بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی همچنان منتظر اعلام زمان دقیق پرداخت معوقات اردیبهشت‌ماه هستند؛ مطالبه‌ای که با گذشت بیش از هفت ماه از موعد اصلی پرداخت، هنوز تاریخ مشخصی برای تسویه آن اعلام نشده است. وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی وعده داده بخشی از این مطالبات در مهر و بخش دیگری در آبان پرداخت شود، اما سازمان تأمین اجتماعی تاکنون جدول زمان‌بندی و گروه‌بندی مشمولان را منتشر نکرده است.
بازنشستگان تأمین اجتماعی در حالی به نیمه نخست مهرماه رسیده‌اند که پرونده مابه‌التفاوت افزایش حقوق اردیبهشت هنوز باز است و مشخص نیست نخستین مرحله واریز این مطالبات دقیقاً از چه روزی آغاز خواهد شد.
بر اساس آخرین اظهارات احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، معوقات اردیبهشت قرار است برای یک گروه از بازنشستگان در مهرماه و برای گروه دیگر در آبان پرداخت شود. با وجود این، هنوز اعلام نشده چه تعداد از مستمری‌بگیران در مرحله نخست قرار می‌گیرند و ملاک تقسیم بازنشستگان بین مهر و آبان چیست.
بازنشستگان: تاریخ دقیق واریز را اعلام کنید
ابهام در زمان پرداخت، اعتراض شماری از بازنشستگان کارگری را به دنبال داشته است. این بازنشستگان خواستار آن هستند که سازمان تأمین اجتماعی به جای اعلام یک بازه دوماهه، تاریخ دقیق واریز و گروه‌های مشمول هر مرحله را مشخص کند.
ایلنا در گزارشی که روز گذشته منتشر شد، به نقل از یک بازنشسته کارگری نوشت که با رسیدن به نیمه مهر، معوقات اردیبهشت همچنان پرداخت نشده و افزایش هزینه‌های زندگی در ماه‌های گذشته ارزش واقعی این مطالبات را نیز کاهش داده است.
انتظار بازنشستگان در شرایطی ادامه دارد که معوقات فروردین‌ماه نیز با چند ماه تأخیر پرداخت شد. سازمان تأمین اجتماعی پرداخت مابه‌التفاوت افزایش حقوق سالانه و مرحله سوم متناسب‌سازی مربوط به فروردین را از ۹ شهریور آغاز کرد و اعلام کرد این فرایند برای حدود ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر به تدریج انجام می‌شود.
چرا پرداخت معوقات بازنشستگان به تأخیر افتاد؟
یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی سازمان تأمین اجتماعی، تأمین نقدینگی لازم برای انجام تعهدات جاری است.
خود سازمان تأمین اجتماعی نیز هنگام آغاز پرداخت معوقات فروردین، علت تأخیر ایجادشده را «محدودیت‌های تأمین منابع مالی» و شرایط ناترازی منابع و مصارف اعلام کرده بود. بنابراین مسئله تأمین منابع مالی، ارتباط مستقیمی با سرعت پرداخت مطالبات چند میلیون مستمری‌بگیر دارد.
تأمین اجتماعی برخلاف صندوق‌های بازنشستگی کشوری و لشکری، بخش اصلی منابع خود را از حق بیمه بیمه‌شدگان و کارفرمایان تأمین می‌کند. در مقابل، دولت نیز بابت تعهدات بیمه‌ای و سهم‌هایی که طبق قوانین مختلف بر عهده گرفته، بدهی‌هایی به این سازمان دارد.
همین موضوع باعث شده تعیین تکلیف مطالبات تأمین اجتماعی از دولت، طی سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی بحث درباره پایداری مالی این سازمان تبدیل شود.
بدهی دولت به تأمین اجتماعی چه ارتباطی با حقوق بازنشستگان دارد؟
قانون برنامه هفتم دولت را مکلف کرده است در قالب بودجه‌های سنواتی برای تأدیه بدهی حسابرسی‌شده خود به سازمان تأمین اجتماعی اقدام کند. همچنین در این قانون تأکید شده که سالانه حداقل ۱۰ درصد از بدهی دولت به این سازمان باید تسویه شود.
از این منظر، بازنشستگان و تشکل‌های کارگری معتقدند پرداخت منظم بدهی‌های دولت می‌تواند بخشی از فشار نقدینگی بر سازمان را کاهش دهد و امکان پرداخت به‌موقع‌تر مستمری‌ها، معوقات و سایر تعهدات را فراهم کند.
با این حال، باید میان «بدهی دولت به تأمین اجتماعی» و «معوقات اردیبهشت بازنشستگان» تفاوت قائل شد. معوقات اردیبهشت یک تعهد مستقیم سازمان در برابر مستمری‌بگیران است و نمی‌توان پرداخت آن را صرفاً به تسویه کامل بدهی‌های دولت منوط دانست.
معوقات اردیبهشت چه زمانی واریز می‌شود؟
آنچه تا ۱۸ مهر ۱۴۰۵ به‌طور رسمی مشخص شده، این است که پرداخت مطالبات اردیبهشت در دو ماه مهر و آبان انجام خواهد شد.
اما هنوز سه موضوع مهم اعلام نشده است:
- روز دقیق آغاز واریز در مهرماه؛
- تعداد بازنشستگانی که در مرحله نخست مشمول پرداخت می‌شوند؛
- معیار تفکیک بازنشستگان میان پرداخت مهر و آبان.
به همین دلیل، هر جدول روزانه یا تاریخ مشخصی که پیش از اطلاعیه رسمی سازمان تأمین اجتماعی در فضای مجازی منتشر شود، فعلاً مبنای رسمی ندارد.
انتظار چندماهه برای یک مطالبه معوق
برای مستمری‌بگیری که بخش اصلی درآمد ماهانه‌اش حقوق بازنشستگی است، زمان پرداخت یک مطالبه معوق اهمیت زیادی دارد. فاصله چندماهه میان ایجاد مطالبات و پرداخت آن، به‌خصوص در دوره افزایش قیمت کالاها و خدمات، قدرت خرید مبلغ معوق را کاهش می‌دهد.
اکنون خواسته اصلی بازنشستگان روشن است: سازمان تأمین اجتماعی برنامه پرداخت معوقات اردیبهشت را با تاریخ مشخص اعلام کند و دولت نیز در کنار آن، تعهدات و بدهی‌های خود به این سازمان را طبق قانون تعیین تکلیف کند.
وعده رسمی همچنان پرداخت معوقات اردیبهشت در مهر و آبان است؛ اما تاریخ دقیق شروع واریز در مهرماه هنوز اعلام نشده است.