به نقل از گروه اجتماعی برنا، احمد اسماعیل‌زاده، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، در همایش بزرگداشت روز جهانی غذا و تغذیه سالم و روز جهانی مقابله با اتلاف و ضایعات غذایی با اشاره به نقش تغذیه در بروز بیماری‌های غیرواگیر اعلام کرد: حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد بزرگسالان بالای ۱۸ سال در کشور با اضافه‌وزن یا چاقی مواجه هستند و بیش از نیمی از مردم نیز میوه و سبزی کافی مصرف نمی‌کنند.
اسماعیل‌زاده با تأکید بر اهمیت تغذیه در سلامت عمومی گفت: مواد غذایی مصرفی افراد در بلندمدت می‌توانند بر سلامت جسمی و روانی و همچنین بروز و شیوع بیماری‌ها تأثیر بگذارند.
وی با بیان اینکه بیماری‌های غیرواگیر از چالش‌های سلامت در کشور‌های مختلف جهان هستند، اظهار کرد: مطالعات جهانی نشان می‌دهند تغذیه در کنار سایر عوامل مرتبط با سبک زندگی، از عوامل مهم خطر در بروز این بیماری‌هاست و نمی‌توان نقش تغذیه سالم را در پیشگیری از آنها نادیده گرفت.
ارتباط عوامل تغذیه‌ای با ۳۰ تا ۳۵ درصد مرگ‌ومیر‌ها
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به سهم بیماری‌های غیرواگیر در مرگ‌ومیر کشور گفت: بیش از ۸۰ درصد مرگ‌های کشور به این بیماری‌ها منتسب است و سالانه حدود ۴۵۰ تا ۴۶۰ هزار نفر به دلایل مختلف جان خود را از دست می‌دهند.
اسماعیل‌زاده افزود: بررسی مرگ‌های منتسب به عوامل تغذیه‌ای نشان می‌دهد حدود ۳۰ تا ۳۵ درصد مرگ‌ومیر‌ها به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم با این عوامل ارتباط دارند.
به گفته وی، عوامل تغذیه‌ای طیف گسترده‌ای از مشکلات را در بر می‌گیرند؛ از چاقی و بیماری‌های مزمن مرتبط با تغذیه گرفته تا دریافت ناکافی غلات کامل، فیبر، میوه، سبزیجات و اسید‌های چرب امگا ۳.
وی همچنین با اشاره به تغییر الگوی غذایی جامعه اظهار کرد: مردم به‌تدریج از غذا‌های سنتی فاصله گرفته‌اند و مصرف غذا‌های ناسالم با گرایش‌های غربی افزایش یافته است. این روند ابتدا در شهر‌های بزرگ گسترش پیدا کرده و اکنون در شهر‌های کوچک نیز مشاهده می‌شود.
اسماعیل‌زاده تأکید کرد: گسترش عادت‌های غذایی ناسالم، مسئولیت کارشناسان و متخصصان تغذیه را در اصلاح الگوی مصرف و ارتقای سلامت جامعه افزایش می‌دهد.
سوءتغذیه کودکان؛ آخرین آمار مربوط به سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت درباره وضعیت سوءتغذیه کودکان زیر پنج سال گفت: بر اساس آخرین آمار‌های موجود، میزان لاغری در این گروه سنی حدود پنج درصد و میزان کوتاه‌قدی حدود ۴.۸ تا پنج درصد برآورد شده است.
وی با بیان اینکه وضعیت سوءتغذیه در مناطق مختلف کشور یکسان نیست، افزود: این شاخص در برخی استان‌ها حدود دو تا سه درصد و در برخی دیگر بین ۱۰ تا ۱۶ درصد گزارش شده است؛ در حالی که میانگین کشوری حدود پنج درصد برآورد می‌شود.
اسماعیل‌زاده خاطرنشان کرد: آخرین بررسی‌های مورد اشاره به سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶ بازمی‌گردد و برای ارزیابی دقیق‌تر وضعیت فعلی، انجام بررسی‌های جدید ضروری است.
وی با اشاره به تغییرات شرایط معیشتی، افزایش قیمت‌ها و تحولات سال‌های اخیر گفت: لازم است تأثیر این عوامل بر وضعیت تغذیه مردم به‌طور دقیق بررسی شود.
اضافه‌وزن در یک‌چهارم دانش‌آموزان
اسماعیل‌زاده با اشاره به شیوع اضافه‌وزن و چاقی در کودکان و نوجوانان اظهار کرد: تقریباً یک نفر از هر چهار دانش‌آموز به اضافه‌وزن یا چاقی مبتلاست؛ موضوعی که می‌تواند سلامت این افراد را در سال‌های آینده تحت تأثیر قرار دهد.
وی درباره وضعیت بزرگسالان نیز گفت: حدود ۶۵ تا ۷۰ درصد افراد بالای ۱۸ سال در کشور اضافه‌وزن یا چاقی دارند؛ به بیان دیگر، تقریباً دو نفر از هر سه بزرگسال با این مشکل مواجه هستند.
به گفته وی، سبک زندگی ناسالم و الگوی دریافت مواد غذایی از عوامل مؤثر در این وضعیت‌اند، هرچند عواملی مانند استرس و میزان فعالیت بدنی نیز در آن نقش دارند.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به جهانی بودن معضل چاقی تصریح کرد: این مشکل به ایران محدود نیست و کشور‌های مختلف، با وجود اجرای برنامه‌های بهداشتی و مراقبت‌های اولیه سلامت، همچنان با دشواری کنترل روند افزایشی چاقی مواجه هستند.
کمبود آهن همچنان حدود ۲۰ درصد برآورد می‌شود
اسماعیل‌زاده با اشاره به تداوم برخی کمبود‌های ریزمغذی‌ها در کشور گفت: کمبود روی همچنان یکی از مسائل تغذیه‌ای ایران است. مصرف نان‌های تخمیرنشده و وجود مقادیر بالای فیتات در برخی نان‌ها می‌تواند جذب روی و دیگر مواد مغذی را کاهش دهد.
وی درباره وضعیت کمبود آهن نیز اظهار کرد: آمار‌های مربوط به کودکان، نوجوانان، زنان باردار و زنان در سنین باروری نشان می‌دهد میزان کمبود آهن حدود ۱۸ تا ۲۲ درصد است.
به گفته وی، اجرای برنامه مکمل‌یاری آهن در مدارس طی ۱۵ تا ۲۰ سال گذشته و غنی‌سازی آرد با آهن و اسیدفولیک، در کاهش این شاخص نقش داشته است؛ به‌طوری‌که میزان کم‌خونی که حدود ۳۸ تا ۴۰ درصد برآورد می‌شد، به حدود ۲۰ درصد رسیده است.
اسماعیل‌زاده با بیان اینکه برنامه‌های فعلی برای کاهش بیشتر کم‌خونی نیازمند بازنگری و تقویت هستند، بر ضرورت همکاری دستگاه‌های مرتبط برای کاهش این مشکل و پیشگیری از پیامد‌های آن بر سلامت تأکید کرد.
کمبود ویتامین D در ۵۵ تا ۶۰ درصد ایرانیان
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به اهمیت ویتامین D در سلامت استخوان و ارتباط تغذیه با پیشگیری از برخی بیماری‌ها گفت: در سال‌های گذشته، میزان کمبود این ویتامین در جامعه ایرانی بین ۷۰ تا ۸۰ درصد اعلام می‌شد.
وی افزود: بر اساس آمار‌های نظام بهداشتی، میزان کمبود ویتامین D اکنون حدود ۵۵ تا ۶۰ درصد برآورد می‌شود که در مقایسه با آمار‌های پیشین کاهش نشان می‌دهد.
اسماعیل‌زاده با اشاره به ضرورت تداوم اقدامات پیشگیرانه اظهار کرد: هدف این است که با اجرای برنامه‌های مؤثر، میزان کمبود ویتامین D در کشور به کمتر از ۳۰ درصد برسد.
مصرف لبنیات کمتر از میزان توصیه‌شده است
اسماعیل‌زاده با اشاره به پایین بودن مصرف لبنیات در کشور گفت: نیاز روزانه افراد حدود دو تا سه واحد لبنیات است، اما بر اساس بررسی‌های ملی، میانگین مصرف در کشور کمتر از یک واحد در روز برآورد می‌شود.
مصرف در برخی اقشار برخوردار وضعیت مناسب‌تری دارد، اما در استان‌های کم‌برخوردار شرایط مطلوب نیست.
به گفته مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت، پرداخت یارانه لبنیات، اجرای برنامه شیر مدارس و آموزش‌های تغذیه‌ای از جمله اقداماتی است که برای بهبود وضعیت مصرف این گروه غذایی دنبال می‌شود.
وی همچنین بر ضرورت مقابله با باور‌های نادرست درباره مصرف لبنیات تأکید کرد و گفت: افزایش آگاهی عمومی و اصلاح باور‌های غلط می‌تواند به بهبود الگوی مصرف کمک کند.
اسماعیل‌زاده افزایش قیمت لبنیات را یکی از عوامل مهم کاهش مصرف این محصولات دانست و ابراز امیدواری کرد که با همکاری دستگاه‌های مرتبط، زمینه افزایش مصرف لبنیات در کشور فراهم شود.
بیش از نیمی از مردم میوه و سبزی کافی مصرف نمی‌کنند
این متخصص تغذیه با اشاره به وضعیت مصرف میوه و سبزیجات در کشور اظهار کرد: بر اساس میانگین کشوری، بیش از ۵۰ درصد مردم به میزان کافی میوه و سبزی مصرف نمی‌کنند.
وی قیمت این محصولات و نگرانی درباره وجود آلاینده‌ها، آفت‌کش‌ها و سموم را از جمله عواملی دانست که ممکن است بر میزان مصرف آنها تأثیر بگذارند.
اسماعیل‌زاده تأکید کرد: لازم است نقش میوه‌ها و سبزیجات در حفظ سلامت و پیشگیری از بیماری‌های غیرواگیر بیشتر برای مردم تبیین شود.
وی همچنین با اشاره به وضعیت مصرف حبوبات گفت: مصرف این گروه غذایی نیز چندان مطلوب نیست و عواملی مانند افزایش قیمت‌ها و تغییر الگوی غذایی در این زمینه نقش دارند. به گفته وی، جامعه به‌تدریج از الگو‌های سنتی مصرف حبوبات فاصله گرفته است.
دریافت چربی‌های اشباع بالاتر از حد مطلوب است
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت با اشاره به وضعیت مصرف چربی‌ها گفت: اگرچه وضعیت مصرف اسید‌های چرب ترانس نسبت به سال‌های گذشته بهبود یافته، دریافت اسید‌های چرب اشباع همچنان بالاتر از حد مطلوب است و آموزش در این زمینه باید ادامه یابد.
وی همچنین دریافت ناکافی امگا ۳ را یکی دیگر از مشکلات تغذیه‌ای کشور دانست و اظهار کرد: مصرف منابع غذایی دریایی در میان ایرانیان چندان زیاد نیست و روغن‌های مصرفی نیز عمدتاً از منابعی مانند ذرت و آفتابگردان تأمین می‌شوند.
اسماعیل‌زاده افزود: در نتیجه، دریافت امگا ۳ از منابع غذایی دریایی و روغنی به میزان کافی انجام نمی‌شود و بهبود این وضعیت نیازمند توجه بیشتر به الگوی مصرف مواد غذایی است.
استقرار بیش از دو هزار کارشناس تغذیه در نظام سلامت
اسماعیل‌زاده در بخش پایانی سخنان خود با اشاره به جایگاه کارشناسان تغذیه در نظام مراقبت‌های اولیه سلامت گفت: ایران از معدود کشور‌های جهان است که کارشناسان تغذیه را در این نظام مستقر کرده است.
وی افزود: در حال حاضر بیش از دو هزار کارشناس تغذیه در برنامه تحول شهری و مناطق نیمه‌روستایی فعالیت می‌کنند و خدمات تخصصی ارائه می‌دهند.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارت بهداشت در پایان اعلام کرد که برنامه‌ریزی برای استقرار یک کارشناس تغذیه به ازای هر ۲۰ هزار نفر جمعیت در دستور کار قرار دارد.