به نقل از گروه اقتصادی برنا، اواخر مهرماه امسال، مسئولان صنفی از اجرای آزمایشی طرح عرضه مستقیم لاستیک و روغن موتور از ابتدای آبان‌ماه در ۳۰۰ نقطه تهران خبر دادند. بر اساس سازوکار اعلام‌شده، لاستیک از کارخانه‌های تولیدکننده داخلی و روغن موتور از چهار کارخانه اصلی تأمین می‌شود و از طریق تعاونی‌های مرتبط در اختیار واحد‌های صنفی دارای پروانه کسب و مجوز معتبر قرار می‌گیرد تا محصولات با نظارت اتحادیه و بر مبنای قیمت تعیین‌شده کارخانه به مصرف‌کنندگان عرضه شود.
در تشریح جزئیات این طرح نیز اعلام شد تعاونی‌ها بابت تأمین و تحویل کالا حدود سه درصد سود دریافت می‌کنند و واحد‌های صنفی منتخب موظف‌اند محصولات را با قیمت محاسبه‌شده بر اساس نرخ کارخانه و هزینه توزیع در اختیار مشتریان قرار دهند.
با این حال، مسئله اصلی اینجاست که مصرف‌کننده برای استفاده از این طرح باید به کجا مراجعه کند؟ ۳۰۰ مرکز اعلام‌شده در کدام مناطق تهران قرار دارند؟ چه واحد‌هایی به‌عنوان مراکز منتخب تعیین شده‌اند و مردم از چه طریقی می‌توانند نشانی این فروشگاه‌ها را پیدا کنند؟
اعلام تعداد مراکز عرضه، بدون انتشار فهرست و نشانی آنها، عملا اطلاعات چندانی در اختیار مصرف‌کننده قرار نمی‌دهد. شهروندی که برای خرید روغن موتور یا لاستیک با قیمت مصوب به دنبال استفاده از این طرح است، نمی‌تواند صرفاً با اطلاع از وجود ۳۰۰ مرکز در تهران، محل مراجعه خود را مشخص کند.
از سوی دیگر، مشخص نیست تمام مراکز منتخب هر دو محصول را عرضه می‌کنند یا توزیع لاستیک و روغن موتور در واحد‌های جداگانه انجام می‌شود. همچنین درباره موجودی هر مرکز، نحوه اطلاع از قیمت محصولات، محدودیت احتمالی خرید و چگونگی اطمینان از عرضه کالا با نرخ تعیین‌شده، اطلاع‌رسانی عمومی و جامعی صورت نگرفته است.
این ابهامات در شرایطی مطرح می‌شود که هدف اصلی طرح، تسهیل دسترسی مصرف‌کنندگان و ساماندهی بازار این دو کالای مصرفی است. طبیعی است وقتی مردم از محل عرضه و واحد‌های مشمول طرح اطلاع نداشته باشند، حتی تأمین و توزیع کالا نیز لزوما به معنای دسترسی آسان آنها به محصولات نخواهد بود.
در چنین شرایطی، انتظار می‌رود اتاق اصناف ایران و اتحادیه لاستیک و روغن خودرو به جای اکتفا به اعلام آمار و جزئیات سازوکار توزیع، اطلاعات کاربردی مورد نیاز مردم را منتشر کنند. انتشار فهرست کامل ۳۰۰ مرکز منتخب به تفکیک مناطق ۲۲گانه تهران، اعلام نشانی و شماره تماس فروشگاه‌ها، مشخص کردن نوع محصولات قابل عرضه در هر مرکز و معرفی سامانه‌ای برای مشاهده موجودی و قیمت کالاها، حداقل اقداماتی است که برای عملیاتی شدن این طرح ضرورت دارد.
همچنین باید مشخص شود واحد‌های صنفی منتخب چگونه شناسایی شده‌اند، آیا تمام ۳۰۰ مرکز از ابتدای آبان‌ماه فعالیت خود را آغاز کرده‌اند و در صورت مراجعه مردم و نبود کالا، مسئولیت تأمین مجدد و پاسخگویی بر عهده کدام مجموعه است.
در واقع، پرسش اصلی دیگر صرفا این نیست که روغن موتور از چه کارخانه‌هایی تأمین می‌شود یا تعاونی‌ها با چه سهمی آنها را توزیع می‌کنند مسئله این است که مردم دقیقا از کجا و با چه سازوکاری باید این کالاها را خریداری کنند. طرحی که با هدف تنظیم بازار و حمایت از مصرف‌کننده اجرا می‌شود، پیش از هر چیز به اطلاع‌رسانی شفاف و قابل استفاده برای همان مصرف‌کننده نیاز دارد. در غیر این صورت، اعلام عرضه مستقیم در ۳۰۰ نقطه تهران بیش از آنکه یک مسیر روشن برای خرید باشد، صرفاً آماری از مراکزی خواهد بود که مردم نشانی آنها را نمی‌دانند.