عرضه روغن موتور در آستانه پایداری؛ تأثیر سهمیه سه کارتنی کدام است؟

به گزارش آخرین خودرو، انجمن پالایشگاه های روغن سازی وعده داده عرضه روغن موتور ظرف چند روز آینده پایدار شود؛ وعده ای که باید با سهمیه سه کارتنی فروشندگان سنجیده شود.

افت تولید رفع شده است؛ دست کم روی کاغذ

به گزارش آخرین خودرو، علی کاظمی، رئیس انجمن پالایشگاه های روغن سازی ایران، امروز ۱۳ آبان گفت: قیمت کارخانه ای روغن موتور در ماه های اخیر هیچ تغییری نداشته و محصولات بر اساس قیمت مصوب درج شده فروخته می شوند. او درباره علت کمبود بازار توضیح داد: در ماه های نخست سال به خاطر مشکل در تامین خوراک پالایشگاه های روغن سازی و تخصیص ارز برای مواد اولیه دچار افت تولید شدیم. به گفته کاظمی، این مشکلات اکنون با همکاری بانک مرکزی و ستاد تنظیم بازار رفع شده و شرکت های روغن سازی «در چند روز آینده» به شرایط پایدار برمی گردند.

رئیس انجمن همچنین گفت: کاهش عرضه در ماه های گذشته باعث شد با سوداگری شبکه های فروش، قیمت روغن موتور در بازار به ۴ تا ۵ برابر قیمت مصوب درج شده روی محصول برسد. از نگاه او، با رفع موانع تولید و افزایش عرضه، این حباب قیمت شکسته می شود.

ظرفیت بیشتر از نیاز، بازار در کمبود

کاظمی تصویری از ظرفیت تولید روغن پایه در کشور هم ارائه کرد:

بر پایه این ارقام، ظرفیت اسمی پالایشگاه ها حدود ۴۰۰ هزار تن، یعنی ۵۰ درصد، بیشتر از نیاز سالانه کشور است و به گفته کاظمی مازاد تولید باید صادر شود. اما همین جدول نشان می دهد مسئله بازار روغن موتور کمبود ظرفیت نیست. وقتی ظرفیت اسمی از نیاز بیشتر است و بازار همچنان با کمبود روبه روست، گره را باید در تامین خوراک، تخصیص ارز و شبکه توزیع جست وجو کرد؛ همان عواملی که خود رئیس انجمن هم به آنها اشاره کرده است. پیش تر خودرو۴۵ نیز گزارش داده بود عرضه روغن پایه در بورس کالا در نیمه نخست ۱۴۰۵ حدود ۴۵ درصد کسری داشته است. این برداشت تحلیلی است و تایید آن به آمار رسمی تولید و عرضه نیاز دارد.

وعده امروز در کنار داده های میدانی

سه روز پیش، بررسی میدانی آخرین خودرو از بحران روغن موتور نشان داده بود سهم هفتگی برخی فروشندگان از روغن موتور داخلی از ۱۵۰ کارتن به سه کارتن رسیده است. مقایسه آن گزارش با اظهارات امروز رئیس انجمن، تصویر زیر را می سازد:

*محاسبه نسبت قیمت بازار به نرخ مصوب و مازاد ظرفیت، محاسبات آخرین خودرو بر اساس ارقام اعلام شده است.

دو روایت در تشخیص علت به هم نزدیک اند: هر دو تامین مواد اولیه و ارز را عامل اصلی افت تولید می دانند. در گزارش ۱۰ آبان، حاجی پور گفته بود بهران پارسال بیش از ۱۰۰ میلیون دلار ارز دریافت کرده، اما تخصیص امسال تا زمان آن گفت وگو حدود چهار میلیون دلار بوده است.

برآورد قیمتی دو طرف هم با هم می خواند. روغنی که با نرخ مصوب یک میلیون و ۷۰۰ هزار تومان عرضه می شود و در بازار تا ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار تا ۷ میلیون تومان فروخته می شود، حدود ۳.۸ تا ۴.۱ برابر نرخ مصوب قیمت خورده است*؛ رقمی نزدیک به «۴ تا ۵ برابر» کاظمی. تفاوت اصلی در زمان است: گزارش میدانی وضع موجود را نشان می دهد و اظهارات امروز، وضعیتی را که قرار است در روزهای آینده شکل بگیرد.

قیمت کارخانه ثابت، زیان تولید پابرجا

کاظمی می گوید قیمت کارخانه ای روغن موتور در ماه های اخیر تغییری نکرده است. این در حالی است که حاجی پور در همان گزارش ۱۰ آبان گفته بود تولید روغن های بنزینی و گازوئیلی دست کم در ۷ تا ۱۰ سال گذشته برای تولیدکنندگان زیان ده بوده و هزینه های شرکت در برخی بخش ها دو تا هشت برابر شده است. ثابت ماندن قیمت مصوب در کنار رشد هزینه ها، همان شکافی است که فاصله قیمت کارخانه و بازار را زنده نگه می دارد. در سوی توزیع هم، از ابتدای آبان عرضه مستقیم روغن موتور با نرخ مصوب در حدود ۳۰۰ واحد صنفی تهران آغاز شده است.

پایداری عرضه به دو متغیر بستگی دارد

نخست، اینکه رفع مشکل خوراک و ارز که رئیس انجمن از آن خبر داده، در عمل به افزایش سهمیه شبکه پخش برسد؛ یعنی فروشنده ای که هفته ای سه کارتن می گرفت، در روزهای آینده سهم بیشتری دریافت کند. دوم، اینکه روغن اضافه شده به بازار با همان قیمت مصوب به دست مصرف کننده برسد و پیش از آن در شبکه فروش جذب نشود. اگر این دو اتفاق بیفتد، حباب قیمتی که کاظمی از شکستن آن سخن می گوید رنگ می بازد؛ در غیر این صورت، فاصله ظرفیت روی کاغذ و قفسه خالی فروشگاه ها همچنان باقی می ماند.