وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی از اجرای یک طرح جدید برای بازنشستگان خبر داده است که دو تغییر مهم را دنبال می‌کند؛ پرداخت مستمری‌ها در یک روز به جای واریز چندروزه و افزایش حداقل ۵ درصدی قدرت خرید بازنشستگان. اجرای آزمایشی «کیف پول بازنشستگان» قرار است تا پایان مهرماه در حداقل یک استان آغاز شود.
خبر تازه‌ای برای بازنشستگان در راه است؛ دولت قصد دارد شیوه پرداخت مستمری‌ها را تغییر دهد و همزمان ابزار جدیدی برای تقویت قدرت خرید این گروه به اجرا بگذارد.
احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، اعلام کرده است طرح «کیف پول بازنشستگان» تا پایان مهرماه به‌صورت آزمایشی در حداقل یک استان راه‌اندازی خواهد شد.
براساس توضیحات وزیر، یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های این طرح، پایان دادن به پرداخت چندروزه حقوق بازنشستگان است؛ به‌گونه‌ای که مستمری مشمولان در یک روز پرداخت شود. هدف دیگر نیز ایجاد ظرفیتی است که بتواند قدرت خرید بازنشستگان را دست‌کم ۵ درصد افزایش دهد.
افزایش ۵ درصدی حقوق بازنشستگان یا قدرت خرید؟
در روزهای اخیر برخی عناوین درباره «افزایش ۵ درصدی حقوق بازنشستگان» منتشر شده، اما اظهارات وزیر کار چنین معنایی ندارد.
احمد میدری از افزایش ۵ درصدی مبلغ حکم حقوقی یا مستمری پایه بازنشستگان خبر نداده است.
آنچه او اعلام کرده، افزایش حداقل ۵ درصدی قدرت خرید از طریق سازوکار کیف پول است.
وزیر کار با اشاره به تجربه استفاده از کیف پول‌های سازمانی در برخی صنایع، کارخانه‌ها و شرکت‌های بزرگ گفته است این سازوکار در نمونه‌های اجراشده حداقل ۵ درصد قدرت خرید کارکنان را افزایش داده و دولت امیدوار است همین نتیجه برای بازنشستگان نیز حاصل شود.
بنابراین قرار نیست از مهرماه پنج درصد به فیش حقوقی تمام بازنشستگان اضافه شود؛ بلکه هدف طرح جدید، ایجاد مزیت خرید و افزایش قدرت مصرف مستمری‌بگیران است.
دستور برای پرداخت حقوق بازنشستگان در یک روز
دومین بخش مهم اظهارات وزیر، به زمان واریز حقوق مربوط می‌شود.
در حال حاضر حقوق میلیون‌ها بازنشسته، به‌ویژه مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی، طی چند روز پرداخت می‌شود. در بعضی دوره‌ها نیز واریزی‌ها براساس حروف الفبای نام خانوادگی صورت گرفته است.
میدری درباره تغییر این وضعیت گفته است ویژگی کیف پول این است که پرداخت‌ها دیگر چند روز متوالی طول نمی‌کشد و مستمری بازنشستگان در یک روز پرداخت می‌شود.
در صورت اجرای سراسری این برنامه، شیوه فعلی که باعث می‌شود گروهی از بازنشستگان زودتر و برخی چند روز بعد حقوق خود را دریافت کنند، می‌تواند تغییر کند.
پرداخت براساس حروف الفبا کنار گذاشته می‌شود؟
برای بازنشستگان تأمین اجتماعی این بخش از طرح اهمیت ویژه‌ای دارد.
این سازمان در پرداخت برخی مطالبات و مستمری‌ها از روش مرحله‌ای و ترتیب حروف الفبا استفاده کرده است. برای نمونه، پرداخت معوقات فروردین بیش از پنج میلیون و ۳۰۰ هزار بازنشسته و مستمری‌بگیر در شهریور براساس حروف الفبا و به‌صورت تدریجی انجام شد.
اگر پرداخت مستمری با کیف پول به شکل سراسری عملیاتی شود و همه مبالغ در یک روز در دسترس بازنشستگان قرار گیرد، عملاً نیازی به جدول‌های چندروزه حروف الفبا برای حقوق ماهانه نخواهد بود.
با این حال، هنوز سازمان تأمین اجتماعی رسماً اعلام نکرده که از مهرماه جدول حروف الفبا به‌طور کامل حذف شده است.
طرح در مرحله نخست آزمایشی است و باید نتیجه اجرای پایلوت مشخص شود.
اجرای کیف پول بازنشستگان از چه زمانی آغاز می‌شود؟
براساس اعلام وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، زمان تعیین‌شده برای آغاز مرحله آزمایشی طرح تا پایان مهرماه ۱۴۰۵ است.
در گام نخست حداقل یک استان تحت پوشش قرار می‌گیرد. هنوز نام استان نخست و تعداد دقیق بازنشستگان مشمول پایلوت اعلام نشده است.
در نتیجه، نباید چنین برداشت کرد که از همین مهرماه حقوق تمام بازنشستگان کشور بدون استثنا در یک روز پرداخت خواهد شد.
خبر قطعی این است که اجرای آزمایشی تا پایان مهر آغاز می‌شود و هدف نهایی، رساندن پرداخت مستمری به مدل یک‌روزه است.
کیف پول چگونه ۵ درصد قدرت خرید ایجاد می‌کند؟
جزئیات کامل خدمات کیف پول هنوز منتشر نشده، اما اظهارات وزیر نشان می‌دهد این سامانه صرفاً جایگزینی برای حساب بانکی یا فیش حقوقی نیست.
مدل موردنظر بر استفاده از ظرفیت خرید و خدمات اعتباری استوار است؛ یعنی بازنشسته در کنار مستمری خود می‌تواند از مزایایی استفاده کند که هزینه واقعی خرید کالا یا خدمات را کاهش دهد.
وزیر کار گفته تجربه کیف پول در برخی مجموعه‌های بزرگ نشان داده چنین مدلی حداقل پنج درصد قدرت خرید را افزایش داده است و دولت امیدوار است این مزیت برای بازنشستگان نیز ایجاد شود.
البته هنوز فهرست فروشگاه‌های احتمالی، تخفیف‌ها، اعتبار قابل استفاده و شیوه فعال‌سازی کیف پول بازنشستگان اعلام نشده است.
آیا بازنشستگان برای کیف پول باید ثبت‌نام کنند؟
فعلاً هیچ فراخوان عمومی برای ثبت‌نام همه بازنشستگان منتشر نشده است.
وزارت کار نیز تاکنون سامانه عمومی مشخصی را برای ثبت‌نام سراسری معرفی نکرده است.
به همین دلیل، بازنشستگان نباید اطلاعات بانکی، رمز کارت یا اطلاعات هویتی خود را در لینک‌هایی که با عنوان «ثبت‌نام کیف پول بازنشستگان» در کانال‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شود وارد کنند.
نحوه عضویت و استفاده از طرح پس از نهایی شدن مرحله آزمایشی باید از سوی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی یا صندوق‌های بازنشستگی اعلام شود.
معوقات بازنشستگان تأمین اجتماعی چه می‌شود؟
همزمان با طرح کیف پول، پرونده معوقات اردیبهشت بازنشستگان تأمین اجتماعی نیز همچنان در جریان است.
میدری اعلام کرده معوقات فروردین در شهریور تسویه شده و مطالبات باقی‌مانده مربوط به اردیبهشت برای گروهی در مهر و برای گروهی دیگر در آبان پرداخت خواهد شد.
بنابراین دو موضوع باید از یکدیگر جدا شوند:
معوقات اردیبهشت مربوط به مطالبات قبلی بازنشستگان تأمین اجتماعی است؛ اما کیف پول بازنشستگان برنامه‌ای برای تغییر شیوه پرداخت مستمری و تقویت قدرت خرید در آینده است.
آیا حقوق مهر همه بازنشستگان یک‌جا واریز می‌شود؟
هنوز چنین تصمیم سراسری برای حقوق مهر اعلام نشده است.
وزیر گفته اجرای آزمایشی کیف پول تا پایان مهر آغاز خواهد شد؛ بنابراین مرحله نخست ممکن است تنها گروه محدودی از بازنشستگان در یک استان را شامل شود.
تا زمانی که سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری یا سایر صندوق‌ها برنامه جدیدی اعلام نکرده‌اند، زمان پرداخت حقوق مهر هر گروه براساس اطلاعیه همان صندوق تعیین خواهد شد.
هدف نهایی اما مشخص است: کاهش زمان پرداخت حقوق از چند روز به یک روز.
دو تغییر مهم برای بازنشستگان در راه است
برنامه تازه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی را می‌توان در دو محور خلاصه کرد:
نخست، مستمری بازنشستگان به جای پرداخت طی چند روز، در یک روز پرداخت شود.
دوم، با استفاده از ظرفیت کیف پول و مزایای خرید، قدرت خرید بازنشستگان دست‌کم ۵ درصد افزایش پیدا کند.
اما باید تأکید کرد که ۵ درصد اعلام‌شده افزایش حقوق نیست و قرار نیست در حال حاضر پنج درصد به احکام مستمری اضافه شود.
اجرای آزمایشی این برنامه تا پایان مهر آغاز خواهد شد و پس از مشخص شدن نتیجه پایلوت، نحوه گسترش آن به سایر بازنشستگان تعیین می‌شود.
برای میلیون‌ها بازنشسته، مهم‌ترین نتیجه اجرای کامل طرح می‌تواند پایان انتظار چندروزه برای دریافت مستمری باشد؛ به این معنا که اگر برنامه وزارت کار به مرحله سراسری برسد، همه مشمولان یک صندوق به جای انتظار براساس حروف الفبا یا جدول چندروزه، حقوق ماهانه خود را در یک روز دریافت خواهند کرد.