسعه مشارکت جوانان و تقویت برنامه‌ها و اقدامات محیط‌زیستی باشد.
وی خاطرنشان کرد: حمایت از ایده‌ها و طرح‌های پیشنهادی این تشکل‌ها نیز می‌تواند در توسعه اقدامات نوآورانه و گسترش فعالیت‌های مؤثر در راستای حفاظت از محیط‌زیست نقش مؤثری ایفا کند.
مهم‌ترین موانع اجرای دستورالعمل رویداد سبز
رحیمی درباره چالش‌های احتمالی اجرای این دستورالعمل در استان‌ها اظهار کرد: یکی از موانع احتمالی، فراهم نبودن امکانات لازم در محل برگزاری رویدادهاست؛ از جمله دسترسی به ظروف چندبارمصرف، ایستگاه‌های آب، مخازن تفکیک پسماند و ابزار‌های دیجیتال.
وی با اشاره به راهکار‌های پیش‌بینی‌شده برای اجرای الزامات دستورالعمل گفت: استفاده از کد‌های QR، ظروف چندبارمصرف، مخازن تفکیک پسماند، حمل‌ونقل اشتراکی و برگزاری آنلاین جلسات از جمله راهکار‌هایی است که در این سند مورد توجه قرار گرفته است.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان افزود: ثبت شاخص‌های زیست‌محیطی در گزارش نهایی رویداد و لحاظ کردن میزان تعهد به دستورالعمل در ارزیابی عملکرد سالانه استان‌ها نیز از سازوکار‌های نظارتی پیش‌بینی‌شده برای پیگیری اجرای آن است.
آیا الزامات رویداد سبز در همه استان‌ها یکسان است؟
رحیمی درباره تفاوت شرایط اقلیمی، زیرساختی و اقتصادی استان‌ها و تأثیر آن بر اجرای دستورالعمل گفت: چارچوب کلی این دستورالعمل برای رویداد‌های حوزه جوانان در سطح استان‌ها در نظر گرفته شده و رعایت مفاد آن الزامی اعلام شده است.
وی ادامه داد: در عین حال، برخی راهکار‌های اجرایی این سند بر استفاده از ظرفیت‌های بومی و منطقه‌ای تأکید دارند. از جمله این موارد می‌توان به استفاده از محصولات غذایی، شیرینی‌های سنتی و میوه‌های فصلی هر منطقه، بهره‌گیری از صنایع‌دستی و گیاهان بومی و مقاوم، استفاده از ظرفیت تعاونی‌های محلی و کارگاه‌های زنان و جوانان و اجرای برنامه‌های کاشت نهال و جنگل‌کاری بومی اشاره کرد.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان تصریح کرد: با این حال، در دستورالعمل سازوکار مشخصی برای تغییر یا تعدیل الزامات بر اساس شرایط اقلیمی، اقتصادی و زیرساختی استان‌ها پیش‌بینی نشده است.
رحیمی بیان کرد: بنابراین، اگرچه در انتخاب برخی راهکار‌ها به ظرفیت‌های بومی و منطقه‌ای توجه شده، اصل الزامات برای استان‌ها مشترک است و در این سند درباره استثنا‌ها یا ضوابط متفاوت برای استان‌های دارای محدودیت، توضیحی ارائه نشده است.
همکاری با سازمان حفاظت محیط‌زیست برای افزایش مشارکت جوانان
رحیمی در بخش دیگری از این گفت‌و‌گو، درباره همکاری معاونت امور جوانان با سایر نهاد‌های مرتبط، از جمله سازمان حفاظت محیط‌زیست، اظهار کرد: توسعه همکاری با نهاد‌های مرتبط با هدف افزایش مشارکت جوانان در حل مسائل محیط‌زیستی مورد توجه معاونت امور جوانان قرار دارد.
وی افزود: اخیراً در دیدار معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان با رئیس سازمان حفاظت محیط‌زیست، بر ضرورت بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت جوانان متخصص، خلاق و نوآور در حوزه محیط‌زیست و طراحی برنامه‌های مشترک در این زمینه تأکید شد.
معاون امور جوانان وزارت ورزش و جوانان ادامه داد: توسعه فعالیت‌های سازمان‌های مردم‌نهاد جوانان در حوزه محیط‌زیست، آموزش و توانمندسازی جوانان، حمایت از ایده‌ها و طرح‌های نوآورانه، توسعه اشتغال سبز و بهره‌گیری از ظرفیت خانه‌های جوان و خانه‌های محیط‌زیست از جمله محور‌های مورد توجه در این همکاری است.
رحیمی همچنین از مطرح شدن تدوین تفاهم‌نامه مشترک میان وزارت ورزش و جوانان و سازمان حفاظت محیط‌زیست به‌عنوان یکی از راهکار‌های ایجاد همکاری‌های پایدار و ساختارمند خبر داد و گفت: این همکاری می‌تواند زمینه مشارکت مؤثرتر جوانان در حفاظت از محیط‌زیست و ارائه راهکار‌های نوآورانه برای حل مسائل این حوزه را فراهم کند.