همشهری آنلاین – مریم سرخوش: علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، در نشست پزشکی خانواده با تشریح آخرین وضعیت اجرای این برنامه گفت: در حال حاضر ۶۴ شبکه بهداشت و درمان از ۶۴ دانشگاه‌ها و دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور براساس شاخص‌های مشخص برای اجرای برنامه پزشکی خانواده انتخاب شده‌اند و این طرح در مرحله استقرار قرار دارد.
او با اشاره به جمعیت تحت پوشش این برنامه افزود: تاکنون ۱۳.۳ میلیون نفر شامل ۶۰ درصد جمعیت شهری و ۴۰ درصد جمعیت روستایی است. در حال حاضر انتساب جمعیت روستایی در مناطق اجرای طرح به ۱۰۰ درصد رسیده، اما این میزان در جمعیت شهری حدود ۶۰ درصد است و به‌تدریج تکمیل خواهد شد.
کمبود ۱۵۴۷ پزشک برای تکمیل برنامه
رئیسی درباره وضعیت نیروی انسانی برنامه پزشکی خانواده توضیح داد: در حال حاضر ۲۵۲۸ پزشک در مراکز منتخب شهری و روستایی داریم که بخشی از آنها پزشکان دولتی؛ ۹۴۴ نفر و بخشی دیگر از بخش خصوصی؛ ۲۹۹ پزشک هستند. کسری پزشک هم ۱۵۴۷ نفر است که به تدریج باید اضافه شوند
او با اشاره به برنامه وزارت بهداشت برای استفاده از ظرفیت مراکز ملکی سازمان تأمین اجتماعی گفت: براساس تفاهم‌های انجام‌شده، پزشکان این سازمان نیز به برنامه اضافه خواهند شد، اما در حال حاضر انتساب جمعیت به پزشکان تأمین اجتماعی انجام نشده است.
به گفته رئیسی، در سطح دوم خدمات نیز هشت رشته تخصصی اصلی به‌عنوان حداقل خدمات موردنیاز انتخاب شده‌اند و در هر مرکز تخصصی باید دست‌کم ۱۵ متخصص حضور داشته باشند. تاکنون ۱۶۱۰ متخصص در ۶۴ شهرستان برای ارائه خدمات در این برنامه قرارداد منعقد کرده‌اند.
رئیسی با اشاره به نتایج اولیه اجرای برنامه پزشکی خانواده گفت: با وجود اینکه طرح هنوز در مرحله استقرار قرار دارد، تاکنون حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار ویزیت در سطح یک خدمات سلامت ثبت شده است. همچنین بیش از ۴۰۰ هزار ارجاع و ۱۳۶ هزار ویزیت در سطح دوم انجام شده است.
او یکی از دستاوردهای مهم این برنامه را ساماندهی نظام نوبت‌دهی عنوان کرد و افزود: در هر ۶۴ شبکه منتخب، نوبت گیری به بالای ۶۴ درصد رسیده و در گذشته این عدد زیر ۲۰ درصد بوده است. این موضوع از نظر حفظ کرامت بیماران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا فردی که از روستا یا منطقه‌ای دورافتاده به مرکز تخصصی ارجاع داده می‌شود، از قبل می‌داند در چه روز، چه ساعت و در کدام مرکز باید حضور پیدا کند.
معاون وزیر بهداشت ادامه داد: زیرساخت‌های فناوری اطلاعات شامل انتساب جمعیت به پزشکان، ارتباط سامانه‌های سطح یک، دو و سه، اتصال به سامانه‌های بیمه، نوبت‌دهی الکترونیک، ارجاع و داشبوردهای مدیریتی نیز فراهم شده است.
ثبت ۲ میلیون نسخه دارویی
رئیسی درباره خدمات دارویی و تشخیصی ارائه‌شده در این برنامه گفت: تاکنون حدود ۲ میلیون نسخه دارویی و ۷۵۳ هزار نسخه آزمایشگاهی ثبت شده است. میانگین تعداد اقلام دارویی در نسخه‌ها نیز به ۳.۴ قلم رسیده ویک روند کاهشی دارد. پیشتر میانگین قلم دارویی ۳.۶ بوده است.
به گفته رئیسی متوسط مبلغ هر نسخه دارویی در این برنامه حدود ۲۴۸ هزار تومان بوده است.عدد نسخ تصویربرداری هم حدود یک شده است.
شناسایی بیش از ۵۴ هزار بیمار جدید
معاون بهداشت وزارت بهداشت مهم‌ترین نتایج اولیه برنامه پزشکی خانواده را در حوزه شناسایی زودهنگام بیماری‌های غیرواگیر دانست و گفت: در همین مدت کوتاه، در ۶۴ شبکه منتخب، ۱۹ هزار و ۲۴۶ بیمار جدید مبتلا به دیابت، ۳۴ هزار و ۷۳۱ بیمار جدید مبتلا به فشار خون و ۹۳۲۲ فرد مبتلا به پیش‌دیابت شناسایی شده‌اند.
او افزود: براساس شاخص‌های مورد انتظار، میزان شناسایی بیماران دیابتی در جمعیت هدف از حدود ۲۲ درصد به ۴۹.۷ درصد افزایش یافته است. به عبارت دیگر، اکنون نزدیک به نیمی از بیماران دیابتی مورد انتظار در این جمعیت طی مدت کوتاه شناسایی شده‌اند.
رئیسی درباره شناسایی بیماران مبتلا به فشار خون نیز گفت: این شاخص از حدود ۱۲ درصد به ۳۷ درصد رسیده است. هرچند هنوز با پوشش کامل و ۱۰۰ درصد فاصله زیادی داریم، اما همین نتایج اولیه نشان می‌دهد اجرای برنامه پزشکی خانواده در شناسایی بیماران و ارائه خدمات پیشگیرانه مؤثر بوده است.
غربالگری سرطان به برنامه اضافه می‌شود
معاون بهداشت وزارت بهداشت با اشاره به توسعه شاخص‌های ارزیابی برنامه پزشکی خانواده گفت: در مراحل بعدی، شاخص‌های دیگری از جمله غربالگری سرطان، خطرسنجی سلامت جمعیت، غربالگری شنوایی، مراقبت از کودکان، چاقی و اضافه‌وزن و مشاوره فرزندآوری نیز به نظام پایش این برنامه اضافه خواهد شد.
او تأکید کرد: برنامه پزشکی خانواده هنوز در مرحله استقرار است و با تکمیل نیروی انسانی، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش جمعیت تحت پوشش، امکان ارزیابی دقیق‌تر نتایج آن در حوزه پیشگیری، شناسایی زودهنگام بیماری‌ها و مدیریت خدمات سلامت فراهم خواهد شد.